12. Yargı Paketi Meclis Gündeminde: Af, İnfaz Düzenlemesi ve Öne Çıkan Maddeler
Milyonlarca mahkum ve mahkum yakınının yanı sıra hukuk dünyasının da gözünü çevirdiği 12. Yargı Paketi ile ilgili son dakika gelişmeleri peş peşe geliyor. Yılbaşından bu yana Adalet Bakanlığı tarafından titizlikle yürütülen çalışmalarda yeni bir faza geçildi. Adalet Bakan Yardımcısı Sedat Ayyıldız, paketin bir kısmının Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulduğunu açıkladı. AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler ise teklifin maddeleri üzerindeki çalışmaların devam ettiğini ve paketin yaklaşık 25 maddeden oluşacağını belirtti.
Peki, kamuoyunda büyük bir beklenti haline gelen genel af veya infaz düzenlemesi bu pakette yer alacak mı? Adalet Bakanı Akın Gürlek ve yetkililerin açıklamaları doğrultusunda, 12. Yargı Paketi'nin içeriği ve taslak maddelerine dair tüm detaylar netleşti.
12. Yargı Paketi ile Af Çıkacak mı, İnfaz Düzenlemesi Var mı?
Mahkum yakınlarının en çok araştırdığı "Genel af çıkacak mı?" sorusuna yönelik olarak pakette geniş kapsamlı bir af düzenlemesi yer almıyor. İnfaz sistemine yönelik beklentiler hakkında konuşan Adalet Bakanı Akın Gürlek, bir önceki yargı paketinde infaz düzenlemesi yapıldığını hatırlatarak, "Bununla ilgili bir çalışma yapıyoruz ama 12. Yargı Paketi'nde olup olmayacağını ve Meclis'ten geçip geçmeyeceğini bilmiyorum. 12. Yargı Paketi'nde başka önceliklerimiz var" ifadelerini kullandı. Paket genel bir ceza indirimi yerine, belirli suç tiplerinde cezasızlık algısını ortadan kaldırmayı hedefliyor.
Suça Sürüklenen Çocuklar (SSÇ) İçin Cezalar Artıyor
-
Yargı Paketi'nin en önemli ve öncelikli başlıklarından biri, suça sürüklenen çocuklara yönelik infaz ve ceza sisteminin değiştirilmesi olacak. Toplumda oluşan cezasızlık algısını yıkmayı hedeflediklerini belirten Bakan Gürlek, şu kritik düzenlemeleri aktardı:
-
Yetişkinlerle Aynı Oranda Ceza: Özellikle 15-18 yaş aralığındaki çocukların adam öldürme, dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti ve cinsel (ırza karşı) suçlar gibi ağır eylemleri için yetişkinlerle aynı oranda ceza alması yönünde düzenleme yapıldı.
-
İnfaz Sistemi Değişiyor: Mevcut sistemde 15-18 yaş grubundaki çocukların cezaevinde yattıkları sürelerin 1 gününün 2 gün sayılması gibi avantajlar bulunuyordu. Bu durumun suç örgütleri tarafından suistimal edildiğini vurgulayan Bakan Gürlek, bu düzenlemenin değiştirilerek 1'e 1 infaz sistemine geçileceğini açıkladı. Çocukları suçta kullanan örgüt yöneticilerine verilen cezalar da yeniden artırılacak.
Mahkemeleri Hızlandıracak Yapısal Maddeler
Yargılama süreçlerinin uzamasının önüne geçmek amacıyla 12. Yargı Paketi ile usul hukukunda köklü değişikliklere gidiliyor:
-
İki Duruşma Arasına 3 Ay Sınırı: Mahkemeler, zorunlu ve istisnai haller dışında gerekçesini açıkça belirtmeden iki duruşma tarihi arasına 3 aydan fazla süre veremeyecek.
-
E-Duruşmanın Kapsamı Genişliyor: Ön inceleme duruşmaları da dahil olmak üzere ses ve görüntü aktarımı yoluyla yapılan e-duruşma sisteminin sınırları genişletilecek.
-
Yargıtay Usulden Bozamayacak: Yargıtay, bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar hariç olmak üzere, dosyaları yalnızca görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle bozamayacak. Böylece dosyaların yıllar sonra usul eksikliğiyle en başa dönmesi engellenecek.
-
Atlamalı Temyiz Müessesesi: Bir dosyanın hem istinafa hem de Yargıtay'a giderek zaman kaybetmesini önleyecek yeni bir model üzerinde çalışılıyor.
Süresiz Nafaka ve Çekişmeli Boşanma Davaları
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, Anayasa Mahkemesi'nin "süresiz nafaka" düzenlemesini iptal etmesine ilişkin kararın gerekçesi henüz Resmi Gazete'de yayımlanmadığı ve yasal olarak 9 aylık bir süre bulunduğu için bu konunun 12. Yargı Paketi'nde yer almayacağını açırazı etti.
Buna karşın, 8-10 yıl süren çekişmeli boşanma davalarını kısaltmak amacıyla çekişmeli boşanma davalarında arabuluculuk hükümlerinin uygulanması pakete dahil edilecek. Ayrıca uzlaştırma ve arabuluculuk müesseselerinin kapsamı, mahkemelerdeki 12,5 milyonluk dosya yükünü azaltmak adına daha da genişletilecek.
Avukatlara Özel Düzenleme ve Tapuda Avukat Zorunluluğu
Avukatların maddi sıkıntılarını çözmeyi ve özlük haklarını güçlendirmeyi hedefleyen Bakanlık, pakete ekonomik getiri sağlayacak yeni bir madde ekliyor. Düzenlemeye göre, 30 milyon lira üzerindeki tapu işlemlerinde her iki taraf için de avukat bulundurma zorunluluğu getirilecek.
12. Yargı Paketi Ne Zaman Çıkacak, Yürürlüğe Girdi mi?
-
Yargı Paketi henüz Meclis genel kurulundan geçmedi ve yürürlüğe girmedi. Kanun teklifinin önümüzdeki haftalarda TBMM Adalet Komisyonu'nda görüşülmesi, ardından Meclis Genel Kurulu'nda oylanarak kabul edilmesi bekleniyor. Paket, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın onayının ardından Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girecek.
