Balıkesir’in Havran ilçesindeki Andık Mağarası’nda yürütülen arkeolojik kazılar, ilçenin bugün coğrafi işaretle tescillenen siyah incirinin geçmişine ilişkin dikkat çekici bir bulguyu ortaya çıkardı. Mağarada toplu halde bulunan karbonlaşmış incir kalıntıları, Karbon-14 analizine göre milattan önce 6300 yılına tarihlendi. Bulgular, incirin Havran çevresinde yaklaşık 8 bin 300 yıl önce de bulunduğunu ve beslenmede kullanıldığını gösteriyor.
Havran'ın İnönü Mahallesi yakınlarındaki Kocaçal Tepe'nin İnboğazı mevkisinde bulunan Andık Mağarası, Anadolu'nun binlerce yıl öncesine uzanan yaşamına ışık tutmaya devam ediyor.
İlk kez 1949 yılında Prof. Dr. Kılıç Kökten tarafından keşfedilen mağaradaki kazılar, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Derya Yalçıklı başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle gerçekleştirilen çalışmalara Balıkesir Kuva-yi Milliye Müzesi Müdürlüğü, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi ve Havran Belediyesi de destek veriyor.
Kazılarda bugüne kadar seramik kaplardan taş ve kemik aletlere kadar çok sayıda buluntu ortaya çıkarıldı. Mağara duvarındaki dağ zirvesi ve leopar figürünün bulunduğu resim de alanın dikkat çeken buluntuları arasında yer alıyor.
Karbon-14 Testi Sonucu: Milattan Önce 6300
Bu yılki kazılarda ise Havran için çok daha özel bir bulguya ulaşıldı. Mağarada karbonlaşmış halde bulunan incir kalıntıları üzerinde yapılan inceleme, meyvenin bölgedeki geçmişini Neolitik Dönem'e kadar götürdü.
Prof. Dr. Derya Yalçıklı, incir kalıntılarının TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nde gerçekleştirilen Karbon-14 testi sonucunda milattan önce 6300 yılına tarihlendirildiğini açıkladı.
Üstelik bulunan incirler birkaç parçadan ibaret değil. Kalıntıların oldukça iyi korunduğu, sayılarının fazla olduğu ve bir kenarda toplu halde bulunduğu belirlendi. Bu durum incirlerin dönemin insanları tarafından toplanarak depolandığını ve beslenme amacıyla kullanıldığını düşündürüyor.
Kazılarda aynı dönemlere ait arpa ve buğday gibi farklı besinlerin kalıntılarına da ulaşıldı. Ancak Havran'ın bugün de en bilinen tarımsal ürünlerinden biri olan siyah incirin binlerce yıl öncesine tarihlenmesi, bulguyu bölge açısından ayrı bir noktaya taşıdı.
Yalçıklı, “Havran'ın meşhur incirinin aslında Neolitik Dönem'den beri bölgede var olduğunu söyleyebiliriz” sözleriyle keşfin önemine dikkat çekti.
Havran’da Yaşamın İzleri MÖ 6700’lere Uzanıyor
Andık Mağarası'ndaki araştırmalar yalnızca incirin geçmişini değil, Havran ve çevresindeki binlerce yıllık insan yaşamını da ortaya çıkarıyor.
Kazılardaki bulgular mağaranın özellikle milattan önce 6700'lü yıllardan itibaren kullanıldığına işaret ediyor. Daha sonraki dönemlerde de yaşamın devam ettiği mağaranın giriş bölümünün depolama ve ritüel amaçlı kullanıldığı değerlendiriliyor.
Arkeologlar bu yıl mağaranın içerisinde yaşam birimleri ve taban düzenlemeleri de tespit etti. Özellikle seramiğin henüz kullanılmadığı dönemlere ait, konutlardaki uygulamalara benzeyen taban düzenlemelerinin mağarada ortaya çıkarılması Anadolu arkeolojisi açısından önemli sonuçlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Günlük yaşamda kullanılan kaplar, öğütme taşları, kemik ve taştan yapılmış kesici aletler de binlerce yıl önce bölgede yaşayan insanların gündelik hayatına ilişkin ipuçları sunuyor.
Havran Belediye Başkanı Emin Ersoy da Andık Mağarası'nda her yıl geçmişin farklı dönemlerine ait yeni bulguların ortaya çıkarıldığını belirterek kazı çalışmalarına destek vermeye devam edeceklerini söyledi.
Andık Mağarası'ndaki son keşifle birlikte bugün Havran'la özdeşleşen incirin hikâyesine de binlerce yıllık yeni bir sayfa eklenmiş oldu.
