Türkiye'de yargı sisteminin işleyişini hızlandırmayı ve etkinliğini artırmayı amaçlayan 12. Yargı Paketi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda kabul edilerek resmen yasalaştı.
Kamuoyunda uzun süredir tartışılan ve "Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" adını taşıyan bu paket, IBAN dolandırıcılığından yargılama sürelerine, HAGB kararlarından tazminat hesaplamalarına kadar çok sayıda devrim niteliğinde değişiklik içeriyor.
İşte 12. Yargı Paketi ile hayatımıza giren en önemli düzenlemeler ve merak edilen tüm detaylar:
1. IBAN Mağdurlarına Ceza İndirimi Geliyor
Halk arasında "IBAN mağdurları" olarak bilinen, banka hesabı veya kredi kartı bilgilerini haksız kazanç sağlamak amacıyla başkalarının kullanımına sunan kişilere yönelik cezai işlemlerde yeni bir düzenleme yapıldı.
- Yarı Oranında İndirim: Dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirakin; banka, kredi kartı, kripto varlık veya ödeme hizmeti hesap bilgilerini başkasına vermek fiili ile sınırlı kalması durumunda, faillere verilecek ceza yarı oranında indirilecek.
- Bozma Kararları Çıkacak: Yasa yürürlüğe girmeden önce ceza almış ancak dosyası istinaf veya Yargıtay aşamasında olan sanıkların dosyaları hakkında bozma kararı verilerek ilk derece mahkemelerine geri gönderilecek.
- Zararı Karşılayana Etkin Pişmanlık: Dosyası infaz aşamasında olan hükümlüler, mahkemenin ihtarı sonrasında 6 ay içinde mağdurun tüm zararını karşılar veya aynen iade ederse, ceza indirimini öngören "etkin pişmanlık" hükümlerinden yararlanabilecek. Bu süreçte zarar tamamen karşılanana kadar infazın ertelenmesine karar verilemeyecek.
2. Duruşmalar Arasındaki Bekleme Süresi Kısaltılıyor
Hukuk davalarında yargılama süreçlerinin uzamasının önüne geçmek adına duruşma takvimlerine sınır getirildi.
- En Fazla 3 Ay: Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yapılan değişiklikle birlikte, artık iki duruşma arasındaki süre 3 ayı geçemeyecek.
- Zorunlu İstisnalar: Bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe (başka yer mahkemesinden yardım alma) gibi zorunlu durumlarda, hakim gerekçe belirterek bu süreyi uzatabilecek.
3. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Şartları Değişti
Ceza yargılamalarında sıklıkla uygulanan HAGB kararlarına ilişkin yeni kriterler belirlendi.
- 2 Yıl ve Altındaki Cezalar: Sanığa verilen ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise HAGB kararı verilebilecek.
- Şartlar: Sanığın daha önce kasıtlı bir suç işlememiş olması, mahkemede yeniden suç işlemeyeceğine dair kanaat oluşması ve mağdurun/kamunun zararının tamamen giderilmesi gerekecek.
- Seçenek Yaptırım Yasağı: HAGB kararı verilen durumlarda mahkum olunan hapis cezası ertelenemeyecek ve seçenek yaptırımlara (para cezası vb.) çevrilemeyecek. Sanık 5 yıl boyunca denetim süresine tabi tutulacak.
- Yasak Kapsamındaki Suçlar: İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevi esnasında işlediği "kötü muamele" kapsamındaki suçlarda HAGB hükümleri kesinlikle uygulanmayacak.
4. Faiz Oranları ve Tazminat Hesaplamalarında Yeni Dönem
Sözleşme ile faiz miktarı belirlenmemiş ödemeler ve tazminat süreçlerine ilişkin faiz hesaplama yöntemleri güncellendi.
|
Değişiklik Yapılan Konu |
Yeni Faiz ve Hesaplama Kuralı |
|
Sözleşmesiz Kanuni Faiz |
Yıllık faiz oranı, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i üzerinden hesaplanacak. |
|
Yarı Yıl Güncellemesi |
30 Haziran'daki oran, önceki yıl sonuna göre 5 puan veya daha fazla değişmişse, yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde 80'i baz alınacak. |
|
Destekten Yoksun Kalma ve İş Gücü Kaybı Tazminatı |
Zarar görenin kazancının bilindiği döneme ait tazminatlara haksız fiil/olay tarihinden; kazancın bilinemediği döneme ait kısma ise karar tarihinden itibaren faiz işletilecek. |
5. Genetik İnceleme Verileri 20 Yıl Sonra Yok Edilecek
- Kişisel Verilerin Gizliliği: Ceza davalarında alınan genetik inceleme sonuçları, kimlik bilgilerinden tamamen arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek.
- Silinme Süresi: Beraat, kovuşturmaya yer olmadığı veya ceza verilmesine yer olmadığı kararlarının kesinleşmesiyle bu veriler derhal imha edilecek. Diğer hallerde ise mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl geçmesiyle savcı huzurunda yok edilecek.
6. Hakim ve Savcı Yardımcılarına Özel Eğitim
- Kapsamlı Müfredat: Adli ve idari yargı yardımcılarına Anayasa, ceza, idare, vergi ve usul hukukunun yanı sıra gerekçeli karar yazımı, duruşma yönetimi ve kişisel gelişim konularında akademide eğitim verilecek.
- Bilirkişi Cezası: Çözülmesi hukuki bilgiyle mümkün olan konularda bilirkişiye başvuran hakim ve savcılara "uyarma" cezası verilecek.
7. Danıştay Yapısındaki Geçiş Süresi Uzatıldı
- Daire Sayısı Sınırı: Danıştay bünyesindeki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik yürütülen ve normalde 23 Temmuz 2026'da dolacak olan süre, yapılan değişiklikle 4 yıl daha uzatılarak 23 Temmuz 2030'a çekildi.





