Sosyal güvenlik sisteminde bedenen veya ruhen çalışma gücünü kaybeden sigortalılar için büyük bir kolaylık bulunuyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, çalışma gücü kaybı yaşayan vatandaşların yaş şartı aranmaksızın emekli olabileceğini duyurdu. Karakaş, bu hak için toplamda yalnızca 5 yıllık (1800 gün) prim ödemesinin yeterli olduğunun altını çizdi.
Malul Sayılmanın Esasları ve Sağlık Kurulu Kararı
Malulen emekli olabilmek için sadece bireysel beyan veya hafif rahatsızlıkların yeterli olmadığını vurgulayan Karakaş, resmi sürecin şartlarını sıraladı:
%60 Çalışma Gücü Kaybı: Çalışma veya meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedilmiş olması gerekiyor.
Kapsam: İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meydana gelen kayıplar da bu kapsama giriyor.
Karar Yetkisi: Maluliyet kararı münhasıran SGK Sağlık Kurulu tarafından veriliyor.
Öne Çıkan Hastalıklar: Onkoloji, psikiyatri, kalp, kanser ve organ yetmezliği gibi alanlar en sık maluliyet verilen branşlar arasında yer alıyor.
Aylık Bağlanma Şartları ve İstisnalar
Malul sayılmak maaş bağlanması için tek başına yeterli olmuyor. Temel kural olarak 10 yıl sigortalılık ve 1800 gün prim şartı aranıyor. Ancak başka birinin bakımına muhtaç derecede ağır hasta olan sigortalılarda 10 yıllık sigortalılık süresi aranmıyor; sadece 1800 gün prim ödemesi maaş bağlanması için yeterli sayılıyor. Başvuru esnasında işten ayrılmış olmak ve Bağ-Kur sigortalıları için SGK'ya prim borcunun bulunmaması gerekiyor.
Devlet Memurları (4/1-c) İçin Özel Kurallar
Mevzuatın devlet memurlarına ayrı bir esneklik tanıdığını belirten Karakaş, 4/1-c sigortalıları için şu detayları aktardı:
Çalışma gücünde %60 kayıp veya görevi yapamayacak dereceye gelmek yeterlidir.
Malul sayılan memur yazılı talepte bulunursa istifa etmiş sayılır veya engel oluşturmayan başka bir göreve nakledilebilir.
Tedavisi imkansız hastalıklarda sıhhi izin süresinin bitmesi beklenmez; SGK doğrudan malullük kararı verebilir.
Kanser, verem ve akıl hastalıklarında izin süresi 18 ay, diğer hastalıklarda ise azami 12 aydır (TSK personeline özel süreler uygulanır).
Statü Değişikliğinde Hak Kaybı Yaşanmıyor
Memuriyette iken malul sayılıp primi yetmediği için ayrılanlar haklarını kaybetmiyor. Sonradan SSK veya Bağ-Kur'a geçerek eksik primini tamamlayanlar, ilk maluliyet durumlarının devam etmesi halinde yeniden sağlık kuruluna sevk edilmeden aylık alabiliyor. Hem yaşlılık hem malullük aylığına aynı anda hak kazanan sigortalılara ise miktarı daha yüksek olan aylık bağlanıyor.
