Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında sigortasız çalışanların hizmet günlerinin tespitine yönelik yeni kurallar belirledi. Düzenlemeye göre kamu görevlilerinin hazırladığı resmi tutanaklar, çalışanların sigortasız geçen çalışma günlerinin belirlenmesinde delil olarak kullanılacak.
Sigortası yapılmadan çalıştırılan vatandaşları ilgilendiren yeni düzenlemenin ayrıntıları belli oldu. SGK'nin yayımladığı genelgeyle birlikte, kamu kurumlarından gelen resmi belgelerin sigortalılık işlemlerinde nasıl değerlendirileceği açıklığa kavuşturuldu.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre, yeni uygulama özellikle 4/a (SSK) kapsamında çalışmasına rağmen sigorta bildirimi yapılmayan kişileri ilgilendiriyor.
Düzenleme, fiilen çalışıldığı resmi belgelerle ortaya konulan günlerin sigortalılık hizmetine dönüştürülmesini amaçlıyor.
Sigortasız Çalışma Resmi Tutanakla Tespit Edilebilecek
Yeni genelgeye göre polis, jandarma, zabıta ve diğer yetkili kamu görevlileri tarafından düzenlenen tutanaklar, kayıt dışı çalışmanın belirlenmesinde kullanılabilecek.
Doktor, veteriner ve mühendis gibi kamu görevlilerinin görevleri sırasında hazırladıkları resmi belgeler de bu kapsamda değerlendirilebilecek.
Bir kişinin belirli bir iş yerinde fiilen çalıştığı resmi tutanakla tespit edilirse, ilgili tarih için en az bir günlük sigortalılık hizmeti kaydı oluşturulabilecek.
Örneğin, bir çalışanın sigortasız olarak görev yaptığı resmi tutanakla belgelendiğinde, SGK bu belgeyi sigortalılık işlemlerinde esas alabilecek.
Ancak bu uygulama, tek bir tutanakla kişinin geçmişte çalıştığını ileri sürdüğü bütün günlerin otomatik olarak sigortalı sayılacağı anlamına gelmiyor.
Trafik Cezası Tutanakları da İncelenecek
Düzenlemenin dikkat çeken ayrıntılarından biri de trafik denetimlerinde hazırlanan belgeler oldu.
Trafik polisi veya jandarma tarafından kişinin yüzüne karşı düzenlenen trafik cezası tutanakları, sigortasız çalışmanın araştırılmasında kullanılabilecek.
Bu belgeler öncelikle SGK'nin Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele (KADİM) servisleri tarafından incelenecek.
Sigortalılık durumu zaten kayıtlı olan kişiler ayrıldıktan sonra inceleme gerektiren dosyalar Sosyal Güvenlik Denetmenleri Servisine gönderilecek.
Sigorta Giriş Tarihi ve Prim Günleri Nasıl Hesaplanacak?
Yeni düzenlemeyle birden fazla resmi tutanağın bulunduğu durumlarda izlenecek yol da belirlendi.
İlk tutanak işe giriş tarihi sayılabilecek
Çalışanın aynı iş yerinde fiilen çalıştığını gösteren ilk resmi belge, sigortalılık işlemlerinde işe giriş tarihi olarak esas alınacak.
Her tespit günü için bir günlük hizmet kaydı
Aynı ayda veya birbirini takip eden aylarda yapılan resmi tespitlerin her biri için bir günlük prim hizmeti kaydı oluşturulacak.
Örneğin, bir çalışanın aynı ay içinde üç farklı tarihte sigortasız çalıştığı resmi belgelerle tespit edilirse, bu üç gün için hizmet kaydı oluşturulabilecek.
Çalışma kısmi süreli olarak değerlendirilecek
Bu yöntemle belirlenen çalışma günleri, mevzuat kapsamında kısmi süreli çalışma esaslarına göre işleme alınacak.
Arada tespit bulunmayan ay varsa ne olacak?
Bir ay boyunca herhangi bir resmi çalışma tespiti bulunmaması durumunda önceki çalışma kaydı, son tespit tarihi itibarıyla sonlandırılacak.
Sonraki ayda yeniden resmi tespit yapılması halinde ise yeni bir işe giriş işlemi gerçekleştirilecek.
Sigortasız Çalışanlar İçin Ne Değişiyor?
Yeni uygulamayla birlikte kayıt dışı çalışmanın tespitinde yalnızca SGK denetimleri değil, diğer kamu kurumlarının düzenlediği resmi belgeler de önem kazanıyor.
Böylece sigortası yapılmadan çalıştırılan kişilerin belirli tarihlerde fiilen çalıştığının ortaya konulması ve bu günlerin hizmet kayıtlarına işlenmesi mümkün olabilecek.
Bununla birlikte düzenleme, sigortasız çalışılan bütün sürelerin kendiliğinden prim gününe dönüştürülmesini sağlamıyor. İşlemler, resmi belgelerdeki tespitler ve SGK'nin inceleme süreci doğrultusunda yürütülecek.
