Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu’nda yapılan kritik değişiklikler Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kamuoyunda uzun süredir tartışılan "bekçilerin yetki sınırları" bu kararla birlikte yeniden çizildi.
Yeni düzenleme, bekçilere durdurma, kimlik sorma ve arama gibi konularda önemli yetkiler tanıyor.
Peki, sokakta bir bekçi sizi durdurduğunda artık neler yapabilir? İşte madde madde yeni bekçi yetkileri...
Bekçiler Üst ve Araç Araması Yapabilecek mi?
Yeni düzenlemenin en çok merak edilen maddesi, bekçilerin "elle dıştan kontrol" yetkisi oldu. Resmi Gazete’de yer alan maddeye göre:
-
Sıvazlayarak Kontrol: Bekçiler, durdurdukları kişilerin üzerinde silah veya tehlike oluşturabilecek bir eşya bulunduğu şüphesi varsa, kişiyi elle dıştan kontrol (sıvazlama yöntemiyle) edebilecek.
-
Araç Kontrolü: Durdurulan araçların dışarıdan bakıldığında içerisi görünen bölümleri ile bagaj açılmadan görülebilen kısımları kontrol edilebilecek.
-
Sınır: Bekçiler, kişinin üzerindeki elbiseyi çıkarmasını isteyemeyecek veya aracın kapalı bölmelerini (torpido, bagaj içi vb.) adli bir karar olmadan açamayacak.
Kimlik Sorma ve Durdurma Yetkisi Netleşti
Bekçiler, görev bölgelerinde makul bir sebep oluşması durumunda vatandaşları durdurabilecek ve kimlik sorabilecek. Kişi kimliğini ispatlayamazsa, bekçiler polise haber vererek gerekli işlemlerin yapılmasını sağlayacak.
"Sorumluluk Alanı" Genişledi mi?
Yeni yasaya göre çarşı ve mahalle bekçileri:
-
Şüpheli durumları önlemek amacıyla kişilere soru sorabilecek.
-
Suç işlenirken müdahale edebilecek ve suç delillerini muhafaza altına alabilecek.
-
Halkın huzurunu bozan (gürültü, kavga vb.) durumlarda kolluk kuvvetleri gelene kadar önleyici tedbir alabilecek.
Vatandaş Ne Yapmalı?
Hukukçular, bekçilerin bu yetkilerini kullanırken "makul şüphe" ilkesine dayanmak zorunda olduklarını belirtiyor. Vatandaşların, bekçilerin kimlik sorma veya üst araması (sıvazlama) taleplerine yasal çerçevede yanıt vermesi gerekiyor; ancak yasada belirtilen sınırların aşılması durumunda (detaylı üst araması, soyunmaya zorlama vb.) tutanak tutulması öneriliyor.
