Her yörenin kendine özgü kelimeleri vardır. Bu kelimeler sadece bir anlam taşımaz aynı zamanda yaşadığımız o bölgenin kültürünü, yaşam biçimini ve olaylara bakış açısını da yansıtır. Balıkesir’in yerel ağzında sıkça duyduğumuz “kovalak” kelimesi de bunlardan biridir.
Dışarıdan birinin ilk kez duyduğunda ne olduğunu anlamakta zorlanacağı olan bu kelime bizler için oldukça tanıdıktır. Kovalak denildiğinde aklımıza sadece gösteriş meraklısı biri gelmez. Bu kelime aynı zamanda ölçüyü kaçıran, sahip olduğu imkanları gözümüzün içine sokacak kadar abartılı sergileyen, yapacağı gösterişi ihtiyaçlarının önüne koyan insan profilini tarif eder. Daha çok “Govalak” şeklinde telaffuz edilir.
Doğrudan ağır bir küfür veya hakaret içeren bir söz olmasa da yaşadığımız şehirde ve yöresinde sıkça kullanırız. Bu kelime “önce üret ve mütevazi ol, boş işlerle hava atma” anlamına gelir. Genellikle toplumsal bir eleştiri biçimidir. Gösterişe önem verenler, övünmeyi sevenler, ortam veya statü peşinde koşanlar için yerel ağızda karşılık bulur.
İnsanlara “ayağını yorganına göre uzat” “özünden kopma” “gösteriş için yaşama” mesajını verirken bu yönüyle Anadolu insanının irfanından kısa ama etkili öğüdüdür. Bu kelimeler geçmişten günümüze taşınan, kültürel miraslardır. “Kovalak” da Balıkesir’in sözlü kültüründe yaşayan, insan davranışlarını tek kelimeyle özetleyen nadir ifadelerden biridir.
Bakın etrafınıza çarşıdan pazara, spordan siyasete kadar geniş yelpazede bu kelimenin hakkını verenleri her zaman görürsünüz. Bugün sosyal medyanın hayatımızdaki merkezine yerleşmesiyle birlikte “kovalak” kavramı belki de hiç olmadığı kadar güncel hale gelmiştir. İnsanlar yaşadıklarından çok yaşadıklarını göstermeye, sahip olduklarından çok sahip olduklarını sergilemeye bayılıyorlar.
Bazen uzun uzun anlatmak yerine tek bir kelime yeter. O durumda biz ne deriz bilir misiniz? “Boşver kovalaklık yapma.”
