Şubat ve mart ayları, bahçenin tamamen kaderine terk edileceği aylar değildir; ancak bu dönemde yapılan bakım, yaz aylarındaki yoğun bahçe çalışmalarından oldukça farklıdır. Toprak hâlâ soğuktur, gece sıcaklıkları sıfırın altına düşebilir ve bitkiler tam anlamıyla uyanmamıştır. Bu nedenle yapılan işlemler daha çok hazırlık, koruma ve gözleme dayalı olmalıdır. Bahçede erken dönemde yapılan bilinçli müdahaleler, ilerleyen aylarda bitkilerin daha güçlü ve sağlıklı gelişmesini sağlar.
ŞUBAT–MART AYLARINDA BAHÇEDE NELER YAPILIR?
Bu dönemde bahçe bakımının temelini toprak hazırlığı oluşturur. Toprak, kış boyunca yağış ve soğuk nedeniyle sıkışmış olabilir. Ancak toprak çamur kıvamındayken kesinlikle işlenmemelidir. Hafif nemliyken yapılan yüzeysel çapalama, toprağın hava almasını sağlar. Organik madde bakımından zenginleştirmek için kompost, yanmış çiftlik gübresi veya solucan gübresi toprağa karıştırılabilir. Bu, bahar aylarında başlayacak hızlı büyüme süreci için güçlü bir temel oluşturur.
Meyve ağaçları ve çok yıllık bitkiler de bu dönemde gözden geçirilmelidir. Don riski yüksek bölgelerde ağır budamalardan kaçınılmalı, yalnızca kırık, kuru veya hastalıklı dallar temizlenmelidir. Ağaç diplerinde biriken yabancı otlar temizlenerek kök bölgesinin nefes alması sağlanır. Aynı zamanda saman, kuru yaprak ya da talaş gibi malç materyalleriyle kök çevresi örtülerek hem soğuktan koruma hem de nem muhafazası sağlanabilir.
BU DÖNEMDE NELER YAPILMAMALIDIR?
Şubat ve mart aylarında yapılan en yaygın hataların başında erken ekim gelir. Don riski devam ederken hassas sebzelerin açık alana ekilmesi ciddi kayıplara neden olabilir. Aynı şekilde toprak çok ıslakken yapılan sürüm ve çapalama, toprağın yapısını bozarak uzun vadede verimi düşürür. Kimyasal gübre ve ilaçların bilinçsiz kullanımı da bu dönemde bitkilere fayda sağlamaktan çok zarar verir. Henüz uyanmamış bitkilerin aşırı sulanması kök çürümesine yol açabilir.
ZİRAİ DON DÖNEMİ VE KORUNMA YÖNTEMLERİ
Şubat sonu ve mart başı, zirai don açısından en riskli zamanlardan biridir. Gece saatlerinde sıcaklıkların ani düşüşü, özellikle yeni uyanmaya başlayan bitkiler için ciddi tehlike oluşturur. Bu dönemde alınacak basit önlemler büyük kayıpların önüne geçebilir. Bitkilerin üzerinin bez, örtü veya çuvalla kapatılması, soğuk havanın doğrudan bitki dokusuna temasını engeller. Toprak yüzeyine uygulanan malçlama, kök bölgesinin daha sıcak kalmasını sağlar. Rüzgâr alan bahçelerde rüzgâr kırıcı düzenlemeler soğuk hava birikimini azaltır. Akşam saatlerinde yapılan kontrollü sulama, toprağın gündüz depoladığı ısıyı gece daha uzun süre tutmasına yardımcı olabilir; ancak şiddetli don bekleniyorsa bu yöntem dikkatle uygulanmalıdır.
ŞUBAT AYINDA HANGİ SEBZELER EKİLİR?
Şubat ayında ekim yapılacak sebzelerin seçiminde iklim koşulları belirleyici rol oynar. Soğuğa dayanıklı sebzeler, özellikle ılıman bölgelerde doğrudan tohumla ekilebilir. Ispanak, marul, roka, tere, havuç, bezelye ve bakla gibi sebzeler bu dönemde ekilebilecek türler arasındadır. Daha soğuk bölgelerde ise bu ekimlerin örtü altına alınması tavsiye edilir. Fideyle dikim tercih edildiğinde, marul ve lahana grubu sebzeler kontrollü koşullarda toprağa adapte edilebilir.
MART AYINA GEÇİŞLE BİRLİKTE BAHÇEDE NELER DEĞİŞİR?
Mart ayıyla birlikte toprak sıcaklığı yavaş yavaş artmaya başlar ve bahçede hareketlilik gözle görülür hâle gelir. Bu dönemde yazlık sebzelerin hazırlığı başlar. Domates, biber ve patlıcan gibi türler doğrudan bahçeye ekilmez; tohumdan fide olarak iç mekânlarda ya da seralarda yetiştirilir. Açık alana dikim için don tehlikesinin tamamen geçmesi beklenmelidir. Mart ayı, aynı zamanda bahçenin düzenli gözlemlenmesi gereken bir geçiş sürecidir.
ERKEN İLKBAHARDA BİTKİ ZARARLILARINA KARŞI NASIL ÖNLEM ALINMALI?
Doğa uyanırken zararlı böcekler de harekete geçer. Bu dönemde yapılacak en doğru yaklaşım, sorun ortaya çıkmadan önlem almaktır. Bahçede kıştan kalan bitki artıkları temizlenmeli, hastalık belirtisi gösteren yaprak ve dallar ortamdan uzaklaştırılmalıdır. Aşırı azotlu gübre kullanımı bitkileri zararlılar için cazip hâle getireceğinden kaçınılmalıdır. Doğal ve organik yöntemlerle yapılan mücadele, erken dönemde oldukça etkilidir. Sarı yapışkan tuzaklar zararlıların varlığını erken fark etmeyi sağlar. Sarımsaklı, biberli ya da sabunlu doğal karışımlar zararlıları baskı altına alırken, uğur böceği gibi faydalı canlıların korunması bahçede doğal dengeyi destekler.
ŞUBAT–MART DÖNEMİ İÇİN GENEL DEĞERLENDİRME
Şubat ve mart ayları, bahçede sabır ve gözlem gerektiren bir hazırlık sürecidir. Aceleci davranmadan, doğanın ritmini takip ederek yapılan her müdahale, baharın ve yazın bereketini artırır. Bu dönemde atılan küçük ama doğru adımlar, sağlıklı bitkiler ve verimli bir hasat olarak geri döner.
