Ünlü iktisatçı Mahfi Eğilmez, kişisel blogu "Kendime Yazılar"da kaleme aldığı son analizinde, Türk Lirası'nın gerçek satın alma gücü ile mevcut piyasa kuru arasındaki makası The Economist tarafından yayımlanan Big Mac Endeksi üzerinden değerlendirdi.
Döviz kurunun baskılanarak yerli paranın güçlü tutulmasının dolar bazlı milli gelir rakamlarını sanal olarak yüksek gösterdiğine dikkat çeken Eğilmez, ekonomik gerçeklerden uzaklaşmanın uzun vadede ciddi maliyetler doğurabileceği uyarısında bulundu.
Big Mac Endeksi’ne Göre Dolar Kuru 65 TL
Temmuz 2026 sonu verilerini paylaşan Eğilmez, dünya genelinde ortalama bir Big Mac fiyatının 5 Dolar, Türkiye'deki fiyatının ise 325 TL olduğunu ifade etti.
Temmuz ayı sonunda piyasada işlem gören dolar kurunun 47,50 TL seviyesinde bulunduğunu hatırlatan iktisatçı, 325 TL'lik bir hamburgerin piyasa kuru üzerinden 6,84 Dolar'a denk geldiğini belirtti. Bu rakamın küresel ortalamanın %37 üzerinde kaldığını vurgulayan Eğilmez, Satın Alma Gücü Paritesi’ne (SAGP) göre hesaplanan dolar kurunun gerçekte 65 TL seviyesinde olması gerektiğine işaret etti.
"65 TL Kesin Değer Değil Ama Aradaki 17,50 TL'lik Fark Dikkat Çekici"
Hesaplanan 65 TL'lik rakamın Türk Lirası'nın mutlak ve tartışmasız dengesi olarak görülmemesi gerektiğini altını çizerek belirten Mahfi Eğilmez, döviz kurlarının faiz farkları, sermaye hareketleri, risk primi, enflasyon beklentileri ve Merkez Bankası müdahaleleri gibi çok sayıda değişkene bağlı olduğunu bildirdi.
Buna karşın, piyasadaki 47,50 TL'lik kur ile satın alma gücüne dayalı 65 TL'lik değer arasında 17,50 TL’lik belirgin bir fark bulunmasının ekonomik açıdan üzerinde durulması gereken bir durum olduğunu savundu.
Kur Seviyesi Kişi Başına Milli Gelir Hesabını Nasıl Değiştiriyor?
Döviz kurunun ithalat maliyetleri ve enflasyon baskısı üzerindeki etkilerine değinen Eğilmez, kur politikası ve milli gelir hesaplamaları arasındaki ilişkiyi rakamlarla göz önüne serdi:
- Piyasa Kuru İle (47,50 TL): Türkiye'nin Gayrisafi Yurt İçi Hasılası (GSYH) yaklaşık 1 trilyon 658 milyar Dolar, kişi başına düşen milli gelir ise 18 bin 621 Dolar seviyesinde hesaplanıyor.
- Satın Alma Gücü Kuru İle (65 TL): Aynı Türk Lirası büyüklüğü 65 TL üzerinden dolara çevrildiğinde, GSYH 1 trilyon 189 milyar Dolar'a, kişi başına düşen gelir ise 13 bin 745 Dolar seviyesine geriliyor.
"Parayı Güçlü Göstermek Ülkeyi Gerçekten Zenginleştirir Mi?"
Kur politikasına dair kritik soruyu yönelten Mahfi Eğilmez, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
"Asıl tartışılması gereken konu şu: Bir ülkenin parasını güçlü göstermek gerçekten o ülkeyi zenginleştirir mi, yoksa yalnızca dolar cinsinden görünen rakamları mı değiştirir? Ekonomik gerçeklikten uzun süre uzak tutulan bir kurun maliyeti zaman içinde farklı alanlarda ortaya çıkabilir."
