Tüketicilerin çoğu yanlış biliyor… Gıda etiketlerindeki iki tarih ne anlama geliyor?
Market raflarında yer alan ürünlerin üzerinde sıkça görülen Son Tüketim Tarihi (STT) ve Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) ibareleri, tüketiciler tarafından çoğu zaman aynı anlamda değerlendiriliyor. Ancak uzmanlara göre bu iki kavram arasında hem gıda güvenliği hem de sağlık açısından hayati farklar bulunuyor.
Türkiye’de tüketicilerin önemli bir bölümünün bu ayrımı doğru bilmediği belirtilirken, yanlış yorumlamaların hem gereksiz gıda israfına hem de bazı durumlarda sağlık risklerine yol açabildiği ifade ediliyor.
STT (Son Tüketim Tarihi) ne anlama geliyor?
Son Tüketim Tarihi (STT), bir gıdanın kesinlikle tüketilmemesi gereken son günü ifade ediyor. Bu tarih özellikle çabuk bozulan ve mikrobiyolojik risk taşıyan ürünler için kullanılıyor.
Süt, yoğurt, et, tavuk ve balık gibi ürünlerde STT kritik bir güvenlik sınırı olarak kabul ediliyor. Bu tarihin geçmesiyle birlikte ürün, dışarıdan sağlıklı görünse bile zararlı bakteri üretebileceği için tüketilmesi riskli hale geliyor.
Uzmanlara göre STT geçmiş ürünlerin tüketimi, özellikle gıda zehirlenmesi riskini artırabiliyor.
TETT (Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi) ne demek?
Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) ise ürünün kalite, lezzet ve besin değerini en iyi şekilde koruduğu süreyi ifade ediyor.
Bu tarih, ürünün bozulduğu anlamına gelmiyor. Aksine, üretici tarafından belirlenen bu süre, ürünün en iyi tat, aroma ve kıvamda tüketilmesi için önerilen zaman aralığı olarak tanımlanıyor.
Makarnalar, bakliyatlar, çikolata, bisküvi, konserve ve kuru gıdalar gibi ürünlerde genellikle TETT kullanılıyor.
TETT geçmiş ürünler, uygun şekilde saklandıysa çoğu zaman tüketilebilir; ancak kalite kaybı yaşanabileceği için dikkatli olunması gerekiyor.
STT geçmiş ürün tüketilir mi?
Uzmanlar, STT geçmiş ürünlerin kesinlikle tüketilmemesi gerektiğini vurguluyor. Çünkü bu tarih, gıdanın güvenli tüketim sınırını ifade ediyor.
Ancak TETT geçmiş ürünlerde durum farklı. Ürün:
- Kokusunda değişiklik yoksa
- Görünümünde bozulma yoksa
- Uygun koşullarda saklandıysa tüketim mümkün olabiliyor. Yine de risk tamamen ortadan kalkmış sayılmıyor.
Gıda israfı tehlikesi
Uzmanlar, STT ve TETT arasındaki farkın bilinmemesinin gereksiz gıda israfını artırdığına dikkat çekiyor. Birçok vatandaş, sadece tarih geçtiği için aslında tüketilebilir ürünleri çöpe atıyor.
Bu durum hem ekonomik kayıp yaratıyor hem de çevresel açıdan ciddi bir israf zinciri oluşturuyor.
Tüketiciler yeterince bilgi sahibi mi?
Saha gözlemleri ve tüketici alışkanlıklarına bakıldığında, vatandaşların büyük bölümünün STT ve TETT kavramlarını net olarak ayırt edemediği görülüyor.
Uzmanlar, özellikle ambalaj üzerindeki bu ifadelerin daha anlaşılır hale getirilmesi ve tüketicilerin bilinçlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Gıda etiketlerinde yer alan STT ve TETT ibareleri, yalnızca tarih değil aynı zamanda sağlık ve kalite göstergesi olarak kabul ediliyor. Uzmanlar, tüketicilerin bu farkı bilmesinin hem sağlık risklerini azaltacağını hem de gıda israfını önleyeceğini ifade ediyor.
