Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma mekanizması kurulmasını öngören Mekke Anlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda kabul edildi.
Üç ülkeden birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını içeren düzenleme, 279 milletvekilinin kabul oyuyla Meclis'ten geçti.
7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke'de imzalanan anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM'deki görüşmelerin tamamlanmasının ardından elektronik oylamaya sunuldu.
Toplam 398 milletvekilinin katıldığı oylamada 279 kabul, 119 ret oyu kullanıldı. Çekimser, boş veya geçersiz oy çıkmadı.
Üç maddelik kanun teklifinin kabul edilmesiyle Türkiye'nin Pakistan ve Suudi Arabistan ile savunma alanındaki iş birliğini genişletmesinin önü açıldı.
Mekke Anlaşması Nedir, Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor?
Mekke Anlaşması'nın en dikkat çekici hükmü, taraf ülkelerden birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının üç ülkenin tamamına yapılmış kabul edilmesi.
Anlaşmanın ikinci maddesine göre Türkiye, Pakistan veya Suudi Arabistan'dan herhangi biri başka bir devletin ya da devletler grubunun silahlı saldırısına uğrarsa diğer iki ülke de saldırıya uğrayan tarafa yardım sağlamakla yükümlü olacak.
Ancak bu hüküm, bir ülkeye saldırı gerçekleştiğinde diğer iki ülkenin otomatik olarak savaşa gireceği anlamına gelmiyor.
Sağlanacak askeri desteğin kapsamı, taraf ülkelerin yapacağı istişareler ve karşılıklı mutabakatla belirlenecek. Her ülke, kendi anayasası ve ulusal mevzuatı çerçevesinde hareket edecek.
Türkiye'nin yurt dışına asker göndermesini gerektiren durumlarda ise TBMM'nin yetkileri korunacak.
Anlaşmanın temel hedefi, Orta Doğu'da bölgesel güvenliği güçlendirmek, olası tehditlere karşı ortak caydırıcılık oluşturmak ve savunma alanında üç ülkenin birlikte hareket etme kapasitesini artırmak.
Ortak Askeri Tatbikatlar ve İstihbarat Paylaşımı Yapılacak
16 maddeden oluşan Mekke Anlaşması, yalnızca olası silahlı saldırılara karşı yardımlaşmayı düzenlemiyor.
Üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasında ortak eğitim programları, askeri tatbikatlar ve personel değişimi yapılması da öngörülüyor.
Anlaşmanın altıncı maddesi, savaş ve barış dönemlerinde savunma kabiliyetlerinin geliştirilmesi amacıyla askeri kurumlar arasındaki koordinasyonun artırılmasını içeriyor.
Dokuzuncu madde ise istihbarat paylaşımına ilişkin düzenlemeler getiriyor.
Buna göre Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan, karşılıklı mutabakatla belirlenen güvenli iletişim kanalları üzerinden istihbarat paylaşabilecek. Bu süreçte bilgi güvenliği, kişisel verilerin korunması ve gizlilik kurallarına uyulacak.
Savunma sanayisinde ortak üretim, teknoloji transferi ve araştırma-geliştirme faaliyetlerinin artırılması da anlaşmanın hedefleri arasında bulunuyor.
Mekke Anlaşması Kaç Yıl Geçerli Olacak? Türkiye Anlaşmadan Çekilebilir mi?
Mekke Anlaşması'nın 16. maddesine göre düzenleme, yürürlüğe girdikten sonra süresiz olarak geçerli olacak.
Ancak anlaşmadan ayrılmak isteyen ülkeler için özel bir şart bulunuyor.
Taraflardan herhangi biri, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra çekilme hakkını kullanabilecek.
Bunun için diğer iki ülkeye en az üç ay önceden diplomatik kanallar aracılığıyla yazılı bildirim yapılması gerekecek.
Anlaşma, taraf ülkelerin gerekli ulusal onay işlemlerini tamamlamasının ardından son onay belgesinin ilgili sekretaryaya teslim edilmesiyle yürürlüğe girecek.
Bu nedenle TBMM'nin kanun teklifini kabul etmesi, anlaşmanın uluslararası düzeyde yürürlüğe giriş sürecindeki önemli aşamalardan birini oluşturuyor.
Savunma İş Birliği İçin Ortak Komite Kurulacak
Anlaşma kapsamında Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarının katılımıyla ortak bir komite oluşturulması öngörülüyor.
Komite, anlaşmanın uygulanmasını takip edecek ve ülkeler arasındaki savunma iş birliğinde ortaya çıkabilecek sorunları değerlendirecek.
Komiteye bağlı sekretaryanın Suudi Arabistan'da kurulması planlanıyor.
Üç ülkenin mutabakatı halinde, anlaşmanın şartlarını kabul eden başka devletlerin de ilerleyen dönemde ortak savunma mekanizmasına katılması mümkün olabilecek.
Mekke Anlaşması NATO'ya Alternatif mi?
Meclis görüşmelerinde gündeme gelen önemli konulardan biri de Türkiye'nin NATO üyeliği ile yeni savunma anlaşması arasındaki ilişki oldu.
Anlaşmanın genel gerekçesinde, Mekke Anlaşması'nın NATO'nun yerine geçmediği ve Türkiye'nin mevcut uluslararası yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığı vurgulandı.
TBMM görüşmelerinde anlaşmayı destekleyen milletvekilleri, düzenlemeyi bölgesel güvenliğin güçlendirilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirdi.
Buna karşılık bazı muhalefet milletvekilleri, anlaşmanın Türkiye'yi bölgesel çatışmalara dahil etme ihtimali ve askeri yükümlülüklerin sınırları konusunda açıklık sağlanmasını istedi.
Anlaşmanın gerekçesinde ise düzenlemenin savunma amaçlı olduğu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığı belirtildi.
TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen Mekke Anlaşması ile Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma, istihbarat ve askeri koordinasyon alanlarında yeni bir ortaklık mekanizmasının kurulması hedefleniyor.
