Sabah uyanır uyanmaz kahve içmek milyonlarca kişinin günlük alışkanlıkları arasında yer alıyor. Ancak henüz su içmeden tüketilen kahvenin tansiyon üzerindeki etkileri merak konusu. Kafeinin kan basıncını geçici olarak yükseltebildiğine dikkat çekilirken kahveden önce su içmenin gerçekten koruyucu olup olmadığı da tartışılıyor.
Sabah gözümüzü açar açmaz yaptığımız şeyler neredeyse hep aynı. Kimimiz telefona uzanıyor, kimimiz perdeyi açıyor, kimimiz de doğruca mutfağa gidip kahve makinesinin düğmesine basıyor. Hele bir de kahve tiryakisiyseniz, o ilk fincanı içmeden güne başlamış sayılmıyorsunuz.
Peki, sabahları daha bir yudum su içmeden kahveye sarılmak ne kadar doğru?
Kahvenin faydaları yıllardır konuşuluyor. Kimi araştırmalar kalp sağlığına olumlu etkilerinden söz ediyor, kimileri de fazla tüketildiğinde ortaya çıkabilecek sorunlara dikkat çekiyor. Ancak son dönemde tartışılan başka bir konu var: Sabah kahvesinin tansiyon üzerindeki etkisi.
Öncelikle şu ayrımı yapmak gerekiyor. Kahve içmek doğrudan yüksek tansiyon hastası olacağınız anlamına gelmiyor. Fakat kahvenin içindeki kafein, özellikle bu maddeye hassas kişilerde kan basıncını geçici olarak yükseltebiliyor.
Üstelik mesele yalnızca kahvenin kendisi de değil. Ne zaman içtiğiniz, ne kadar tükettiğiniz ve vücudunuzun kafeine verdiği tepki de önemli.
Kahve içmeden önce su içmek neden öneriliyor?
Gece boyunca yaklaşık 7-8 saat uyuduğumuzu düşünelim. Bu süre içinde su içmiyoruz ama nefes alıp vermeye ve terlemeye devam ediyoruz. Dolayısıyla sabah uyandığımızda vücudumuzun sıvı ihtiyacı olabilir.
İşte uzmanların güne bir bardak suyla başlamayı önermesinin nedenlerinden biri bu.
Kafeinin hafif bir idrar söktürücü etkisi bulunuyor. Özellikle düzenli kahve içmeyenlerde ve yüksek miktarda tüketildiğinde bu etki daha belirgin olabiliyor. Ancak burada yanlış bilinen bir noktayı da düzeltelim: Kahve içmek mutlaka susuz kalacağınız anlamına gelmiyor. Çünkü kahvenin kendisi de büyük ölçüde sudan oluşuyor ve günlük sıvı alımına katkı sağlıyor.
Yani sabah kahvesini içmeden önce su içmediğiniz için tansiyonunuzun mutlaka yükseleceğini söylemek doğru değil. Zaten bu iki alışkanlık arasındaki doğrudan ilişkiyi ortaya koyan bilimsel çalışmalar oldukça sınırlı.
Buna karşılık yeterince su tüketmemek, özellikle belirgin sıvı kaybı yaşayan kişilerde kan basıncının düzenlenmesini olumsuz etkileyebiliyor.
Bir de işin mide tarafı var.
Sabah aç karnına içilen kahve bazı insanlarda mide yanmasına, ekşimeye ve reflü şikayetlerine neden olabiliyor. Kimileri bundan hiç etkilenmezken kimileri daha ilk fincanda rahatsızlık hissedebiliyor.
Bu tür şikayetler yaşayanların kahveyi aç karnına içmek yerine kahvaltıdan sonra tüketmesi daha rahat bir seçenek olabilir.
Kahveyi bırakmak mı gerekiyor, alışkanlığı değiştirmek mi?
Bence asıl konuşmamız gereken nokta burası.
Çünkü sağlıklı yaşam konusunda bazen öyle kesin hükümlerle karşılaşıyoruz ki insan ne yiyip ne içeceğini şaşırıyor. Bir gün kahve faydalı deniyor, ertesi gün zararlı. Bir araştırma günde birkaç fincanı desteklerken başka bir araştırma dikkatli olunması gerektiğini söylüyor.
Oysa herkesin vücudu aynı değil.
Her sabah kahve içen biriyle ayda birkaç kez kahve tüketen kişinin kafeine verdiği tepki farklı olabilir. Yaş, kullanılan ilaçlar, mevcut hastalıklar ve tüketilen kahvenin miktarı da bu tabloyu değiştirebilir.
Özellikle yüksek tansiyon sorunu yaşayanların kahve tüketiminden sonra vücutlarında nasıl bir değişiklik olduğunu takip etmeleri önemli. Hatta kahveden önce ve içtikten 30-120 dakika sonra tansiyon ölçmek, kafeine karşı hassasiyet konusunda fikir verebilir. Elbette tek bir ölçümle karar vermek yerine sonuçları doktorla değerlendirmek gerekir.
Bir başka önemli ayrıntı da şu: Kahveden önce içilen bir bardak su, kafeinin tansiyon üzerindeki etkisini ortadan kaldıran sihirli bir çözüm değil. Suyun böyle bir koruma sağladığı henüz bilimsel olarak kanıtlanmış değil.
Ama bu, su içmenin gereksiz olduğu anlamına da gelmiyor.
Sabah uyandığınızda bir bardak su içmek, ardından kahvaltınızı yapmak ve kahvenizi keyifle tüketmek gayet makul bir alışkanlık.
Üstelik bunun için hayatınızı baştan aşağı değiştirmeniz gerekmiyor.
Ben kahveyi hayatımızdan çıkarmamız gerektiğini düşünmüyorum. Hele sabah kahvesinin kokusunu, tadını ve o birkaç dakikalık keyfini sevenler için böyle bir öneri pek gerçekçi de olmaz.
Ancak küçük bir değişiklik yapmakta fayda var.
Sabah mutfağa girdiğinizde kahve makinesinden önce su bardağına uzanın. Bir bardak suyun ardından kahvenizi hazırlayın. Eğer aç karnına kahve içmek midenizi rahatsız ediyorsa önce birkaç lokma bir şeyler yiyin.
Sonuçta mesele kahveden korkmak değil, onu nasıl tükettiğimizi bilmek.
Sabah kahvesinden vazgeçmek zorunda değiliz. Ama güne ilk olarak bir bardak suyla başlamak, kendimize kazandırabileceğimiz en kolay alışkanlıklardan biri olabilir.