Marmara Denizi'nde beklenen olası büyük depremle ilgili farklı senaryolar kamuoyunda tartışılmaya devam ederken, uzmanlardan ortak bir uyarı geldi. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Geomatik Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu ile Jeoloji Uzmanı Prof. Dr. Osman Bektaş, deprem büyüklüğünden çok hazırlık seviyesinin önem taşıdığına dikkat çekti.
"Deprem 6 da olabilir, 7 de olabilir"
Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, yer bilimlerinde yapılan tüm çalışmaların belirli bir yanılma payı bulunduğunu belirterek, depremin kesin büyüklüğünü önceden söylemenin mümkün olmadığını ifade etti.
Kutoğlu, "Deprem 6 büyüklüğünde de olabilir, 7 büyüklüğünde de olabilir. Her bilim insanının farklı senaryosu var. Ancak hazırlık konusunda en kötü senaryo esas alınmalıdır. Küçük büyüklük tahminleri toplumda ve karar vericilerde rehavet oluşturabilir. Bu da beklenenden daha büyük bir deprem yaşanması halinde ağır sonuçlara yol açabilir." dedi.
Hazırlıklar 7.5 büyüklüğündeki depreme göre yapılmalı
6 Şubat Kahramanmaraş depremlerini hatırlatan Kutoğlu, hiçbir bilim insanının bu büyüklükte bir deprem beklemediğini söyledi.
Japonya'da 2011 yılında meydana gelen Tohoku Depremi örneğini veren Kutoğlu, tasarımların 8.5 büyüklüğüne göre yapılmasına rağmen 9 büyüklüğünde deprem yaşandığını ve bunun ağır yıkımlara neden olduğunu belirtti.
Bu nedenle Marmara Bölgesi'nde tüm planlamaların 7.5 büyüklüğündeki olası bir deprem dikkate alınarak yapılması gerektiğini vurguladı.
"Sürünen faylar tamamen güvenli değildir"
Prof. Dr. Kutoğlu, Marmara Denizi'ndeki bazı fayların yüzeyde "sürünen fay" olarak değerlendirilmesinin yanıltıcı olabileceğini söyledi.
Yüzeyde enerji boşaltıyor gibi görünen fayların kilometrelerce derinde yeniden kilitlenebileceğini belirten Kutoğlu, bu nedenle enerji birikiminin devam edebileceğini ifade etti.
Kuzey Anadolu Fayı'nın Marmara'daki hareket hızının yılda 2-3 santimetre olduğunu hatırlatan Kutoğlu, bazı bölgelerde ölçülen yaklaşık 1 santimetrelik hareketin derinlerde enerji birikimine işaret edebileceğini dile getirdi.
Alman araştırması: Depremler batıdan doğuya ilerliyor
Prof. Dr. Kutoğlu, Alman Yer Bilimleri Merkezi'nin 2025 yılında yayımladığı çalışmaya da dikkat çekti.
Araştırmada Marmara Denizi'ndeki orta büyüklükteki depremlerin batıdan doğuya doğru göç ettiği belirtilirken, bu sürecin kilitli olduğu değerlendirilen segmentlere doğru ilerlediği ifade ediliyor.
Kutoğlu'na göre bu senaryo gerçekleşirse kilitli fay segmentlerinde 7'nin üzerinde deprem oluşma ihtimali göz ardı edilmemeli.
En fazla risk Marmara kıyılarında
Kendi geliştirdiği deprem modelleme yazılımıyla olası etkileri değerlendiren Kutoğlu, 7.4-7.5 büyüklüğündeki bir depremde sarsıntının İzmir ve İç Anadolu'ya kadar hissedilebileceğini söyledi.
Ancak asıl yüksek riskin İstanbul'un Marmara Denizi'ne bakan ilçeleri ile Marmara'nın güney kıyılarında bulunduğunu belirten Kutoğlu, zemin özelliklerine bağlı olarak bu bölgelerde hasarın çok daha fazla olabileceğini kaydetti.
Osman Bektaş: "Yıkan büyüklük değil, zemindir"
Jeoloji Uzmanı Prof. Dr. Osman Bektaş ise sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede, olası Marmara depreminin yalnızca büyüklüğünün değil, kırılmanın nerede başlayacağı ve zeminin davranışının da belirleyici olacağını söyledi.
Bektaş, Orta Marmara Sırtı'ndaki ince ve kırılgan kabuğun kırılabileceğini, ancak Çınarcık Çukuru'ndaki termal bariyerin kırılmayı durdurabilecek bir özellik taşıyabileceğini ifade etti.
Bektaş'a göre deprem 6.2-6.4 büyüklüğünde kalsa bile özellikle Avcılar hattındaki basen etkisi ve zemin büyütmesi nedeniyle sarsıntı, 7 büyüklüğündeki bir deprem gibi hissedilebilir.
Ortak mesaj: Tartışma değil hazırlık zamanı
Her iki uzmanın değerlendirmesinde ortak nokta ise Marmara Bölgesi'nin depreme karşı hazırlık seviyesinin artırılması gerektiği oldu.
Uzmanlar, deprem büyüklüğü üzerinden yürütülen tartışmaların bilim dünyasında sürdürülmesi gerektiğini, kamu yönetimi ve toplumun ise en kötü senaryoya göre hazırlık yapmasının can ve mal kayıplarını azaltmanın en etkili yolu olduğunu vurguladı.
