Av. Namık Havutça
24. ve 26. Dönem CHP Balıkesir Milletvekili
Dün Ankara’da Türkiye Emekliler Derneği Genel Merkezi’ni ziyaret ettim. Derneği ve çalışmalarını daha yakından tanıma, sorunlar üzerinde değerlendirme yapma fırsatımız oldu.
Öncelikle ifade etmeliyim ki Genel Başkan Kazım Ergün ve yönetimi son derece büyük ve kurumsal bir yapı oluşturmuş. Ankara Tandoğan’da bulunan Genel Merkez; idari, hukuki, siyasi ve danışma kadrolarıyla mücadele eksenini hamasetin dışına çıkararak gerçekçi, akademik ve uluslararası belge ve bilgiye dayalı bir zemine taşımış.
Ankara Kızılay’da bulunan çağdaş misafirhane, Balıkesir Erdek’te yer alan nezih yaz kampı ve benimsenen anlayış; çağdaş bir yaklaşımla emeklinin hak arama mücadelesini aynı zamanda yardımlaşma ve bütünleşmeye dönüşen bir yapıya kavuşturmuş. Emeklinin hak mücadelesi anlayışını, dayanışmayı somutlaştıran adımlarla bütünleştirmeyi başardıklarını düşünüyorum.
Ben de üyesi olduğum derneğin bu yapısını yerinde görünce, açıkçası emeklinin yarınlarına ilişkin umudum arttı. Elbette son yıllarda emekliler adına mücadele eden diğer emekli örgütlerinin verdikleri mücadele de son derece önemli ve değerlidir.
Türkiye’de milyonlarca emekli bugün açlık sınırının altında bir yaşam mücadelesi vermektedir. Hayatını bu ülkeye çalışarak, üreterek ve vergi ödeyerek geçirmiş yurttaşlarımız, ömürlerinin son döneminde yoksulluğa, borca ve çaresizliğe itilmiştir.
AB ülkelerinde emeklilik harcamalarının GSYH içindeki payı ortalama %12–13 seviyesindeyken, Türkiye’de bu oran tahminen %8–9 düzeyindedir.
Bu fark;
-
Yaşlı yoksulluğunu artırmakta,
-
Emeklinin millî gelirden aldığı payı azaltmakta,
-
Sosyal devlet ilkesini zayıflatmaktadır.
Türkiye’nin demografik yapısı AB’ye kıyasla daha genç olmasına rağmen, emeklilerin yaşam kalitesi AB standartlarının belirgin biçimde gerisindedir.
Bu nedenle Türkiye’nin;
-
Emekli harcamalarını kademeli olarak GSYH’nin en az %11–12 seviyesine çıkarması,
-
Emekli maaşlarını ekonomik büyümeye endekslemesi,
-
Sosyal güvenlik kesintilerini azaltması,
-
Faiz öncelikli bütçe anlayışını üretim ve sosyal koruma odaklı bir yapıya dönüştürmesi
zorunludur.
Bu tablo kader değildir. Bu tablo, yanlış ekonomi politikalarının sonucudur.
2026 bütçesinde 2 trilyon 742 milyar lira faize ayrılırken, yalnızca 91,6 milyar liranın tarımsal üretime ayrılması; tercihlerin üretimden değil ranttan yana yapıldığını açıkça göstermektedir. Emekliye, üreticiye ve çiftçiye değil; faiz lobilerine öncelik veren bir anlayışla karşı karşıyayız.
“Ülke büyüyor” deniyor.
Peki emekli neden küçülüyor?
“Millî gelir artıyor” deniyor.
Peki emekli neden payını alamıyor?
Anayasa açıkça Türkiye Cumhuriyeti’ni sosyal devlet olarak tanımlar. Sosyal devlet, emeklisini açlığa terk eden devlet değildir. Sosyal devlet, vatandaşını yardıma muhtaç hâle getirip sonra bunu bir lütuf gibi sunan devlet hiç değildir.
Emekliler sadaka değil, hakkını istemektedir.
Refah payı istiyor.
Adalet istiyor.
Onurlu bir yaşam istiyor.
Gerçekçi olmak ve hamaset yapmadan çözüm önerilerini de açıkça ifade etmek gerekir:
-
Emekli maaşları yalnızca enflasyona değil, büyümeye de endekslenmelidir.
-
En düşük emekli aylığı yoksulluk sınırının altında olmamalıdır.
-
Maaş adaletsizliği ve dengesizliği derhal giderilmelidir.
-
Sağlıkta katkı payı uygulaması kaldırılmalıdır.
-
Fatura ve kira destekleri sağlanmalıdır.
Bu ülkenin kaynakları vardır. Bu kaynaklar, zengini daha zengin; emekliyi ve emekçiyi daha yoksul yapmak için değil, sosyal devleti gerçekleştirmek için kullanılmalıdır.
Sorun kaynak değil, tercihtir.
17 milyon emekli ve aileleriyle birlikte; emeğiyle geçinen işçisi, köylüsü, memuru, öğretmeni, polisi ve askeriyle emek cephesi, Türkiye nüfusunun yaklaşık %70–75’ini oluşturmaktadır.
O hâlde şu soruyu sormak zorundayız:
Neden Türkiye, emeği değil sermayeyi önceleyen bir anlayışla yönetilmektedir?
Emeklileri görmezden gelen bu anlayış değişecektir.
Bu mücadele sosyal adalet mücadelesidir.
Bu mücadele insanca yaşam mücadelesidir.
Bu rant düzeni değişmelidir.
