Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin (TZOB) Ekim 2026 raporu, üreticinin eline geçen fiyatla tüketicinin markette ödediği tutar arasındaki farkı bir kez daha ortaya koydu.
Ay boyunca incelenen ürünler arasında en yüksek fiyat farkı limonda görüldü.
Üreticide kilogramı 3 lira 90 kuruş olan limon, marketlerde 42 lira 87 kuruşa satıldı. Böylece limonun üretici ve market fiyatları arasındaki fark yüzde 999,2 olarak hesaplandı.
Başka bir ifadeyle tüketici, limonu üretici fiyatının yaklaşık 11 katına satın aldı.
Üretici ile Market Arasında En Büyük Fark Hangi Ürünlerde?
TZOB'un ekim ayı verilerine göre limonun ardından en yüksek fiyat farkı kuru incir, havuç, elma ve fındıkta yaşandı.
Ürünlerin üretici ve market fiyatları şöyle sıralandı:
Limon
- Üretici fiyatı: 3,90 TL
- Market fiyatı: 42,87 TL
- Fiyat farkı: %999,2
Kuru incir
- Üretici fiyatı: 135,00 TL
- Market fiyatı: 585,41 TL
- Fiyat farkı: %333,6
Havuç
- Üretici fiyatı: 12,50 TL
- Market fiyatı: 47,84 TL
- Fiyat farkı: %282,7
Elma
- Üretici fiyatı: 21,66 TL
- Market fiyatı: 72,17 TL
- Fiyat farkı: %233,2
Fındık
- Üretici fiyatı: 350,00 TL
- Market fiyatı: 1.164,77 TL
- Fiyat farkı: %232,8
Ekim Ayında En Fazla Domates Zamlandı
Ekim ayında markette takip edilen 36 ürünün 25'inde fiyat artışı, 11'inde ise düşüş yaşandı.
Markette fiyatı en fazla yükselen ürün yüzde 62,9 ile domates oldu. Domatesi yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan izledi.
Markette fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 16,5 ile limon olarak kaydedildi.
Üretici tarafında incelenen 28 ürünün 15'inde fiyat yükselirken, 9'unda düşüş görüldü. Dört ürünün fiyatı ise değişmedi.
Üreticide en yüksek fiyat artışı yüzde 76,1 ile yine domateste yaşandı. En fazla ucuzlayan ürün ise yüzde 44,3 ile limon oldu.
TZOB, domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabaktaki fiyat artışlarında tarla üretiminden sera üretimine geçiş sürecinin etkili olduğunu belirtti.
Limondaki fiyat düşüşü erkenci çeşitlerin hasadının devam etmesine, zeytinyağındaki gerileme yeni hasatla birlikte arzın artmasına, patatesteki düşüş ise depolardaki fazla ürünün düşük fiyatla piyasaya sunulmasına bağlandı.
Çiftçinin Maliyetleri Artıyor: Mazot Bir Yılda Yüzde 73,4 Zamlandı
TZOB raporunda yalnızca ürün fiyatları değil, tarımsal üretimde kullanılan gübre, mazot, yem ve elektrik maliyetleri de değerlendirildi.
Verilere göre mazot fiyatı ekim ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 3,5, son bir yılda ise yüzde 73,4 arttı.
Gübre fiyatlarındaki yıllık artışlar ürün çeşidine göre yüzde 18,3 ile yüzde 67,7 arasında değişti.
Ekim ayında tarımsal girdi fiyatlarındaki değişimler şöyle:
- ÜRE gübresi: %3 artış
- DAP gübresi: %2,5 artış
- 20.20.0 kompoze gübre: %2 artış
- Süt yemi: %6,6 artış
- Besi yemi: %6,5 artış
- Mazot: %3,5 aylık artış
Yıllık verilere göre ise elektrik fiyatları yüzde 25,1, tarım ilaçları yüzde 27,7 yükseldi.
Üreticinin maliyetlerinde yaşanan artışlar devam ederken, ekim ayı raporunda özellikle limondaki üretici-market fiyat farkının büyüklüğü öne çıktı.
Rapordaki veriler, tarımsal ürünlerin üreticiden tüketiciye ulaşana kadar oluşan fiyat farklarının yanı sıra çiftçinin karşı karşıya kaldığı maliyet baskısını da ortaya koydu.
