CHP genel merkezindeki işten çıkarmalara yönelik yaptığı açıklamaların ardından gündeme oturan "Kod 48", çalışanlar ve işverenler tarafından arama motorlarında en çok sorgulanan başlık haline geldi.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) terminolojisinde kritik bir yere sahip olan bu çıkış maddesi, işçinin tüm tazminat ve işsizlik maaşı haklarını doğrudan etkiliyor.
Peki, iş dünyasında sarsıntı yaratan bu madde tam olarak neyi ifade ediyor? İşte SGK tüzüğü ve iş kanunu uyarınca Kod 48'in tüm yasal detayları:
Kod 48 İle İşten Çıkarma Nedir, Ne Anlama Gelir?
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatına göre Kod 48; iş sözleşmesinin işveren tarafından işçinin "devamsızlığı" gerekçe gösterilerek, haklı sebeple feshedildiğini beyan eden resmi işten çıkış kodudur. Bu kod sisteme girildiğinde, iş kanunu nezdinde işçi kusurlu, işveren ise haklı taraf olarak kabul edilir.
Kod 48 Hangi Durumlarda ve Nasıl Uygulanır?
Bir işverenin, çalışanının iş akdini Kod 48 gerekçesiyle tek taraflı ve haklı olarak feshedebilmesi için yasal olarak belirli devamsızlık sürelerinin aşılması gerekir. İşçinin, işverenden yazılı/sözlü izin almaksızın veya arkasında yasal-haklı bir gerekçe (sağlık raporu vb.) sunmaksızın şu periyotlarda işe gelmemesi durumunda bu madde işletilir:
- Peş Peşe Devamsızlık: Arka arkaya kesintisiz 2 iş günü boyunca işe gelinmemesi,
- Tatil Dönüşü Devamsızlığı: Bir ay içerisinde, herhangi bir resmi veya hafta sonu tatil gününün hemen ardından gelen 2 iş günü boyunca göreve gelinmemesi,
- Aylık Toplam Devamsızlık: Bir takvim ayı içerisinde, farklı günlerde de olsa toplamda 3 iş günü boyunca mazeretsiz şekilde işe gelinmemesi.
Kod 48 İle Çıkarılan İşçinin Hakları Nelerdir?
İş kanunu tüzüğü uyarınca, Kod 48 ile iş akdi sonlandırılan bir çalışanın hak ediş tablosunda çok ciddi kayıplar meydana gelir. Bu kodla çıkışı yapılan personelin yasal hak durumu kuruşu kuruşuna şu şekildedir:
Alınamayacak Haklar (❌)
- Kıdem Tazminatı: İşveren haklı fesih statüsünde olduğu için işçiye kıdem tazminatı ödenmez.
- İhbar Tazminatı: Çalışana ihbar süresi tanınmayacağı gibi ihbar tazminatı hakkı da doğmaz.
- İşsizlik Maaşı: İŞKUR otomasyon sistemi, Kod 48 bildirimini "işçinin kusurundan kaynaklı haklı fesih" olarak kodladığı için işçi devletten işsizlik maaşı alamaz.
Alınabilecek Haklar (✅)
- İçeride Kalan Alacaklar: İşçi devamsızlık yapmış olsa dahi; o güne kadar hak ettiği içeride kalan net maaşı, varsa fazla mesai ücretleri ve kullanılmamış yıllık izin sürelerine ait paralar işveren tarafından kendisine eksiksiz ödenmek zorundadır.
Haksız Yere Kod 48 Verilen İşçi Ne Yapmalı?
Eğer işe gitmediğiniz günler için elinizde yasal bir doktor raporu, resmi bir acil durum belgesi veya geçerli-haklı bir mazeretiniz varsa ve işverenin size haksızlık yaptığını düşünüyorsanız yasal tüzük size şu hakları tanır:
- Arabulucu Aşaması: İlk adım olarak haksız fesih gerekçesiyle resmi arabulucuya başvurarak uzlaşma talep edebilirsiniz.
- İş Mahkemesi Davası: Arabuluculuk aşamasında uzlaşma sağlanamaması durumunda, iş mahkemelerinde "işe iade davası" veya mahrum kaldığınız tazminatları tahsil etmek adına "işçilik alacakları davası" açma hakkınız saklıdır.
