Türkiye'nin şehir yönetiminde önümüzdeki 5 yılı kapsayacak yeni yol haritası açıklandı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı”nın hazırlandığını duyurdu.
Plan; trafikten atık yönetimine, enerjiden belediye hizmetlerine kadar vatandaşın günlük hayatına doğrudan dokunacak akıllı şehir uygulamalarının yaygınlaştırılmasını hedefliyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni Akıllı Şehir Eylem Planı ile Türkiye'deki şehirlerin dijital dönüşümünün 2030'a kadar belirli bir takvim doğrultusunda gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Bakan Murat Kurum, planın Resmî Gazete'de yayımlandığını belirterek, belediyecilik, trafik sistemleri ve atık yönetimi başta olmak üzere birçok alanda vatandaşların hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasının hayata geçirileceğini açıkladı.
Paylaşılan plana göre yol haritası 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımından oluşuyor.
Peki bütün bunlar günlük hayatta neyi değiştirecek?
Akıllı Şehir Eylem Planı Neleri Değiştirecek?
Planın en dikkat çeken taraflarından biri, “akıllı şehir” kavramının yalnızca teknoloji yatırımı olarak ele alınmaması. Trafik, enerji, çevre, belediye hizmetleri, afet yönetimi ve vatandaşların yerel yönetime ulaşması gibi birçok alan aynı sistemin parçaları haline getirilecek.
Bakanlığın açıkladığı yol haritasına göre 2026 sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanması öngörülüyor. Belediyelerde bu alana özel birimlerin oluşturulması da planlanıyor.
2027'de büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesinin sürece dahil edilmesi, toplam 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planlarının hazırlanması hedefleniyor.
2028'e gelindiğinde ise vatandaşların günlük yaşamında doğrudan karşılık bulacak en az 50 akıllı şehir uygulamasının sahada hayata geçirilmesi planlanıyor.
Bakanlığın mevcut akıllı şehir altyapısında da ulaşımın veriye dayalı yönetilmesine yönelik çalışmalar bulunuyor. Örneğin Trafik Yoğunluğu Analiz Platformu; 81 ilde trafik sıkışıklığı, kuyruk uzunlukları ve yoğun saatlere ilişkin verilerin izlenmesi ve karşılaştırılması amacıyla geliştirildi.
Yeni dönemde vatandaşın karşısına çıkması planlanan uygulamalardan bazıları ise oldukça somut:
- Akıllı atık yönetimi: Çöp toplama araçlarının güzergâhları, konteynerlerin doluluk durumlarına göre optimize edilecek.
- Akıllı aydınlatma: Sokak aydınlatmalarında enerji verimliliğini artıracak sistemler kullanılacak.
- Gerçek zamanlı trafik yönetimi: Trafik verileri anlık değerlendirilerek yollarda geçirilen sürenin azaltılması hedeflenecek.
- Mobil belediyecilik: Vatandaşlar mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden doğrudan ilgili birimlere iletebilecek.
- Dijital şehir ikizleri: Şehirlerin interaktif dijital modellerinin oluşturulması planlanıyor.
- Akıllı enerji ve su yönetimi: Özellikle yeni yaşam alanlarında kayıp ve kaçakların sensörlerle anlık olarak belirlenmesi hedefleniyor.
- Afet ve kentsel dönüşüm: Dijital yönetim sistemlerinin afet yönetimi ve kentsel dönüşüm süreçlerinde daha yoğun kullanılması öngörülüyor.
Bakanlığın akıllı şehir yaklaşımı hâlihazırda ulaşım, enerji, çevre, altyapı, güvenlik, sağlık, mekân yönetimi ve afet-acil durum yönetimi gibi çok sayıda bileşeni kapsıyor.
2029 ve 2030'da Ne Olacak?
Planın sonraki aşamasında şehirlerin tek merkezden izlenebilmesine yönelik önemli bir hedef bulunuyor.
2029'da tüm illerde Dijital Şehir Yönetim Merkezlerinin kurulması planlanıyor. Trafikten çevre temizliğine kadar farklı belediye hizmetlerinin bu merkezler üzerinden takip edilmesi amaçlanıyor.
Sistemin ulusal ölçekte koordinasyonunun ise Bakanlık bünyesinde kurulacak Ulusal Akıllı Şehir Merkezi tarafından yürütülmesi öngörülüyor.
2030 hedefleri arasında teknoloji tarafında yerlileşme de bulunuyor. Akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartının aranması ve sektörde dünya ile rekabet edebilecek 500 girişimci şirketin desteklenmesi plan kapsamında yer alıyor.
Ayrıca Akıllı Şehir Kanunu'nun yürürlüğe girmesi de 2030 hedefleri arasında gösteriliyor.
Yeni TOKİ projelerinin de bu dönüşümün bir parçası olması planlanıyor. Bakanlığın paylaştığı bilgilere göre yeni yaşam alanlarında yeşil enerji kullanımından su ve enerji kayıplarının sensörlerle tespit edilmesine kadar farklı “akıllı bölge” uygulamaları öngörülüyor.
Bakanlığın daha önce oluşturduğu finansman modelinde de yerel yönetimlerin Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi'ne uygun projelerinin değerlendirilmesi ve uygun bulunan projelere İLBANK üzerinden finansman sağlanması amaçlanmıştı.
Peki Balıkesir İçin Ne Anlama Geliyor?
Planın 81 ili kapsaması nedeniyle Balıkesir de doğrudan bu dönüşümün içerisinde yer alacak.
Açıklanan takvimin uygulanması halinde Balıkesir için de akıllı şehir stratejisi ve yol haritasının hazırlanması; trafik, çevre, enerji, atık yönetimi, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve dijital belediyecilik gibi alanlarda projelerin bu ulusal çerçeveyle uyumlu hale getirilmesi gündeme gelecek.
Ancak burada önemli bir ayrım var: Açıklanan plan, Balıkesir'de hangi 50 uygulamanın hangi tarihte devreye alınacağını gösteren özel bir proje listesi değil. Hangi uygulamaların Balıkesir'de nerede ve ne zaman uygulanacağı, yerel yol haritası ve uygulama projeleri netleştikçe belli olacak.
