Kış bahçesini yalnızca Kasım ayında yapılan ekimlerden ibaret görmemek gerekiyor. Kasım, Aralık, Ocak ve Şubat ayları birbirini tamamlayan bir bakım ve üretim dönemidir.
Kasım: Ispanak, roka, tere, turp, maydanoz, dereotu, bakla ve bezelye ekilebilir. Sarımsak dişleri ve arpacık soğan dikilebilir. Marul ve pazı fideleri değerlendirilebilir. Toprak kompostla zenginleştirilmeli, su tahliyesi kontrol edilmelidir.
Aralık: Yeni ekimlerde bölgenin soğuk koşulları dikkate alınmalıdır. Özellikle kıyı kesimlerinde korunaklı alanlarda roka, tere ve bazı yeşilliklerin ekimi sürdürülebilir. Açık alandaki kışlık sebzelerin yabancı ot temizliği, malç kontrolü ve don koruması yapılmalıdır.
Ocak: Açık alanda yeni tohum ekimi yerine mevcut ürünlerin bakımı öne çıkar. Ispanak, roka, pırasa, lahana ve diğer kışlık sebzelerin hasadı yapılabilir. Korunaklı alanlarda yeşillik yetiştirilebilir. İlkbahar ekimleri için tohum ve fide hazırlığına başlanabilir.
Şubat: Havaların yavaş yavaş ısınmasıyla ilkbahar hazırlıkları hız kazanır. Uygun koşullarda bezelye, bakla, havuç, ıspanak ve bazı yeşilliklerin ekimi sürdürülebilir. Domates, biber ve patlıcan gibi sıcak seven sebzelerin fide hazırlığı korunaklı ortamlarda başlatılabilir.
Bu takvim genel bir rehberdir. Balıkesir'in kıyı ve iç kesimleri arasındaki sıcaklık farkı nedeniyle ekim zamanları birkaç hafta değişebilir.
KIŞ BAHÇESİNDE EKİM NÖBETİNE DİKKAT!
Toprağı korumak kadar önemli bir başka konu da aynı yere sürekli aynı sebzeyi ekmemektir.
Örneğin yazın domates yetiştirdiğiniz yere kışın başka bir bitki ekebilirsiniz. Ancak sonraki sezon yine aynı yere domates dikmek yerine farklı bir bitki ailesinden sebze tercih etmek daha doğrudur.
Domates, biber ve patlıcan aynı bitki ailesindendir. Bunların arka arkaya aynı yerde yetiştirilmesi, ortak hastalık ve zararlıların artmasına neden olabilir.
Bakla ve bezelye gibi baklagiller ise köklerindeki bakteriler aracılığıyla atmosferik azotun toprağa kazandırılmasına katkı sağlar.
Bu nedenle bahçede baklagillere yer vermek, uzun vadeli toprak yönetimi açısından yararlıdır.
Bir başka uygulama da yeşil gübrelemedir.
Bahçenin boş kalan bölümlerine uygun mevsimde fiğ, üçgül veya benzeri örtü bitkileri ekilebilir. Bu bitkiler gelişip uygun dönemde toprağa karıştırıldığında organik maddeye katkı sağlar. Toprağın kış yağışlarıyla aşınmasını ve çıplak kalmasını da önlemeye yardımcı olur.
Burada amaç yalnızca sebze yetiştirmek değil, her yıl daha verimli bir toprak elde etmektir.
KIŞ BAHÇESİ İÇİN KÜÇÜK BİR SERA KURMAK MÜMKÜN MÜ?
Elbette mümkün. Bunun için büyük bir sera inşa etmek zorunda değilsiniz. Bahçenin küçük bir bölümünde basit bir alçak tünel oluşturabilirsiniz.
Plastik borular veya uygun yaylar kullanılarak hazırlanan iskeletin üzeri sera naylonuyla kapatılabilir. Böylece bitkiler rüzgârdan, yağmurun doğrudan etkisinden ve soğuk havanın bir bölümünden korunur.
Bu küçük serada marul, roka, tere, maydanoz, ıspanak ve bazı diğer yeşillikler yetiştirilebilir.
Ancak sera kurmak kadar havalandırmak da önemlidir. Güneşli günlerde içerideki sıcaklık hızla yükselebilir. Aşırı nem de mantar hastalıklarına zemin hazırlayabilir.
Bu nedenle gündüz havalandırma yapılmalı, akşam soğuk başlamadan örtü yeniden kapatılmalıdır.
Özellikle bahçesinde fazla alanı olmayanlar için küçük bir tünel sera, kış boyunca taze sebze yetiştirmenin ekonomik yollarından biridir.
BAHÇECİLİKTE EN BÜYÜK HATA: HER ŞEYİ AYNI ZAMANDA EKMEK!
Kışlık sebze yetiştirirken dikkat edilmesi gereken bir başka konu da ekim zamanını bölmektir.
Örneğin bütün roka tohumlarını aynı gün ekerseniz ürünleriniz aynı dönemde olgunlaşır. Bir anda çok miktarda hasat yapmak zorunda kalırsınız.
Bunun yerine 10-15 gün arayla küçük alanlara yeniden tohum ekebilirsiniz. Böylece hasat dönemi uzar.
Aynı yöntemi tere, turp ve uygun koşullarda ıspanak için de uygulayabilirsiniz.
Marul fidelerini de tek seferde dikmek yerine aralıklarla bahçeye yerleştirmek, daha uzun süre taze ürün almanızı sağlar.
Tohumları güvenilir yerlerden almak, son kullanma tarihlerini kontrol etmek ve bölgeye uygun çeşitleri tercih etmek de önemlidir.
Özellikle Balıkesir'de kışlık sebze yetiştireceklerin soğuğa dayanıklı çeşitleri seçmesi, başarı şansını artıracaktır.
BAHÇEDE KIŞ, ÜRETİMİN BİTTİĞİ DEĞİL, YENİDEN BAŞLADIĞI DÖNEMDİR
Kış aylarında bahçeyle ilgilenmek, yalnızca sebze yetiştirmek anlamına gelmiyor. Toprağı tanımak, mevsimlerin değişimini takip etmek, bitkinin ihtiyacını anlamak ve doğayla birlikte hareket etmek demektir.
Bir avuç ıspanak tohumu, birkaç marul fidesi, bir sıra sarımsak, biraz bakla ve bezelye… Bunların hepsi küçük bir bahçede üretimin devam etmesini sağlayabilir.
Üstelik bunun için büyük bir bütçeye, profesyonel bir seraya veya geniş bir araziye ihtiyaç yok.
Bahçenin küçük bir köşesi, birkaç saksı veya yükseltilmiş sebze yatağı bile yeterli olabilir.
Balıkesir'in kıyı bölgelerinde yaşayanlar kışın ılıman geçen günlerinden yararlanabilir. İç kesimlerde yaşayanlar ise don örtüsü, malç ve küçük tünel uygulamalarıyla üretimi sürdürebilir.
Unutmayalım, toprağın da bakıma ihtiyacı var. Yazın ürün aldığımız, bize sebze ve meyve veren toprağı kışın korumak, organik maddesini artırmak ve gelecek sezona hazırlamak gerekiyor.
Kışın bahçeyi boş bırakmak yerine toprağa yeni tohumlar bırakın. Bir kısmı kış boyunca sofranıza gelecek, bir kısmı ilkbaharda büyüyecek.