MALUM KİŞİ
Balıkesir Şehir Tiyatroları daha ilk perdesinde siyasi tartışmanın içine çekildi. Mehmet Birol Şahin'in eleştirileri kadar, aynı oyunun geçmişte Devlet Tiyatroları ve AK Partili belediyeler tarafından da sahnelendiği gerçeği de tartışmanın bir parçası olmalı.
Balıkesir Şehir Tiyatroları nihayet perdeyi açtı.
Hem de öyle herhangi bir oyunla değil, Türk tiyatrosunun onlarca yıldır sahnelerinde yer alan, Sadık Şendil imzalı “Kanlı Nigar” ile...
Ne güzel!
Bir şehirde şehir tiyatrosu kuruluyor, sanatçılar seçiliyor, yaklaşık bir yıllık hazırlığın ardından ilk oyun sahneye konuluyor.
Ama daha perde açılmadan başka bir perde açıldı.
Bu kez sahnedeki perde değil, siyasi tartışmanın perdesi...
AK Parti Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclis Üyesi Mehmet Birol Şahin, “Kanlı Nigar” üzerinden Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Akın'a ve Şehir Tiyatroları'na bir dizi soru yöneltti.
“İlk oyunu kim seçti?”
“Repertuvar Kurulu devrede miydi?”
“Yönetim Kurulu oluşturuldu mu?”
“Çocuklar ve gençler neden düşünülmedi?”
Bunlar sorulabilir.
Hatta şehir tiyatrosunun repertuvarının nasıl belirlendiği, hangi kurulun hangi kararı aldığı ve ilk oyunun neden seçildiği elbette kamuoyuna açıkça anlatılabilir.
Bunda hiçbir sorun yok.
Sorun, eleştirinin dayandığı zeminde başlıyor.
Çünkü “Kanlı Nigar” sanki dün yazılmış, ilk kez Balıkesir'de sahnelenecek ve daha önce hiçbir kamu kurumu tarafından repertuvara alınmamış bir eser gibi anlatıldığında, ortaya eksik bir tablo çıkıyor.
***
KANLI NİGAR YARIM ASIRDAN FAZLA SÜREDİR SAHNELENİYOR
Balıkesir Büyükşehir Belediyesi'nin kendi açıklamasına göre “Kanlı Nigar”, Sadık Şendil'in kaleme aldığı ve geleneksel Türk tiyatrosunun önemli klasiklerinden biri.
Meddah ve orta oyunu geleneğinin izlerini taşıyor.
Balıkesir Şehir Tiyatroları da yaklaşık bir yıllık hazırlığın ardından oyunu ilk kez sahneye koyuyor.
Burada “ilk kez” kelimesinin altını çizmek gerekiyor.
İlk kez Balıkesir Şehir Tiyatroları sahneliyor.
Tabi Türkiye ilk kez görmüyor. Devlet Tiyatroları ilk kez sahnelemiyor. Belediyeler ilk kez sahnelemiyor. Daha önce defalarca sahnelendi.
Örneğin 2022'de Trabzon Devlet Tiyatrosu'nun “Kanlı Nigar”ı sahnelediği Devlet Tiyatroları'nın programında açıkça yer alıyor.
Diyarbakır Devlet Tiyatrosu da daha önce Sadık Şendil'in “Kanlı Nigar”ıyla sezon açmıştı.
Bursa Devlet Tiyatrosu'nun da repertuvarında “Kanlı Nigar” bulunuyor.
Yani ortada, devlet tiyatrosunun veya kamu kurumlarının yıllardır uzak durduğu bir eser yok.
Tam tersine...
Devlet tiyatrolarının sahnelediği bir klasik var.
***
Mehmet Birol Şahin'in eleştirisine ilişkin daha önemli bir soru ortaya çıkıyor.
“Kanlı Nigar” yalnızca CHP'li veya diğer muhalefet partili belediyelerin tercih ettiği bir oyun mu?
Hayır. Bunun somut örneği var.
25 Ocak 2024'te, AK Parti'li Denizli Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Zolan döneminde, Antalya Devlet Opera ve Balesi'nin “Kanlı Nigar” müzikali Denizli Büyükşehir Belediyesi'nin ev sahipliğinde sahnelendi.
Üstelik belediyenin kendi resmi açıklamasında eser, “Geleneksel Türk Tiyatrosu'nun en önemli eserlerinden biri” olarak tanımlandı.
Dönemin Belediye Başkanı Osman Zolan da gösteriyi izledi ve oyunu övgüyle değerlendirdi.
Şimdi burada bir soru sormak gerekiyor:
Denizli'de sorun olmayan “Kanlı Nigar”, Balıkesir'de neden bir anda kültür politikası tartışmasının merkezine oturuyor?
Bu sorunun cevabını elbette Sayın Şahin verebilir.
Ama cevap verirken Denizli örneğini de unutmamak gerekir.
Çünkü mesele gerçekten oyunun kendisiyse, geçmişte aynı oyunu sahneleyen belediyelere de bakmak gerekiyor.
***
Şahin'in açıklamasındaki en dikkat çekici noktalardan biri de oyunun yaş sınırı.
“+16” ibaresinden hareketle çocuklar ve gençlerin önemli bir bölümünün oyunu izleyemeyeceği üzerinden eleştiri getiriliyor.
Bu da tartışılabilir.
Bir oyunun yaş sınırı neden 16'dır?
Bu sınırı hangi kurul belirlemiştir?
Balıkesir Şehir Tiyatroları'nın repertuvar politikası nedir?
Bunlar da gayet meşru sorular.
Fakat “+16” ibaresinden yola çıkıp eserin bütününü “müstehcen” bir çerçeveye yerleştirmek başka bir şeydir.
Çünkü “Kanlı Nigar”ın tiyatro tarihindeki yeri yalnızca cinsel çağrışımlardan ibaret değil.
Eser, geleneksel Türk tiyatrosundan beslenen bir müzikal komedi olarak yıllardır sahneleniyor.
Nitekim 2024'te Denizli Büyükşehir Belediyesi de oyunu bu geleneksel tiyatro bağlamında tanımladı.
Dolayısıyla eleştirilecekse oyunun Balıkesir'deki sahnelemesinin içeriği üzerinden eleştirilmesi gerekir.
Başka yıllarda sahnelenen farklı uyarlamalardaki unsurların bugünkü Balıkesir sahnesine otomatik olarak taşınması doğru olmaz.
BİR DE ŞU SORU VAR
Mehmet Birol Şahin'in “Bu oyunu kim seçti?” sorusu önemli.
Fakat aynı soruyu daha geniş sormak gerekiyor:
“Bu oyun ilk kez mi seçiliyor?”
Hayır.
Devlet Tiyatroları sahneledi.
Belediyeler sahneledi.
Şimdi de Balıkesir Şehir Tiyatroları sahneliyor.
O halde tartışmanın gerçek zemini “Kanlı Nigar oynanabilir mi, oynanamaz mı?” olmamalı.
Balıkesir Şehir Tiyatroları ilk oyunu neden seçti ve repertuvar kararını hangi kurumsal süreç sonunda aldı?
Eğer Repertuvar Kurulu varsa açıklansın. Yönetim Kurulu varsa açıklansın. Karar tutanağı varsa açıklansın. Eserin neden seçildiği anlatılsın.
Bunların açıklanması, Şehir Tiyatroları'nın kurumsallaşmasına zarar vermez.
Tam tersine güçlendirir.
***
AK PARTİ GRUBU ŞAHİN GİBİ Mİ DÜŞÜNÜYOR?
Mehmet Birol Şahin'in “Kanlı Nigar” konusundaki çıkışının AK Parti Büyükşehir Belediye Meclis Grubu'nun ortak görüşü olup olmadığı ayrıca belirtilmeli.
Eğer grup kararı yoksa, bu açıklama Şahin'in kendi siyasi değerlendirmesidir.
Bu ayrım önemlidir.
Çünkü kamuoyunun, bir meclis üyesinin kişisel eleştirisiyle bir siyasi partinin resmi tutumunu birbirine karıştırmaması gerekir.
Şahin'in açıklaması AK Parti Grubu'nun ortak açıklaması değilse, bunun böyle ifade edilmesi hem Şahin hem de AK Parti grubu açısından daha sağlıklı olur.
Ak Parti Grubu’ndan bağımsız hareket eden Şahin, kendi grubunun da tepkisini çeken bir isim. Bunu da not düşelim.
