Hayatta bazı şeyleri değiştirmek gerçekten zordur. Alışkanlıklar özellikle de… Hele konu yemek olunca çoğumuz neyi seviyorsak onu yemeye devam eder, yıllarca aynı sofrada aynı düzenle otururuz.
Ancak son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar, tabağımızdaki küçük değişikliklerin bile yaşam süremizi etkileyebildiğini gösteriyor.
Geçtiğimiz günlerde yayımlanan dikkat çekici bir araştırma da tam olarak bunu ortaya koyuyor. Araştırmaya göre yeme alışkanlıklarında yapılan sağlıklı değişiklikler, özellikle 45 yaşından sonra insan ömrüne ortalama 3 yıla kadar katkı sağlayabiliyor.
Kulağa oldukça iddialı gelse de araştırmanın kapsamı bu sonucu ciddiye almak için yeterince güçlü.
100 Binden Fazla İnsan Üzerinde Yapılan Araştırma
Araştırma, İngiltere’deki UK Biobank veri tabanı kullanılarak gerçekleştirildi. Bu kapsamda 100 binden fazla kişinin beslenme alışkanlıkları yaklaşık 10 yıl boyunca takip edildi.
Bilim insanları bu süreçte farklı beslenme modellerinin insan sağlığı üzerindeki etkilerini karşılaştırdı. İncelenen modeller arasında alternatif sağlıklı beslenme endeksi, alternatif Akdeniz diyeti, sağlıklı bitki bazlı beslenme modeli, hipertansiyonu önlemeye yönelik DASH diyeti ve diyabet riskini azaltmaya yönelik beslenme düzeni yer aldı.
Bu beslenme modellerinin ortak özelliği ise oldukça tanıdık: sebze, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar ve dengeli protein tüketimi.
Yaklaşık 10,6 yıl süren takip sürecinde 4 binden fazla ölüm vakası kaydedildi ve elde edilen veriler beslenme alışkanlıklarının yaşam süresi üzerindeki etkisini açık biçimde ortaya koydu.
Sağlıklı Beslenenler Daha Uzun Yaşıyor
Araştırmanın sonuçlarına göre sağlıklı beslenme alışkanlıklarını benimseyen kişilerde ölüm riski belirgin şekilde daha düşük.
Verilere bakıldığında erkeklerde yaşam süresinin yaklaşık 1,9 ile 3 yıl arasında uzayabildiği, kadınlarda ise bu artışın 1,5 ile 2,3 yıl arasında değiştiği görülüyor.
Başka bir ifadeyle, sofrada yapılan bazı değişiklikler hayatımıza ortalama 2 ila 3 yıl ekleyebiliyor.
Araştırma ayrıca 45 yaşından sonra yapılan beslenme değişikliklerinin bile önemli sağlık kazanımları sağlayabileceğini gösteriyor.
Genetik Her Şeyi Belirlemiyor
Sağlık söz konusu olduğunda çoğu zaman ilk akla gelen şey genetik oluyor. “Aileden geliyor” cümlesi pek çok hastalık için sıkça kullanılıyor.
Ancak araştırmanın ortaya koyduğu bulgular farklı bir gerçeğe işaret ediyor. Sağlıklı beslenme alışkanlıklarının, genetik risklerden bağımsız olarak da yaşam süresini uzatabildiği görülüyor.
Bu durum, genetik yatkınlık önemli olsa bile günlük yaşam tercihlerimizin hâlâ belirleyici bir rol oynadığını gösteriyor.
Başka bir ifadeyle kaderimizin tamamı DNA’da yazılı değil; bir kısmı mutfakta yazılıyor.
Mesele Diyet Yapmak Değil, Alışkanlık Değiştirmek
Araştırmanın özellikle vurguladığı nokta ise kısa süreli diyetlerin değil uzun vadeli beslenme alışkanlıklarının etkili olduğu.
Yani birkaç hafta uygulanan moda diyetler değil, günlük yaşamın parçası haline gelen sağlıklı tercihler önem taşıyor. Daha fazla sebze ve meyve tüketmek, tam tahılları tercih etmek, zeytinyağı gibi sağlıklı yağları kullanmak ve işlenmiş gıdaları azaltmak bu alışkanlıkların başında geliyor. Aynı şekilde şeker ve rafine karbonhidratların sınırlanması da sağlıklı beslenmenin temel unsurlarından biri olarak görülüyor.
Bu değişiklikler ilk bakışta küçük gibi görünse de yıllar içinde sağlık üzerinde büyük farklar yaratabiliyor.
Küçük Değişiklikler Büyük Sonuçlar Doğurabiliyor
Elbette yaşam süresini belirleyen tek faktör beslenme değil. Fiziksel aktivite, stres düzeyi, uyku kalitesi ve çevresel koşullar da sağlığı doğrudan etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.
Ancak bilimsel araştırmaların ortaya koyduğu gerçek artık oldukça net: Ne yediğimiz, nasıl yaşayacağımızı doğrudan etkiliyor.
Belki de mesele mucize bir besin bulmak değil. Sadece tabağımızı biraz daha akıllıca doldurmak.
Araştırmaların işaret ettiği tablo doğruysa — ki güçlü veriler bunu destekliyor — bazen bir avuç sebze, bir kaşık zeytinyağı ve daha az işlenmiş gıda hayatımıza birkaç yıl daha ekleyebiliyor.
Ve kabul etmek gerekir ki 3 yıl az bir süre değil.
