Balıkesir Üniversitesi Ayvalık Meslek Yüksekokulu Mimarlık ve Şehir Planlama Bölümü akademisyeni, Koruma ve Restorasyon Uzmanı Yüksek Mimar Dr. Öğr. Gör. E. Gülşah Yetgin Gözüaçık, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı’nda hazırladığı doktora tezini başarıyla tamamladı.
"19. Yüzyıl–20. Yüzyıl Başına Tarihlenen Balıkesir Karesi Sancağı Kamu Yapılarının Mimari Analizi ve Miras Değerleri Üzerinden Öneri Koruma Yaklaşımı" başlıklı doktora tezi, Balıkesir'in Geç Osmanlı Dönemi'ne ait kamu yapılarını bölgesel ölçekte ve bütüncül bir bakış açısıyla ele alan ilk kapsamlı bilimsel araştırma olma özelliğini taşıyor.
Uzun yıllara yayılan arazi çalışmaları, arşiv incelemeleri ve belgeleme faaliyetleri sonucunda hazırlanan araştırmada, Karesi Sancağı döneminden günümüze ulaşmayı başaran kamu yapılarının mimari özellikleri, tarihsel gelişimi ve kültürel miras değerleri ayrıntılı olarak incelendi.
Araştırma kapsamında elde edilen bulgular, Balıkesir'in sanılandan çok daha zengin ve çeşitli bir kamu yapısı mirasına sahip olduğunu ortaya koydu. Çalışmada, günümüzde unutulmuş, terk edilmiş ya da işlevini yitirmiş çok sayıda tarihi kamu yapısı yeniden tespit edilerek kayıt altına alındı.
Tezde, söz konusu yapıların yalnızca mimarlık tarihi açısından değil; dönemin idari yapısını, inşa tekniklerini, yapı malzemelerini, sosyal yaşamını ve kültürel çeşitliliğini yansıtan önemli kültürel miras belgeleri olduğu vurgulandı.
Dr. Öğr. Gör. E. Gülşah Yetgin Gözüaçık, tarihi yapıların korunmasında yalnızca fiziksel durumlarının değerlendirilmesinin yeterli olmadığını belirterek, her yapının sahip olduğu tarihsel, mimari, sosyal ve kültürel değerlerin yanı sıra karşı karşıya bulunduğu risklerin de birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Bu doğrultuda tez kapsamında, hangi yapıların öncelikli olarak korunması gerektiğinin belirlenmesine yönelik bilimsel bir değerlendirme yöntemi geliştirildi. Çalışmada ayrıca kullanım dışı kalan ve zamanla unutulan tarihi kamu yapılarının yeniden işlevlendirilerek korunması ve kent yaşamına kazandırılması için çeşitli önerilere de yer verildi.
Araştırma, yalnızca Balıkesir'in kültürel mirasının belgelenmesine katkı sunmakla kalmıyor; aynı zamanda sürdürülebilir koruma politikalarının oluşturulmasına yönelik bilimsel bir altyapı da ortaya koyuyor.
Balıkesir'in kamu yapısı mirasını il genelinde ilk kez bütüncül bir yaklaşımla değerlendiren doktora tezinin, gelecekte gerçekleştirilecek koruma, restorasyon ve planlama çalışmalarına önemli bir başvuru kaynağı olması bekleniyor. Çalışmanın, Balıkesir'in tarihi kimliğinin korunmasına, unutulmuş kamu yapılarının yeniden gündeme taşınmasına ve kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına önemli katkılar sağlaması hedefleniyor.
