“Farz Etmek” Üzerinden Alzheimer Gerçeği
Balıkesir Kent Konseyi tarafından düzenlenen panelde konuşan Uzman Fizyoterapist Özden Certel, Alzheimer hastalığını çarpıcı bir anlatımla ele aldı. Certel, konuşmasına duygusal bir çerçeve çizerek, sevilen birini hiç tanımamış gibi “farz etmenin” hastalığın yarattığı kopuşu anlamak açısından önemli olduğunu ifade etti.
Certel, Alzheimer hastalarının yaşadığı kopuklukların sadece bireysel değil, aynı zamanda ailesel ve toplumsal bir travmaya dönüştüğünü vurguladı.
Demans ve Alzheimer Aynı Değil
Sunumunda önemli bir kavram karmaşasına da değinen Certel, demans ve Alzheimer’ın sıklıkla karıştırıldığını söyledi.
Demansın geniş bir “şemsiye hastalık” olduğunu belirten Certel, Alzheimer’ın ise bu şemsiyenin altında yer alan en yaygın nedenlerden biri olduğunu ifade etti.
“Demans; B12 eksikliği, damar hastalıkları ve çeşitli kronik rahatsızlıklardan kaynaklanabilir. Alzheimer ise bu nedenlerden sadece biridir ancak yüzde 70 oranında görüldüğü için en çok dikkat çeken hastalık haline gelmiştir” dedi.
Erken Tanı Hayat Kurtarıyor
Alzheimer’ın bir anda ortaya çıkmadığını, yıllar içinde sinyaller verdiğini belirten Certel, erken teşhisin hayati önem taşıdığını söyledi.
Beyinde protein birikimi sonucu oluşan hasarın zamanla ilerlediğini ifade eden Certel, “Bu hastalıkta hedef tamamen iyileştirmek değil, ilerleyişi yavaşlatmaktır” diye konuştu.
Alzheimer Yaşı Düşüyor
Panelde en dikkat çeken başlıklardan biri de hastalığın görülme yaşının giderek düşmesi oldu.
Certel, Türkiye’de 19 yaşında Alzheimer vakalarının görüldüğünü belirterek şunları söyledi:
“Balıkesir’de gördüğümüz en genç vaka 23 yaşındaydı. Kendi takip ettiğim ve kaybettiğim bir hastamız ise 40 yaşındaydı. Stres, yaşam koşulları ve sosyal baskılar bu hastalığın yaş ortalamasını düşürüyor.”
Aile Eğitimi Şart
Alzheimer hastalığında yalnızca hastanın değil, hasta yakınlarının da eğitilmesi gerektiğini vurgulayan Certel, ailelerin süreci doğru yönetememesi halinde hem hastanın hem de kendilerinin zarar gördüğünü ifade etti.
“Hasta yakınları mutlaka bu hastalıkla ilgili bilgi edinmeli. Çünkü siz onu anneniz olarak görüyorsunuz, biz ise bir hasta olarak değerlendiriyoruz” dedi.
Rehabilitasyonun Önemi
Certel, Alzheimer hastalarında rehabilitasyonun vazgeçilmez olduğunu belirterek, hem bilişsel hem de fiziksel egzersizlerin düzenli yapılması gerektiğini söyledi.
- Hastaların alıştıkları ortamların sık değiştirilmemesi
- Küçük ve güvenli alanlarda aktiviteler yapılması
- Tekrara dayalı egzersizlerin uygulanması
gibi yöntemlerin hastalığın ilerleyişini yavaşlattığını ifade etti.
Fiziksel Egzersiz Hayati Rol Oynuyor
Hareketin Alzheimer hastaları için kritik olduğunu belirten Certel, hastaların hareketsiz bırakılmasının ciddi sonuçlara yol açabileceğini söyledi.
“Egzersiz yapılmazsa kireçlenme, dolaşım bozukluğu ve yatak yaraları kaçınılmaz hale gelir. Bu da hastayı tamamen bağımlı hale getirir” dedi.
Günlük Hayattan Çarpıcı Örnekler
Certel, Alzheimer’ın günlük yaşamda nasıl etkiler yarattığını somut örneklerle anlattı:
- Dolaba konulan boş tencereler
- Saklanan ve unutulan paralar
- Bozulmuş yiyecekleri tüketmeye çalışma
- Evin içinde yönünü kaybetme
Bu durumların aile içinde yanlış anlaşılmalara ve gerilimlere yol açtığını ifade etti.
Güvenlik Önlemleri Hayat Kurtarır
Hastaların kaybolma riskine karşı önlem alınması gerektiğini belirten Certel, teknolojik çözümlerin önemine dikkat çekti.
Akıllı saatler, kimlik künyeleri ve takip sistemlerinin kullanılmasının hayati olduğunu vurgulayan Certel, “Bu hastalar evi, balkonu ya da sokağı farklı algılayabilir” dedi.
Teknoloji ve Robotik Destek Geliyor
Gelecekte Alzheimer bakımında teknolojinin daha fazla yer alacağını ifade eden Certel, robot destekli bakım sistemlerinin yaygınlaşacağını söyledi.
Hastaların yakınlarının sesleriyle yönlendirilmesi ve hatırlatma sistemlerinin geliştirilmesinin umut verici olduğunu belirtti.
“Bu Hastalık Tüm Toplumun Meselesi”
Konuşmasının sonunda Alzheimer’ın sadece bireysel bir hastalık olmadığını vurgulayan Certel, toplum genelinde farkındalığın artırılması gerektiğini ifade etti.
“Hasta bakımı hem fiziksel hem de duygusal olarak çok zor. Bu yüzden bu hastalığı anlamak, erken fark etmek ve birlikte mücadele etmek zorundayız” dedi.
