Beşiktaş Meydanı’ndaki Barbaros Hayrettin Paşa Anıtı önünde gerçekleştirilen 1 Temmuz Denizcilik ve Kabotaj Bayramı’nın 100. yıl dönümü kutlamaları, geniş katılımlı bir törenle yapıldı. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Kuzey Deniz Saha Komutanlığı, İTÜ Denizcilik Fakültesi öğrencileri ve vatandaşların katıldığı programda, Türkiye’nin denizcilikte geldiği nokta ve gelecek hedefleri ele alındı.
Törende konuşan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 1926’da yürürlüğe giren Kabotaj Kanunu’nun Türkiye’nin kendi karasularında egemenliğini ilan ettiği tarihi bir dönüm noktası olduğunu hatırlattı. Türk denizciliğinin bu kanunla birlikte yabancı hakimiyetten çıkarak milli bir yapıya kavuştuğunu ifade eden Uraloğlu, bugün gelinen noktada Türkiye’nin artık yalnızca bölgesel değil küresel ölçekte de güçlü bir denizci ülke olduğunu söyledi.
Barbaros Hayreddin Paşa’nın “denizlere hakim olan cihana hakim olur” sözünü hatırlatan Uraloğlu, Türkiye’nin tarihsel denizcilik mirasından aldığı güçle Karadeniz, Ege ve Akdeniz’de etkinliğini artırdığını belirtti. “Denizci millet, denizci ülke” vizyonunun bir hedeften öte sorumluluk olduğunu dile getiren Uraloğlu, Türkiye’nin coğrafi konumu gereği denizle bağını güçlendirmek zorunda olduğunu vurguladı.
Bakan Uraloğlu, Türkiye’nin bugün ulaştığı denizcilik kapasitesini rakamlarla ortaya koyarken, ülkenin 218 liman tesisi, 85 faal tersane, 181 tekne imal ve çekek yeri, 65 yat limanı, 23 gemi geri dönüşüm tesisi ve 400 balıkçı barınağıyla büyük bir altyapıya sahip olduğunu ifade etti. Ayrıca 144 bin gemi insanı ve 1 milyonu aşan amatör denizciyle Türkiye’nin deniz kültürünün geniş bir toplumsal karşılık bulduğunu söyledi.
Deniz ticaret filosuna ilişkin veriler de törende dikkat çekti. Türk sahipli filonun 2 bin 234 gemiye ve 51,8 milyon DWT kapasiteye ulaştığını belirten Uraloğlu, bu gelişmenin Türkiye’nin küresel deniz taşımacılığındaki etkinliğini güçlendirdiğini dile getirdi. Dünya ölçeğinde konteyner elleçleyen en büyük 100 liman arasında Türkiye’nin 5 limanının bulunduğunu hatırlatan Uraloğlu, son 20 yılı aşkın süreçte limanlardaki yük ve konteyner trafiğinde çok ciddi artışlar yaşandığını kaydetti.
2002 ile 2025 yılları arasında limanlarda elleçlenen yük miktarının yüzde 191, konteyner miktarının ise yüzde 617 oranında arttığını belirten Bakan Uraloğlu, 2025 yılı itibarıyla limanlarda 553,3 milyon ton yük ve 14 milyon TEU konteyner elleçlenmesinin beklendiğini ifade etti. Kabotaj hatlarında taşınan yolcu ve araç sayılarındaki artışa da değinen Uraloğlu, bu yıl 120 milyon yolcu barajının aşılacağını öngördüklerini söyledi.
Denizcilik sektörünün sadece taşımacılıktan ibaret olmadığını vurgulayan Uraloğlu, gemi inşa sanayisinin geldiği noktaya da dikkat çekti. Türkiye’nin gemi inşa alanında dünyada 7’nci, tonaj bazında 10’uncu sırada yer aldığını belirten Uraloğlu, mega yat üretiminde ise dünyada ikinci sıraya yükseldiklerini ifade etti. Gemi geri dönüşüm sektöründe ise Türkiye’nin dünya üçüncüsü, Avrupa’da ise lider konumda olduğunu söyledi.
Sektördeki büyümenin istihdama da yansıdığını belirten Uraloğlu, gemi inşa sanayisinin 84 binden fazla kişiye iş imkânı sağladığını ifade etti. Bu başarının yalnızca ekonomik bir sonuç olmadığını, aynı zamanda Türkiye’nin denizcilikte stratejik bir güç merkezi haline geldiğinin göstergesi olduğunu vurguladı.
Denizcilik politikalarında devlet desteklerine de değinen Uraloğlu, 2004 yılında başlatılan ÖTV’siz yakıt uygulaması kapsamında 22 yılda yaklaşık 21,8 milyar lira destek sağlandığını, sadece 2025 yılında ise 5,3 milyar liralık destek verildiğini açıkladı. Hurda gemi teşvikleriyle filonun yenilenmesinin teşvik edildiğini, Ro-Ro taşımacılığının geliştirilmesi için yeni hatlara destek verildiğini de sözlerine ekledi.
Türkiye’nin denizlerdeki jeopolitik konumuna da dikkat çeken Uraloğlu, özellikle küresel krizlerin yaşandığı dönemlerde Türkiye’nin boğazları ve limanlarıyla güvenli bir ticaret koridoru olmaya devam ettiğini ifade etti. Doğu Akdeniz’deki etkinliğin artırılması amacıyla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde gemi trafik hizmetleri sisteminin kurulumunun tamamlanmak üzere olduğunu belirten Uraloğlu, Marmara Denizi’ni kapsayacak yeni radar ve trafik kontrol projeleriyle deniz güvenliğinin daha da güçlendirileceğini söyledi.
Konuşmasını “Mavi Vatan’da daha güçlü, daha yeşil ve daha rekabetçi bir Türk denizciliği” hedefiyle tamamlayan Uraloğlu, Kabotaj’ın ikinci yüzyılında Türkiye’nin denizcilik vizyonunu daha ileriye taşıyacaklarını ifade etti. Törenin ardından Barbaros Hayreddin Paşa Türbesi’ni ziyaret eden Bakan Uraloğlu, burada Kur’an-ı Kerim tilaveti ve dualara katıldı, ardından deniz şehitleri anısına Marmara Denizi’ne çelenk bırakıldı.
