Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nin Büyükşehir Belediyesi Kent Konseyi ile birlikte gerçekleştirdiği Cumhuriyet Söyleşilerinin 11’ncisinde Sabahattin Ali’nin hayatı konuşuldu. ÇYDD Balıkesir Şube Başkanı İsmail Erten’in sunumuyla gerçekleştirilen söyleşide Sabahattin Ali’nin doğumundan ölümüne kadar geçen süreç ve Türk Edebiyatına kattığı eserler ele alındı.
Salih Tozan Kültür Merkezinde düzenlenen Cumhuriyet Söyleşilerinin 11’ncisinde ÇYDD Balıkesir Şube Başkanı İsmail Erten Sabahattin Ali’nin yaşamı ve yazdığı eserler hakkında katılımcılara bilgi verdi. Sabah Yıldızı olarak adlandırdığı Sabahattin Ali’nin yazdığı öykü, roman ve şiirleri tahlil eden İsmail Erten katılımcılara da interaktif sorular sordu.
Saygı Duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan Cumhuriyet Söyleşileri “Sabah Yıldızı Sabahattin Ali” söyleşi daha sonra derneğin Balıkesir şube Başkanı İsmail Erten’in sunumuyla devam etti. İsmail Erten yaptığı sunumda Sabahattin Ali’nin doğumundan ölümüne geçen süreç hakkında detaylı bilgiler verdi. Erten konuşmasında Sabahattin Ali’nin eserlerinin analizini de yaparak öykü ve romanlarının karşılaştırdı. Sabahattin Ali’nin yaşamı boyunca muhalifliğinden dolayı çektiği acıları anlatan İsmail Erten ayrıca Ali’nin uğradığı haksızlıklar ve katledilişini dinleyicilerle paylaştı.
“ROMANLARI BALIKESİR’LE İLİŞKİİLİDİR”
Sabahattin Ali’nin eserleri hakkında da konuşan İsmail Erten Kuyucaklı Yusuf, İçimizdeki Şeytan ve Kürk Mantolu Madonna kitaplarında anlatılanların Balıkesirle ilgisinin bulunduğunu ifade etti. Erten, “Kuyucaklı Yusuf romanı Türk Edebiyatında bir ilktir. O dönemde Reşat Nuri, Peyami Safa, Yakup Kadri, Halide Edip yazıyor. Bunlar ne yazıyorlar? O dönemde ‘unutursun dertlerini gezsen Anadolu’yu tarzında romanlar yazıyorlar. Halbuki Sabahattin Ali Anadolu’yu yazıyor. 1903 ve 1915 yılları arasındaki Edremit’i yazıyor. O dönem Edremit’te egemen olan Hacı Ethem’ler, Hilmi Beyle ve Edremit’in kalburüstü kişileridir ve onlar Edremit’e egemendirler. Sabahattin Ali Kuyucaklı Yusuf’ta ilk eşkıya romanı sayılabilir. Sabahattin Ali’nin bir özelliği var kişilerini değiştirmez, kurmaca değildir, olduğu gibi yazar. Kuyucaklı Yusuf’taki Selahattin Bey babası, Şahinde ise annesidir. Sabahattin Ali hayatı boyunca 64 öykü, 73 şiir ve 3 tane de roman yazmıştır. Sabahattin Ali şiir gibi bir dil kullanmıştır. Kuyucaklı Yusuf ilktir; gerçekçi edebiyat, toplumcu gerçekçi bir romandır. Toplumsal gerçekçiliğin bugünkü karşılığı sosyalist gerçekçiliktir. İlk kez edebiyatımızda sosyalist gerçekçi bir yazar Kuyucaklı Yusuf’u yazmıştır. İçinde anlatılanlar gerçektir. Sabahattin Ali Kuyucaklı Yusuf’un ardından İçimizdeki Şeytan’ı, Kürk Mantolu Madonna’yı yazıyor. Bunların hepsi yine Balıkesir ile ilgilidir. İçimizdeki Şeytan’da Balıkesir’le bağlantısı var. Kürk Mantolu Madonna’daki Raif Efendi Havranlıdır.
“SABAHATTİN ALİ’NİN DİLİ TÜRKÇEDİR”
Sabahattin Ali sözünü sakınmayan; gözünü budaktan sözünü dudaktan sakınmayan bir yazardır. Her yerde konuşuyor, hiç kimseden çekincesi yok. Sabahattin Ali her zaman ‘herkes beni biliyor’ diyor. ‘Beni herkes böyle bilsin, neyi saklayacağım ben’ diyor. Sabahattin Ali’nin yazdığı Hasan Boğuldu bir halk hikayesidir. 1800’lerde olmuş bir olaydır ve Sabahattin Ali ilk kez edebiyatımızda bir halk hikayesini öyküleştirmiştir. Sabahattin Ali’nin dili Türkçedir. Ahmet Rasim yüzde 43 Türkçe kullanırken o dönemde, Sait Faik yüzde 60’ları kullanırken Sabahattin Ali ilk öyküsü Değirmen’de yüzde 77 Türkçe sözcük kullanmıştır ve en son Sırca Köşk’te Türkçe sözcük sayısı yüzde 86’ya çıkmıştır. Sabahattin Ali 1948 yılında 41 yaşında öldürülmüş ve yüzde 86 Türkçe kelime kullanmış. Şiirsel bir dili vardır, cümleleri kısadır, uzun ağdalı cümleler, anlaşılmaz, karmaşık cümleler yoktur. Ayrıca doğa betimlemesi canlıdır. Siz o doğayı Edremit’te Kazdağlarına giderseniz görürsünüz” ifadelerini kullandı.
ÇYDD Balıkesir Şube Başkanı İsmail Erten söyleşinin son bölümünde ise Sabahattin Ali’nin de içinde bulunduğu kişilerce çıkarılan Marko Paşa Gazetesinden söz ederek Sabahattin Ali’nin öldürülmesi olayına değinerek programını sonlandırdı.
