Dünya Dizel Krizinde: ABD ve Avrupa'da Fiyatlar Tarihi Zirvede
Küresel enerji piyasaları, İran ve Ukrayna'daki savaşların tetiklediği tedarik sıkıntısıyla sarsılmaya devam ediyor. Rusya, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi dünyanın önde gelen dizel üreticilerinin ihracatını kısıtlamasıyla birlikte, Avrupa ve ABD'de yakıt fiyatları rekor seviyelere tırmandı.
Avrupa'da Vadeli İşlemler Tarihi Zirvede
Reuters'ın aktardığı verilere göre, Avrupa'daki dizel vadeli işlem fiyatları geçen hafta tüm zamanların en yüksek noktasına ulaştı. Yıl başından bu yana yaşanan artış oranı ise dikkat çekici boyutlara ulaşarak fiyatların iki kattan fazla yükselmesine yol açtı.
Orta Doğu'nun İhracatı Yarı Yarıya Düştü
Bölgesel arz krizinin merkezinde Orta Doğu'daki üretim daralması yer alıyor. Mart-ağustos döneminde bölgenin dizel ihracatı yıllık bazda yarı yarıya azalarak günlük 800 bin varile geriledi. Enerji ve emtia piyasaları verisi sunan Kpler'in analizlerine göre, Orta Doğu 2025 yılında Avrupa'nın dizel ithalatının yaklaşık yüzde 41'ini tek başına karşılıyordu — bu oranın şimdi büyük ölçüde daralması, Avrupalı alıcıları alternatif kaynak arayışına itiyor.
Rusya'nın İhracat Yasağı Krizi Derinleştirdi
Ukrayna'ya yönelik saldırılar nedeniyle rafineri üretiminde düşüş yaşayan Rusya'nın temmuz ayında dizel ihracatına getirdiği yasak, küresel tedarik zincirinde yeni bir kırılma noktası oluşturdu. Bu adım, birçok ülkeyi mevcut tedarikçilerinden vazgeçip yeni ihracatçılar aramaya yöneltti.
ABD'de Galon Başına 6 Dolar Sınırı Aşıldı
Krizin en somut yansıması Amerika Birleşik Devletleri'nde görüldü. ABD'de ortalama perakende dizel fiyatı bu ay ilk kez galon başına 6 doların üzerine çıkarak tarihi bir rekora imza attı. Avrupa cephesinde ise durum daha da endişe verici: Amsterdam-Rotterdam-Anvers bölgesindeki dizel stokları, 10 Eylül itibarıyla yılın bu dönemine ait en düşük seviyeye geriledi.
Asya'da da Fiyatlar Yüksek Seyrediyor
Kriz sadece Batı'yla sınırlı kalmıyor. Asya piyasalarında da Orta Doğu ve Rusya kaynaklı arz kesintilerinin etkisiyle dizel fiyatları yüksek seviyelerini koruyor. Çin'in dizel ihracatı nisan-haziran döneminde yüzde 26 gerilerken, ağustos ayında kısmi bir toparlanma yaşanarak günlük 320 bin varile ulaştı.
IEA'dan Uyarı: Önümüzdeki Aylar Daha Zor Olabilir
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), birçok rafinerinin şu anda kapasite sınırlarına yakın çalıştığını vurguluyor. Ajans, bu durumun önümüzdeki dönemde küresel arzın daha da sıkılaşmasına ve fiyatların yükselmeye devam etmesine yol açabileceği riskine dikkat çekiyor.
