Kasım ayında toprağı hazırlarken yapılan en büyük yanlışlardan biri, yağışla ıslanmış toprağı sürekli kazmak ve çapalamaktır.
İyi bir kış bahçesinin temeli, doğru tohumdan önce sağlıklı topraktır.
Yaz boyunca domates, biber, patlıcan, salatalık ve diğer sebzelerin yetiştirildiği toprak, sezon sonunda yorulmuş olabilir. Bitkiler topraktan besin almış, sulamalar ve çapalamalar toprağın yapısını değiştirmiştir.
Bu nedenle yeni ekimlere başlamadan önce bahçenin toprağını kışa hazırlamak gerekir.
Önce eski bitkileri ve hastalıklı kalıntıları temizleyin.
Yazlık sebzelerin kökleri, kurumuş dalları ve hastalıklı yaprakları bahçede bırakılmamalıdır. Özellikle mantar hastalığı görülen bitkilerin kalıntıları toprağa karıştırılmamalıdır. Bunlar uygun şekilde bahçeden uzaklaştırılmalıdır.
Sağlıklı bitki kalıntıları ise kompost yapımında değerlendirilebilir. Böylece bahçenin organik madde ihtiyacına katkı sağlanır.
Toprağa organik madde kazandırın.
Kış öncesi yapılabilecek en yararlı işlerden biri, iyi yanmış çiftlik gübresi veya olgunlaşmış kompost kullanmaktır.
Hayvan gübresi taze halde doğrudan sebze yataklarına verilmemelidir. Taze gübre yüksek miktarda amonyak ve çözünür tuz içerebilir, bitki köklerine zarar verebilir ve bazı hijyen riskleri oluşturabilir.
İyi yanmış çiftlik gübresi toprağın organik madde miktarını artırır. Su tutma kapasitesini, havalanmasını ve toprak yapısını iyileştirmeye yardımcı olur.
Kompost da aynı şekilde toprağın canlılığını destekler.
Ancak gübreyi ne kadar kullanacağınızı toprağın durumuna göre belirlemelisiniz. Her bahçeye aynı miktarda gübre vermek doğru değildir. Mümkünse toprak analizi yaptırarak eksik besinleri belirlemek gerekir.
Toprağı derinlemesine ve gereksiz yere işlemeyin.
Kasım ayında toprağı hazırlarken yapılan en büyük yanlışlardan biri, yağışla ıslanmış toprağı sürekli kazmak ve çapalamaktır.
Islak toprağın işlenmesi, toprak parçacıklarının sıkışmasına ve yapısının bozulmasına neden olabilir. Bu nedenle toprak ne çamur halindeyken işlenmeli ne de taş gibi kuruyken zorlanmalıdır.
Ekim yapılacak alanlarda toprağı uygun tavdayken gevşetmek, büyük kesekleri parçalamak ve ekim yatağını hazırlamak yeterlidir.
Kök sebzeler için daha derin ve gevşek bir toprak gerekirken, roka, tere ve ıspanak gibi yüzeysel köklenen sebzelerde ince ve düzgün bir tohum yatağı hazırlanmalıdır.
Toprağı kış boyunca çıplak bırakmayın.
Kış bahçeciliğinin en önemli uygulamalarından biri malçlamadır.
Malç, toprağın üzerini saman, kuru yaprak, biçilmiş ve kurutulmuş ot veya uygun organik materyalle örtme işlemidir.
Bu uygulama toprağın ani sıcaklık değişimlerinden daha az etkilenmesine, nemin korunmasına ve yabancı otların azalmasına yardımcı olur.
Özellikle kışın sert geçtiği bahçelerde bitkilerin kök bölgesini korumak açısından önemlidir.
Ancak malç malzemesi bitkinin gövdesine ve kök boğazına sıkıca dayanmamalıdır. Aşırı kalın ve ıslak örtü, çürümeyi ve zararlıların barınmasını kolaylaştırabilir.
Toprağın üzerini örtmek, toprağı havasız bırakmak anlamına gelmemelidir.
KIŞIN BAHÇE NASIL SULANMALI?
Yaz aylarında bahçenin en önemli ihtiyaçlarından biri su iken kış aylarında durum değişir.
Yağışların artması, havanın serinlemesi ve güneşlenme süresinin azalması nedeniyle bitkilerin su tüketimi düşer.
Ancak bu, kışın bahçenin hiç sulanmayacağı anlamına gelmez.
Tohumlar çimlenme döneminde neme ihtiyaç duyar. Yeni dikilmiş fidelerin köklerinin toprağa tutunabilmesi için de yeterli nem gerekir.
Burada önemli olan, toprağın gerçekten suya ihtiyacı olup olmadığını anlamaktır.
Parmağınızla toprağın birkaç santimetre altını kontrol edin. Nemliyse sulamayı erteleyin. Üst yüzey kurumuş olsa bile alt katman nemli olabilir.
Kış aylarında sulamanın mümkün olduğunca sabah saatlerinde yapılması uygundur. Böylece bitkinin ve toprak yüzeyinin gece sıcaklıkları düşmeden önce fazla nemi atmasına imkân tanınır.
Akşam saatlerinde yapılan gereksiz sulamalar, özellikle soğuk gecelerde bitkilerin zarar görmesine ve mantar hastalıklarının gelişmesine zemin hazırlayabilir.
Bir başka önemli konu da drenajdır.
Bahçede yağmurdan sonra su birikiyorsa, toprakta drenaj sorunu olabilir. Özellikle bakla, bezelye, sarımsak ve soğan gibi bitkilerde uzun süreli su birikmesi köklerin zarar görmesine neden olabilir.
Gerekirse sebze yataklarını hafif yükselterek ekim yapmak, suyun uzaklaştırılmasını kolaylaştırır.
Kışın sulama konusunda temel kural şudur: Bitkiyi susuz bırakmayın, toprağı da suya boğmayın.
KIRAĞI VE DON GELDİĞİNDE BAHÇE NASIL KORUNUR?
Kış bahçeciliğinin en kritik konusu hiç kuşkusuz kırağı ve dondur.
Balıkesir'in kıyı bölgelerinde bile bazı geceler sıcaklık sıfırın altına düşebilir. İç kesimlerde ise don olayları daha sert yaşanabilir.
Özellikle yeni çimlenmiş tohumlar, küçük fideler ve hassas yapraklı sebzeler soğuktan etkilenebilir.
Peki bahçeyi nasıl koruyacağız?
1. Bitki koruma örtüsü kullanın.
En etkili ve kolay yöntemlerden biri tarımsal don örtüsü, diğer adıyla agril kullanmaktır.
Bu örtüler bitkilerin üzerine doğrudan veya alçak tünel şeklinde yerleştirilebilir. Toprağın ve bitkilerin gece kaybettiği ısının bir bölümünün korunmasına yardımcı olur.
Örtü bitkilere mümkün olduğunca temas etmeden, basit yaylar veya çubuklar üzerine yerleştirilmelidir. Kenarları rüzgârın içeri girmesini önleyecek şekilde sabitlenmelidir.
Özellikle marul, roka, tere ve yeni dikilmiş fideler bu uygulamadan yararlanabilir.
2. Plastik naylonu doğrudan bitkinin üzerine sermeyin.
Bahçelerde sık yapılan yanlışlardan biri, soğuk havada bitkilerin üzerini doğrudan naylonla kapatmaktır.
Plastik örtü bitkinin yapraklarına temas ettiğinde soğuk yüzeyle temas nedeniyle zarar oluşabilir. Ayrıca gündüz güneş altında içerisi aşırı ısınabilir.
Bunun yerine basit bir tel, plastik boru veya ahşap yay sistemi kurularak alçak tünel hazırlanabilir.
Naylon örtü bu iskeletin üzerine geçirilir. Güneşli günlerde havalandırma yapılır, akşam soğuk başlamadan yeniden kapatılır.
Küçük bahçelerde bu yöntem oldukça kullanışlıdır.
3. Malçla kökleri koruyun.
Saman, kuru yaprak ve uygun organik örtü malzemeleri, bitkilerin kök çevresindeki sıcaklık değişimini azaltabilir.
Özellikle sarımsak, soğan, bakla ve bezelye gibi kışlık ürünlerde toprak yüzeyini korumak faydalıdır.
Ancak malç tek başına çok şiddetli donu engelleyemez. Gerektiğinde bitki örtüsüyle birlikte kullanılmalıdır.
4. Saksıdaki bitkileri korunaklı yere alın.
Saksıda yetiştirilen bitkilerin kökleri, doğrudan toprakta yetişen bitkilere göre soğuktan daha çabuk etkilenebilir.
Çünkü saksının bütün yüzeyleri soğuk havayla temas eder.
Saksıları duvar kenarına, rüzgârdan korunan ve mümkünse güneş alan bir noktaya taşımak gerekir. Çok hassas bitkiler geçici olarak korunaklı bir alana alınabilir.
Saksının altındaki su tahliye delikleri açık tutulmalıdır.
5. Don gecelerinde sulama konusunda dikkatli olun.
Don olayına karşı bazı profesyonel tarımsal uygulamalarda yağmurlama sulama kullanılabilir. Ancak bu, herhangi bir bahçede rastgele su püskürtmek anlamına gelmez.
Sistem, don süresince kesintisiz ve yeterli su sağlayabilecek şekilde tasarlanmalıdır. Yanlış zamanda başlatılan veya don sırasında kesilen yağmurlama sulaması zararı artırabilir.
Küçük ev bahçelerinde bu yöntemi uygulamak yerine don örtüsü ve alçak tünel kullanmak daha güvenli ve pratiktir.
6. Soğuk hava biriken alanlara dikkat edin.
Bahçenin çukurda kalan bölümleri, soğuk havanın biriktiği yerler olabilir.
Bu nedenle özellikle hassas fideleri bahçenin en düşük noktasına dikmemek, mümkünse hafif yükseltilmiş yataklar kullanmak yararlıdır.
Rüzgâra açık alanlarda ise geçici rüzgâr kesiciler kullanılabilir.
Don tehlikesi bulunan gecelerde Meteoroloji Genel Müdürlüğünün tahminlerini takip etmek ve örtüleri önceden hazırlamak gerekir.