Zeytinde Rekor Üretim Beklentisi Krize Dönüşebilir! Maliyetler Alım Fiyatlarını Aştı, Hasatta Yüzde 50 Kayıp Riski Var
Türkiye'de 2026-2027 zeytin üretim sezonunda 4 milyon 30 bin tonluk tarihi rekolte beklenirken, artan üretim maliyetleri ve düşük alım fiyatları üreticileri zor durumda bıraktı. Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Mustafa Tan, zeytinlerin dalında veya yerde kalması halinde gerçekleşen rekoltenin tahminlerin yüzde 30 ila 50 altında kalabileceği uyarısında bulundu.
Zeytinyağında kilogram başına üretim maliyetinin 280 liraya kadar yükselmesine rağmen alım fiyatlarının 170-200 lira seviyesinde kalması, hasadın ekonomik sürdürülebilirliğini tehdit ediyor. Üreticilerin maliyetlerini karşılayamaması nedeniyle bazı ürünlerin toplanmadan bırakılması riski bulunuyor.
Zeytin Üretiminde 4 Milyon Tonluk Tarihi Rekor Bekleniyor
Türkiye'nin 2026-2027 sezonunda toplam zeytin üretiminin 4 milyon 30 bin tona ulaşması öngörülüyor.
UZZK Başkanı Mustafa Tan'ın açıkladığı tahminlere göre, bu miktarın 1 milyon 163 bin tonu sofralık zeytin olarak değerlendirilecek. Geriye kalan yağlık zeytinlerden ise 588 bin ton zeytinyağı elde edilmesi bekleniyor.
Bu üretim tahminlerinin gerçekleşmesi durumunda Türkiye'nin zeytinyağında İspanya'nın ardından dünya ikinciliğine, sofralık zeytinde ise dünya birinciliğine yükselebileceği belirtiliyor.
Ancak yüksek üretim beklentisine rağmen maliyetlerin alım fiyatlarını aşması, rekor sezonun üreticiler açısından ekonomik kayba dönüşmesi endişesini artırıyor.
Zeytin ve Zeytinyağı Fiyatlarında Maliyet Krizi
Üreticilerin karşı karşıya kaldığı en önemli sorunlardan biri, üretim maliyetleriyle piyasadaki alım fiyatları arasındaki fark oldu.
Mustafa Tan'ın paylaştığı rakamlara göre, bir kilogram zeytinin ortalama üretim maliyeti 50-70 lira arasında değişiyor. Buna karşılık piyasada zeytin alım fiyatları 20-35 lira seviyesinde bulunuyor.
Zeytinyağında ise kilogram başına maliyet 240-280 liraya ulaşırken alım fiyatları 170-200 lira aralığında kalıyor.
Bu durum, üreticilerin ürünlerini mevcut fiyatlardan satmaları halinde üretim maliyetlerini karşılamakta zorlanabileceklerini gösteriyor.
Zeytin Hasadında Yüzde 50'ye Varan Kayıp Riski
Düşük alım fiyatları nedeniyle bazı üreticilerin hasat yapmaktan vazgeçebileceğine dikkat çeken Mustafa Tan, özellikle yere dökülen zeytinlerin toplanmasında ciddi sorunlar yaşanabileceğini belirtti.
Toplam ürünün yaklaşık yüzde 30-40'ını oluşturduğu ifade edilen dip zeytinlerin, toplama maliyetleri nedeniyle yerde kalma riski bulunuyor.
Benzer şekilde engebeli arazilerde bulunan ve seyrek ürün veren ağaçlarda da hasadın ekonomik açıdan zorlaşabileceği belirtiliyor.
Tan, zeytinyağı randımanındaki düşüşün de üreticilerin karşılaştığı sorunları artırdığını vurguladı.
Normal koşullarda 5 kilogram zeytinden 1 kilogram zeytinyağı elde edilirken bu sezon aynı miktarda yağ üretmek için 6 ila 10 kilogram zeytin gerektiği ifade edildi.
Ürünlerin dalında veya yerde bırakılması halinde gerçekleşen rekoltenin tahminlerin yüzde 30 ila 50 altında kalabileceği uyarısı yapıldı.
Rekor Sezon Üretici İçin 'Yok Yılına' Dönüşebilir
UZZK Başkanı Dr. Mustafa Tan, Türkiye'de zeytin üretim potansiyelinin yüksek olmasına rağmen ekonomik koşulların hasadı olumsuz etkileyebileceğini belirtti.
Tan, tarihi rekolte beklenen sezonda ürünlerin toplanamaması halinde üreticilerin adeta bir "yok yılı" yaşayabileceğini ifade etti.
Bu riskin temelinde yüksek üretim maliyetleri, düşük alım fiyatları, hasat giderleri ve zeytinyağı randımanındaki düşüş bulunuyor.
Üreticilere Destek ve İhracat Teşviki Çağrısı
Mustafa Tan, zeytin ve zeytinyağı sektöründe yaşanabilecek kayıpların önlenmesi amacıyla üretici desteklerinin artırılması gerektiğini belirtti.
Bu kapsamda zeytinyağına kilogram başına yaklaşık 1 avro, sofralık zeytine ise 20 avro senti fark ödemesi yapılmasını önerdi.
Tan ayrıca ihracatta dökme, fason işlenmiş ve ambalajlı ürünlere yönelik ton başına 100 ila 750 dolar arasında değişen desteklerin yeniden uygulanmasını istedi.
Fiyatların üretim maliyetlerinin altına düşmesi durumunda kooperatifler aracılığıyla stoklama desteği sağlanmasının da önemli olduğunu vurguladı.
Avrupa Birliği'ne Zeytinyağı İhracatında Kota Artışı İstendi
UZZK Başkanı Mustafa Tan, Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne gümrük ve vergiden muaf zeytinyağı ihracat kontenjanının yalnızca 100 ton olduğunu açıkladı.
Tunus'a ise aynı kapsamda 56 bin 400 tonluk kontenjan tanındığını belirten Tan, Türkiye'nin kotasının en az Tunus seviyesine çıkarılması gerektiğini ifade etti.
Tan ayrıca Türk cumhuriyetleri ve diğer ülkelerle devlet destekli ticaret mekanizmalarının geliştirilmesini önerdi.
İç tüketimin artırılması amacıyla zeytinyağı ve sofralık zeytinin faydalarını anlatan kamu spotlarının hazırlanması çağrısında da bulundu.
2026-2027 sezonunda tarihi rekolte beklentisinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, ürünlerin ne kadarının hasat edilebildiğine ve üreticilerin karşı karşıya olduğu ekonomik koşulların seyrine bağlı olacak.
