ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırı ve Hürmüz Boğazı’na uygulanan geçiş ambargosu küresel enerji piyasalarını sarsmış, petrol fiyatlarında sert yükselişe neden olmuştu. Uluslararası piyasalardaki bu artışın iç piyasaya da yansıması beklenirken, motorinde devreye girmesi öngörülen 6,69 liralık zam eşel mobil sistemi beklentisiyle ertelenmişti.
Beklenen karar bugün Resmi Gazete’de yayımlandı. 4 Mart 2026 tarihli ve 10995 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile akaryakıtta eşel mobil sistemi resmen yürürlüğe girdi.
ÖTV Artışın Yüzde 75’i Kadar Azalacak
Yeni düzenlemeye göre, uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurlarına bağlı olarak akaryakıt fiyatlarında artış meydana gelmesi halinde, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tutarı artışın yüzde 75’i kadar azaltılarak uygulanacak.
Bu mekanizma sayesinde pompaya yansıyacak fiyat artışının önemli bir kısmı vergi indirimiyle dengelenecek. Ancak ÖTV tutarları hiçbir durumda 2 Mart 2026 tarihinde uygulanan seviyenin üzerine çıkamayacak.
Petrol fiyatları ya da döviz kurunda düşüş yaşanması halinde ise bu kez ÖTV tutarı, düşüşün yüzde 75’i oranında artırılacak. Böylece sistem hem artış hem düşüş dönemlerinde devrede olacak.
6,69 Liralık Zam Neden Ertelendi?
Sektör kaynaklarına göre motorinde beklenen 6,69 TL’lik zam, eşel mobil sisteminin yeniden devreye alınacağı beklentisi nedeniyle askıya alınmıştı. Resmi Gazete’de yayımlanan kararın ardından artışın önemli bölümünün ÖTV indirimiyle karşılanması bekleniyor.
Bu gelişme, özellikle nakliye, lojistik ve tarım sektörleri açısından kritik bir rahatlama olarak değerlendiriliyor.
Eşel Mobil Sistemi Nedir?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmayı doğrudan pompa fiyatına yansıtmak yerine vergi ayarlamasıyla dengeleyen bir mekanizmadır.
Sistem Nasıl İşler?
-
Petrol fiyatı veya döviz kuru yükselirse → ÖTV düşürülür.
-
Petrol fiyatı veya döviz kuru düşerse → ÖTV artırılır.
-
Amaç: Fiyat dalgalanmasını sınırlamak ve tüketiciye ani zam yansımamasını sağlamak.
Bu sistem ilk olarak geçmiş yıllarda yüksek kur ve petrol artışları döneminde uygulanmış, ardından kaldırılmıştı. Son küresel gelişmeler sonrası yeniden devreye alınmış oldu.
Hangi Ürünleri Kapsıyor?
Karar kapsamında:
95 ve 98 oktan kurşunsuz benzin (E10 dahil)
Motorin
LPG (otogaz)
Propan ve bütan yer alıyor.
Küresel Gerilim İç Piyasayı Nasıl Etkileyecek?
Hürmüz Boğazı dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği stratejik bir hat olarak biliniyor. Bölgede yaşanan askeri gerilim ve ambargo uygulamaları, arz endişesi nedeniyle fiyatları yukarı yönlü baskılıyor.
Türkiye’de yürürlüğe giren eşel mobil sistemi ise bu küresel dalgalanmanın vatandaşın cebine etkisini sınırlamayı hedefliyor.
Önümüzdeki günlerde petrol fiyatlarının seyri ve döviz kurundaki hareketlilik, pompa fiyatlarının yönünü belirleyecek.
