SSK ve Bağ-Kur kapsamında farklı statülerde çalışma hayatına devam eden milyonlarca sigortalıyı yakından ilgilendiren emeklilik kuralları, ilk işe giriş tarihine ve toplam prim gün sayılarına göre kritik değişiklikler gösteriyor.
Çalışma hayatının bir bölümünü SSK, bir bölümünü ise Bağ-Kur çatısı altında geçiren sigortalılar için hangi kurumdan emekli olunacağı sorusu, uzun süredir gündemdeki yerini koruyor. Ekonomist Muhammet Bayram, Mayıs 2008 milat alınarak uygulanan sistemin detaylarını paylaşarak milyonlarca çalışanın kafasındaki soru işaretlerini giderdi.
Mayıs 2008 Öncesi Sigortalılar İçin Son 7 Yıl ve 1261 Gün Kuralı
Mevcut sosyal güvenlik mevzuatına göre, ilk sigortalılık tarihi Mayıs 2008 öncesi olan çalışanlar için emeklilik statüsünün belirlenmesinde "son 7 yıl kuralı" büyük bir önem taşımaktadır. Bu kapsamdaki sigortalıların emeklilik aşamasında hangi kurumdan maaş alacağını, çalışma hayatının son 7 yıllık fiili primi yani toplam 2520 günlük süresi belirliyor.
Son 7 yıllık periyodun en az 3,5 yılında (1261 gün ve üzerinde) hangi sosyal güvenlik statüsünde prim ödenmişse, emeklilik işlemleri o kurum üzerinden gerçekleştiriliyor. Bu durum, özellikle erken emeklilik avantajı elde etmek isteyen çalışanların kariyerlerinin son döneminde statü değişikliğine gitmesine neden olabiliyor.
2008 Sonrası İşe Girenlere Farklı Hesaplama Modeli
Mayıs 2008 sonrasında sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar için ise son 7 yıl kuralı tamamen devre dışı kalıyor. Bu gruptakiler için tüm çalışma hayatının genelindeki prim dağılımı baz alınıyor. Toplam çalışma süresinin yarısından bir fazla gün hangi statüde prim ödenmişse, sigortalı o kurumun şartlarıyla emekli olmaya hak kazanıyor. Bu sayede geçmişteki statü karmaşasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
SSK ve Bağ-Kur Prim Günlerinde Eşitleme Beklentisi
Gündemin en sıcak başlıklarından biri de SSK ve Bağ-Kur prim gün şartları arasındaki farkın giderilmesine yönelik olası yasal düzenleme. Bağ-Kur'lular için emeklilik şartı 9000 prim günü iken, SSK'lı çalışanlar 7200 prim günü ile emekli olabiliyor. Yaklaşık 5 yıllık bu fark, esnaf ve küçük işletme sahipleri arasında eşitsizlik tartışmalarını beraberinde getiriyor.
Ekonomi yönetiminin masasında yer alan çalışmayla birlikte, Bağ-Kur prim gün şartının 7200 güne düşürülerek SSK ile eşitlenmesi bekleniyor. Bu düzenlemenin hayata geçmesi halinde milyonlarca esnaf daha erken emeklilik hakkına kavuşabilecek. Aynı zamanda prim günleri ve kök maaş hesaplamalarındaki makasın daraltılması planlanıyor.
Bağ-Kur İhya Düzenlemesi ve Çözüm Arayışları
Emeklilik planlaması yapan sigortalıların karşılaştığı bir diğer sorun ise geçmiş dönem borçlanmaları ve kayıt uyumsuzlukları olarak öne çıkıyor. Vergi kaydı bulunmasına rağmen sigorta tescili yapılmayan ya da tersi durumlar yaşayan sigortalılar için Bağ-Kur ihya uygulaması kritik bir kurtarıcı niteliği taşıyor. Prim gün sayısını artırmak isteyenler için geçmiş borçların ihya edilerek ihya yasası kapsamında gün hesabına dahil edilmesi, prim eksiklerini kapatmada önemli bir rol oynuyor.
Uzmanlar, SSK ve Bağ-Kur arasındaki norm birliğinin sağlanmasının ve prim gün eşitlemesinin çalışma hayatındaki adaleti pekiştireceğini vurgularken, düzenlemenin Meclis gündemine gelmesiyle birlikte milyonlarca sigortalının emeklilik rotasını yeniden çizeceği öngörülüyor.
