Yaz aylarının gelmesiyle birlikte Türkiye'nin birçok bölgesinde kene vakalarında artış yaşanırken, ölümcül seyredebilen Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığı da yeniden gündeme geldi. Uzmanlar, özellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşan vatandaşları dikkatli olmaları konusunda uyarıyor.
Nev Sağlık Grubu Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Uzmanı Dr. Mustafa Fevzi Özsoy, KKKA'nın keneler aracılığıyla bulaşan ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen viral bir hastalık olduğunu belirterek, korunma yöntemlerinin hayati önem taşıdığını söyledi.
Hayvanlardan İnsanlara Bulaşıyor
KKKA'nın, kenelerin insanları ısırması sonucu bulaşan bir virüs nedeniyle ortaya çıktığını ifade eden Özsoy, hastalığın ateş, halsizlik, iştahsızlık, kas ağrıları, baş ağrısı, bulantı, kusma ve ishal gibi belirtilerle başlayabildiğini, ileri vakalarda ise kanamaya bağlı ölümcül sonuçlar doğurabildiğini belirtti.
Türkiye'de hastalığın en önemli taşıyıcısının "Hyalomma marginatum" türü keneler olduğunu vurgulayan Özsoy, enfekte hayvanların ya da hastaların kan ve vücut sıvılarıyla korunmasız temasın da bulaşma riski oluşturduğunu söyledi.
Vakalar Yaz Aylarında Zirve Yapıyor
Türkiye'de ilk kez 2002 yılında Tokat'ta tespit edilen KKKA vakalarının özellikle nisan-ekim döneminde görüldüğünü belirten Özsoy, haziran ve temmuz aylarında vaka sayılarının en yüksek seviyeye ulaştığını ifade etti.
Hastalığın en sık görüldüğü bölgelerin İç Anadolu'nun kuzeyi, Orta Karadeniz ve Doğu Anadolu'nun kuzey kesimleri olduğunu kaydeden Özsoy, Tokat, Sivas, Yozgat, Çorum, Amasya, Erzurum, Erzincan, Bayburt, Gümüşhane ve Kastamonu'nun riskli iller arasında yer aldığını söyledi.
Türkiye'de 17 Binden Fazla Vaka Görüldü
KKKA'nın halen önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ettiğini belirten Özsoy, 2002-2024 yılları arasında Türkiye'de toplam 17 bin 132 vakanın görüldüğünü ve 819 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.
Hastalığın yaklaşık yüzde 4 ila 5 oranında ölümcül seyredebileceğine dikkat çeken Özsoy, vaka sayılarının bazı yıllarda binli rakamlara ulaştığını söyledi.
Özel Tedavisi ve Aşısı Henüz Yok
KKKA için günümüzde etkinliği kanıtlanmış özel bir tedavi ya da aşı bulunmadığını belirten Özsoy, uygulanan tedavinin büyük ölçüde destekleyici tedavilerden oluştuğunu ifade etti.
Türkiye'de hastalığa karşı aşı geliştirme çalışmalarının sürdüğünü belirten Özsoy, korunmanın halen en etkili mücadele yöntemi olduğunu vurguladı.
Risk Altındaki Meslek Grupları
Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar, çobanlar, kasaplar, mezbaha çalışanları, veteriner hekimler, sağlık personelleri, laboratuvar çalışanları, askerler ve kamp yapan kişilerin risk grubunda bulunduğunu belirten Özsoy, bu kişilerin kişisel korunma önlemlerine daha fazla dikkat etmesi gerektiğini söyledi.
Kene Tutunmasına Karşı Ne Yapılmalı?
Riskli alanlara giderken vücudu tamamen örten kıyafetlerin tercih edilmesini öneren Özsoy, pantolon paçalarının çorap içine sokulmasının ve açık renkli giysiler giyilmesinin kenelerin fark edilmesini kolaylaştırdığını ifade etti.
Doğa gezisi veya tarımsal faaliyet sonrası vücudun mutlaka kontrol edilmesi gerektiğini belirten Özsoy, kene tespit edilmesi halinde çıplak elle temas edilmeden uygun bir malzemeyle çıkarılması gerektiğini söyledi.
Kenenin ne kadar erken çıkarılırsa bulaşma riskinin o kadar azalacağını vurgulayan Özsoy, kişinin keneyi çıkaramaması halinde vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini belirtti.
Kene Üzerine Kolonya Dökülmemeli
Toplumda yaygın olarak uygulanan bazı yöntemlerin yanlış olduğuna dikkat çeken Özsoy, kenenin üzerine kolonya, gaz yağı veya benzeri maddelerin dökülmesinin ya da sigara bastırılmasının tehlikeli olduğunu söyledi.
Bu tür uygulamaların kenenin kasılarak taşıdığı virüsü daha kolay bulaştırmasına neden olabileceğini belirten Özsoy, kenelerin kesinlikle çıplak elle ezilmemesi veya patlatılmaması gerektiğini vurguladı.
Belirtiler 10 Gün Boyunca Takip Edilmeli
Kene tutunması yaşayan kişilerin en az 10 gün boyunca ateş, halsizlik, iştahsızlık, kas ağrısı, baş ağrısı, bulantı, kusma ve ishal gibi belirtiler açısından kendilerini gözlemlemeleri gerektiğini belirten Özsoy, bu belirtilerden herhangi birinin görülmesi halinde derhal sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini söyledi.
Uzmanlar, basit gibi görünen kişisel önlemlerin KKKA'nın önlenmesinde en etkili yöntem olduğunu belirterek, özellikle yaz aylarında vatandaşların kene riskine karşı bilinçli hareket etmelerinin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.
