Dünya genelinde gıda fiyatları ekim ayında düşüşe geçerken, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) açıkladığı veriler küresel piyasalarda ürün gruplarına göre farklı bir tablo ortaya koydu.
Tahıl, et ve süt ürünlerinde fiyatlar gerilerken şeker ve bazı bitkisel yağlarda yükseliş yaşandı.
FAO Gıda Fiyat Endeksi, ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 1,2 azalarak 133,9 puana indi.
Endeks, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından Mart 2022'de kaydedilen tarihi zirvenin yüzde 16,4 altında kaldı. Buna karşın geçen yılın ekim ayına göre yüzde 5,9 daha yüksek seviyede bulunuyor.
Küresel fiyatlardaki gerilemede uluslararası ithalat talebinin zayıflaması ve bazı temel gıda ürünlerinde arz koşullarının iyileşmesi etkili oldu.
Buğday ve Mısır Fiyatları Düştü, Şeker İki Yılın Zirvesine Çıktı
FAO verilerine göre ekim ayında en belirgin düşüşlerden biri tahıl fiyatlarında yaşandı.
Tahıl Fiyat Endeksi, eylül ayına kıyasla yüzde 4,5 geriledi.
Buğday fiyatları, Arjantin'de üretim beklentilerinin iyileşmesi ve uluslararası talebin zayıflamasıyla son dört ayda ilk kez düşüş kaydetti.
Karadeniz bölgesinden gerçekleştirilen tahıl ihracatına ilişkin olumlu beklentiler de fiyatların gerilemesini destekledi. Ancak lojistik aksaklıklar düşüşün daha belirgin hale gelmesini engelledi.
Mısır fiyatları ise ABD'deki hasat dönemi ve Güney Amerika'da bol ürün beklentisi nedeniyle aşağı yönlü hareket etti.
Tahıl grubundaki genel düşüşe rağmen pirinç fiyatlarında artış yaşandı. Olumsuz hava koşulları ve hasat gecikmelerinin etkisiyle FAO Pirinç Fiyat Endeksi yüzde 1,6 yükseldi.
Şeker Fiyatları Neden Yükseliyor?
Ekim ayının dikkat çeken gelişmelerinden biri de şeker fiyatlarındaki sert yükseliş oldu.
FAO Şeker Fiyat Endeksi, aylık yüzde 6,6 artarak Aralık 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.
Şeker fiyatlarındaki yıllık artış ise yüzde 28,8'e ulaştı.
Bu yükselişte dünyanın önemli şeker üreticilerinden Brezilya'nın merkez-güney bölgesinde yaşanan aşırı yağışlar etkili oldu. Yağışların hasat çalışmalarını aksatması, uluslararası piyasalarda arz endişelerini artırdı.
Hindistan, Tayland ve Avrupa Birliği'ndeki üretime ilişkin belirsizlikler de fiyatların yükselmesinde rol oynadı.
Et ve Süt Ürünlerinde Fiyatlar Geriledi
Küresel gıda fiyatlarındaki düşüş, et ve süt ürünleri piyasasına da yansıdı.
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, ekim ayında yüzde 1,1 geriledi. Piyasadaki bol arz ve alıcıların zayıf talebi, süt ürünleri fiyatlarını aşağı çekti.
Et Fiyat Endeksi ise aylık yüzde 1,2 düşüş gösterdi.
Domuz, koyun ve sığır eti fiyatlarındaki gerileme, et endeksindeki düşüşte belirleyici oldu.
Bitkisel yağ fiyatlarında ise sınırlı bir yükseliş görüldü. FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, ekim ayında yüzde 0,3 arttı.
Özellikle biyoyakıt sektöründen gelen güçlü talep, soya yağı fiyatlarını 2022 yılının sonundan bu yana en yüksek seviyesine taşıdı.
Karadeniz bölgesindeki arz kısıtlamaları da ayçiçeği yağı fiyatlarının yeniden yükselmesine neden oldu.
FAO'dan 2026 Tahıl Üretimi İçin Yeni Tahmin
FAO, küresel gıda fiyatlarının yanı sıra 2026 yılına ilişkin tahıl üretim ve tüketim beklentilerini de paylaştı.
Örgüt, dünya genelinde tahıl üretiminin 2026 yılında 2 milyar 999 milyon ton seviyesinde gerçekleşeceğini tahmin ediyor.
Bu miktar, 2025 yılında kaydedilen tarihi rekorun altında kalacak. Ancak gerçekleşmesi halinde dünya tahıl üretimi açısından tarihin en yüksek ikinci seviyesi olacak.
FAO'nun değerlendirmesine göre başta buğday olmak üzere temel tahıl ürünlerinin üretiminde gerileme bekleniyor. Yemlik tahıllarda ise daha sınırlı bir düşüş öngörülüyor.
Pirinç Üretiminde Dört Yıl Sonra İlk Düşüş Bekleniyor
Küresel pirinç üretiminde de dikkat çekici bir değişim tahmin ediliyor.
FAO, üretici kar marjlarının zayıflaması ve El Nino kaynaklı olumsuz hava koşulları nedeniyle pirinç üretiminin son dört sezonda ilk kez azalabileceğini belirtti.
Buna göre dünya pirinç üretiminin yüzde 2,5 düşüşle 552 milyon tona gerilemesi bekleniyor.
Öte yandan küresel tahıl tüketiminin 2026-2027 döneminde yüzde 0,2 artarak 2 milyar 971 milyon tona ulaşacağı tahmin ediliyor.
Küresel Fiyatlardaki Düşüş Türkiye'de Marketlere Yansır mı?
Uluslararası gıda fiyatlarının gerilemesi, özellikle ithalata konu olan tarım ürünlerinde maliyet baskısını azaltabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Ancak FAO endeksindeki düşüş, Türkiye'deki market ve pazar fiyatlarının aynı oranda azalacağı anlamına gelmiyor.
Döviz kuru, enerji ve nakliye giderleri, üretim maliyetleri, iç piyasadaki arz-talep dengesi ve ticaret politikaları tüketici fiyatlarını etkileyen diğer önemli unsurlar arasında bulunuyor.
Bu nedenle küresel ölçekte tahıl, et ve süt ürünlerinin ucuzlamasının Türkiye'deki raf fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağı, iç piyasa koşullarına bağlı olacak.
FAO'nun ekim ayı verileri, dünya genelinde gıda fiyatlarındaki yükseliş baskısının bazı ürünlerde hafiflediğini ancak şeker ve bitkisel yağ gibi kalemlerde fiyat risklerinin devam ettiğini gösteriyor.
