Balıkesir’in Sındırgı ilçesinde yüzyıllardır yaşatılan Yağcıbedir halıcılığı, bu kez Edirne’nin tarihi rengiyle buluştu. Geleneksel Yağcıbedir motifleri, geçmişte Avrupa’da “Türk kırmızısı” olarak da tanınan Edirne kırmızısıyla yeniden yorumlandı. Kök boyayla renklendirilen yün ipliklerden dokunan halılar, iki ayrı kültürel mirası aynı tezgahta bir araya getirdi.
Sındırgı denildiğinde akla gelen en önemli kültürel değerlerden biri olan Yağcıbedir halıları, geleneksel çizgisini koruyarak farklı bir çalışmayla yeniden gün yüzüne çıktı.
Kuşaktan kuşağa aktarılan motifler bu kez Edirne kırmızısıyla renklendirildi. Doğal yöntemlerle boyanan yün ipliklerin geleneksel tezgahlarda işlenmesiyle Sındırgı'nın dokuma kültürü ile Edirne'nin tarihi renk mirası aynı halıda buluştu.
Ortaya çıkan eserlerde yalnızca renkler değil, Anadolu'nun yüzyıllardır taşıdığı hikâyeler de yeniden dokundu.
Yağcıbedir Halısının Her Motifi Bir Şey Anlatıyor
Yağcıbedir halılarını diğer dokumalardan ayıran özelliklerin başında kullanılan teknik, doğal boya ve özgün motifler geliyor.
Halılar, “Türk düğümü” olarak bilinen çift düğüm tekniğiyle dokunuyor. Kök boyayla renklendirilen yün ipliklerde lacivert, koyu mavi ve kırmızı tonları öne çıkarken desenlerde Yörüklerin yaşamından, doğadan ve Anadolu kültüründen izlere rastlanıyor.
Yeni çalışmada bu karakteristik yapı, geçmişi yüzyıllar öncesine uzanan Edirne kırmızısıyla bir araya getirildi.
Sındırgı Yağcıbedir Halıları Dernek Başkanı ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Somut Olmayan Kültürel Miras Sanatçısı Ekrem Yavaş, 35 yıldır geleneksel halıcılıkla uğraştığını belirterek Anadolu'nun sahip olduğu sanat birikiminin özellikle genç kuşaklar tarafından daha iyi tanınmasını istediklerini söyledi.
Yavaş, geleneksel sanatların geleceğe taşınması konusundaki yaklaşımlarını “İstikbal köklerdedir” sözleriyle özetledi.
Yağcıbedir halılarında Türk kırmızısı ve Edirne kırmızısının yoğun olarak kullanıldığını belirten Yavaş, geçmişten gelen bu rengin her halıda farklı bir desen, hikâye ve geçmişle buluşmasının ayrı bir anlam taşıdığını ifade etti.
Edirne kırmızısıyla hazırlanan halıların özellikle gençlerin ilgisini çektiğini söyleyen Yavaş, Yağcıbedir dokumacılığını yeni nesillere aktarmaya yönelik çalışmaların devam edeceğini kaydetti.
Edirne Kırmızısının Avrupa’ya Uzanan İlginç Hikâyesi
Yağcıbedir halılarında kullanılan rengin geçmişi de en az halıların motifleri kadar dikkat çekici.
Edirne kırmızısının geçmişi 15. yüzyıla kadar uzanıyor. Edirne'de kök boya olarak üretilen ve tuğla kırmızısının daha parlak bir tonu olarak tarif edilen renk, zaman içerisinde Avrupa tekstilinin de ilgisini çekti.
Kaynakta aktarılan tarihsel anlatıya göre rengin formülü Edirne'den Avrupa'ya taşındı ve daha sonra Fransa'da üretildi. 1740'lı yıllardan itibaren “Rouge d'Adrinople”, yani “Edirne kırmızısı” adıyla Avrupa tekstil sektöründe kullanılmaya başlandı.
Zaman içerisinde unutulmaya yüz tutan bu tarihi rengin yeniden tanıtılması için Edirne'de çeşitli çalışmalar yürütülürken, Sındırgı'nın Yağcıbedir halılarıyla yapılan çalışma iki geleneksel değeri aynı noktada buluşturdu.
Edirne kırmızısıyla renklendirilen Yağcıbedir halıları, Rüstempaşa Kervansarayı avlusunda düzenlenen “Edirne Kırmızısından Yağcıbedir Halısına” El Dokuma Halı ve Kilim Sergisi'nde 13 Eylül'e kadar ziyaret edilebilecek.
