ÜMMET ŞENGÜL
Balıkesir’de trafik artık günlük hayatın sıradan bir sıkıntısı olmaktan çıkıp kentin geleceğini ilgilendiren ciddi bir şehircilik problemine dönüştü.
Sabah işe gidiş saatlerinde, mesai çıkışlarında, çarşı merkezinde, hastane ve kamu kurumlarının çevresinde aynı manzarayla karşılaşıyoruz: Trafik sıkışıyor, araçlar ilerlemekte zorlanıyor, sürücüler park yeri arıyor, sokak aralarında araçlar gelişigüzel park ediyor.
Peki bütün bunların sebebi yalnızca araç sayısının artması mı?
Elbette hayır.
Artan araç sayısına karşılık kentin otopark ve ulaşım altyapısının aynı hızda planlanmamış olması.
Tam da bu noktada TMMOB Mimarlar Odası Balıkesir Şube Başkanı Osman Zeki Şahin’in yaptığı açıklamaların üzerinde ciddi biçimde durmak gerekiyor.
Şahin’in açıklamaları Balıkesir’in yarın karşı karşıya kalacağı tabloya ilişkin önemli uyarılar içeriyor.
OTOPARK YOKSA TRAFİK SORUNU DA ÇÖZÜLEMEZ
Balıkesir’de trafik sorununu konuşurken çoğu zaman yolları, kavşakları, sinyalizasyon sistemlerini, tek yön uygulamalarını konuşuyoruz.
Ama bir gerçeği gözden kaçırıyoruz: Araçların gideceği kadar, park edeceği yere de ihtiyaç var.
Bir sürücü kent merkezine geldiğinde aracını park edecek yer bulamıyorsa ne yapıyor?
Sokak sokak dolaşıyor. Ara sokaklara giriyor. Yol kenarına park ediyor. İkinci sıra parklanma yapıyor.
Ve sonunda zaten yoğun olan trafiğin içerisine bir araç daha ekleniyor.
Bu nedenle Balıkesir’de otopark meselesini trafik meselesinden ayrı düşünmek mümkün değil.
Hatta daha açık söyleyelim:
Balıkesir’de otopark sorunu çözülmeden trafik sorununun kalıcı biçimde çözülmesini beklemek gerçekçi değil.
MİMARLAR ODASI’NIN UYARILARI DİKKATE ALINMALI
Osman Zeki Şahin, kent merkezindeki mevcut otopark kapasitesinin ihtiyacı karşılamadığını söylüyor.
Üstelik çözümün yalnızca “birkaç yeni otopark yapalım” anlayışından ibaret olmadığının da altını çiziyor.
Akıllı otopark sistemleri… Sensörlerle doluluk takibi… Mobil uygulamalarla boş park yerlerinin gösterilmesi… Dinamik ücretlendirme… Çok katlı ve mekanik otopark sistemleri… Park Et–Devam Et uygulamaları… Toplu taşıma ile entegre otoparklar… Elektrikli araçlar için şarj altyapısı…
Ve daha da önemlisi, bütün bunların bir Ulaşım ve Otopark Master Planı içerisinde değerlendirilmesi…
Bunların tamamı üzerinde düşünülmesi gereken öneriler.
Bunları “Mimarlar Odası’nın görüşü” deyip bir kenara bırakmak yerine, Balıkesir’in geleceği açısından ciddi biçimde masaya yatırmak gerekiyor.
HER GÜN YENİ ARAÇLAR GELİYOR, PEKİ YENİ OTOPARKLAR NEREDE?
Balıkesir büyüyor. Nüfus artıyor. Yeni konutlar yapılıyor. Yeni işyerleri açılıyor. Kent merkezine her gün yeni araçlar giriyor. Ve otomobil sahipliği de artmaya devam ediyor.
Bugün sorun yaşadığımız otopark kapasitesi, birkaç yıl sonra çok daha büyük bir ihtiyacın altında kalabilir.
O halde bugün yaptığımız hesapların yalnızca bugünkü araç sayısı üzerinden yapılması doğru mu?
Bence değil.
Balıkesir’in 5 yıl sonrasını, 10 yıl sonrasını, hatta 20 yıl sonrasını hesaplayarak otopark planlaması yapması gerekiyor.
Bugün yeni bir otopark yaptığımızda, bunun birkaç yıl sonra yetersiz kalıp kalmayacağını da düşünmeliyiz.
Bugün yeni bir yol düzenlemesi yaptığımızda, bunun artan araç sayısıyla birlikte nasıl sonuç vereceğini de hesaplamalıyız.
Kısacası artık günü kurtaran çözümlerden vazgeçip geleceği planlamak zorundayız.
BÜYÜKŞEHİR VE İLÇE BELEDİYELERİ BİRAZ DAHA KAFA YORMALI
Burada sorumluluk doğrudan Balıkesir Büyükşehir Belediyesi ile ilçe belediyelerinin önünde duruyor.
Belediyecilik yalnızca yol yapmak, kaldırım düzenlemek veya asfalt dökmek değil.
Kentte yaşayan insanların araçlarını nereye bırakacağını, toplu taşımayı nasıl kullanacağını, yaya olarak nasıl hareket edeceğini ve kent merkezinin nasıl nefes alacağını da planlamaktır.
Bu nedenle Büyükşehir Belediyesi ile ilçe belediyelerinin bu konuya biraz daha fazla kafa yormaları gerekiyor.
Mimarlar Odası’nın ortaya koyduğu öneriler masaya yatırılmalı.
Uzmanların görüşleri alınmalı.
Kentteki mevcut otopark kapasitesi yeniden analiz edilmeli.
Hangi bölgede ne kadar otopark ihtiyacı olduğu bilimsel verilerle ortaya konulmalı.
Ve en önemlisi, “Bugün nerede otopark yapabiliriz?” sorusunun ötesine geçilerek “Balıkesir’in gelecekteki otopark ihtiyacını nasıl karşılarız?” sorusu sorulmalı.
KENTİN HER YERİNİ OTOPARKA ÇEVİRMEK DE ÇÖZÜM DEĞİL
Otopark sorununu çözeceğiz diye kentin yeşil alanlarını, meydanlarını, yaya alanlarını ve kamusal alanlarını araçlara teslim etmek de doğru değil.
İşte bu nedenle Şahin’in bütüncül planlama çağrısı önemli. Bir tarafta araçların park edeceği alanlar olacak. Diğer tarafta yayaların, bisikletlilerin, toplu taşıma kullanıcılarının ve kentte yaşayan herkesin ihtiyaçları korunacak.
Amaç kenti otomobillere teslim etmek değil. Amaç, otomobillerin kent yaşamını felç etmesini önlemek.
Bu nedenle çok katlı ve mekanik otoparklar, kent çeperlerindeki Park Et–Devam Et alanları ve akıllı otopark sistemleri ciddi biçimde değerlendirilmeli.
AKILLI BALIKESİR İÇİN VERİYİ KULLANMAK ŞART
Bugün teknoloji bize çok önemli imkânlar sunuyor. Bir otoparkın doluluk oranını anlık olarak görebiliyoruz. Boş park yerlerini mobil uygulamalar üzerinden sürücüye gösterebiliyoruz.
Trafik yoğunluğunu ölçebiliyoruz.
Araç hareketlerini analiz edebiliyoruz.
Toplu taşımanın kullanım oranlarını ortaya koyabiliyoruz.
Bütün bu veriler bir araya getirildiğinde Balıkesir’in ulaşım haritası çok daha doğru biçimde çıkarılabilir.
Dijital ikiz teknolojisi gibi yeni nesil planlama araçları da gelecekte hangi bölgede ne kadar araç yoğunluğu oluşabileceğini önceden görme imkânı sağlayabilir.
Bunlar artık uzak gelecek teknolojileri değil.
Balıkesir’in de bu dönüşümün dışında kalmaması gerekiyor.
BUGÜNÜN OTOPARKINI DEĞİL, YARININ BALIKESİR’İNİ PLANLAMALIYIZ
Balıkesir’in önünde aslında çok net bir tercih var. Ya sorun büyüdükçe yeni düzenlemeler yaparak günü kurtaracağız… Ya da bugünden oturup kentin geleceğini planlayacağız.
Ben ikinci seçeneğin artık zorunlu olduğunu düşünüyorum.
Çünkü araç sayısı artıyor. Kent büyüyor. Merkezdeki hareketlilik artıyor.
Mevcut otopark kapasitesi ise aynı hızda büyümüyor.
Böyle bir tabloda trafik sorununun giderek daha fazla hissedilmesi kaçınılmaz.
Bu nedenle Mimarlar Odası Balıkesir Şube Başkanı Osman Zeki Şahin’in uyarıları dikkate alınmalı.
Önerileri sadece bir basın açıklaması olarak görülmemeli.
Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyeleri tarafından ilgili meslek odaları, üniversiteler, ulaşım uzmanları ve kent paydaşlarıyla birlikte masaya yatırılmalı.
Balıkesir’in bir Ulaşım ve Otopark Master Planı hazırlanmalı.
Nerede otopark yapılacağı kadar, nerede yapılmaması gerektiği de belirlenmeli.
Toplu taşıma ile otopark politikası birlikte düşünülmeli.
Kent merkezindeki araç baskısını azaltacak Park Et–Devam Et sistemleri oluşturulmalı.
Akıllı otopark teknolojileri yaygınlaştırılmalı.
Yeni otopark yatırımları yalnızca bugünün değil, geleceğin araç sayısı hesaplanarak planlanmalı.
Otopark sorunu çözülmeden trafik sorunu çözülmez.
Bugün bu gerçeği görmezden gelirsek yarın çok daha büyük bir trafik ve ulaşım problemiyle karşı karşıya kalabiliriz.
Balıkesir’in yöneticileri için bugün yapılması gereken bellidir:
Kafayı biraz daha fazla yormak, uzmanları dinlemek, veriye bakmak ve bugünden geleceği planlamak.
