Adalet sisteminde verimliliği artırmayı ve yargılama süreçlerini hızlandırmayı hedefleyen 12. Yargı Paketi, geçen hafta Adalet Komisyonu'nda kabul edilmesinin ardından bu hafta TBMM Genel Kurulu'nun gündemine taşınıyor.
Toplam 30 maddeden oluşan kanun teklifi; mahkemelerin işleyişinden icra takipleri, miras hukuku ve kamuoyunda büyük yankı uyandıran "IBAN mağdurları" düzenlemesine kadar çok geniş bir alanı kapsıyor.
1. Dijital Duruşmalar Başlıyor, Yargılama Süreleri Kısalıyor
Vatandaşların adliyelerdeki dava süreçlerini kısaltacak olan paket, yargılama mekanizmasını kökten değiştiriyor:
- Hızlı Duruşma Takvimi: Hukuk davalarında iki duruşma arasında geçen süre resmi olarak kısaltılacak.
- Uzaktan Ön İnceleme: Davaların ön inceleme duruşmaları artık sesli ve görüntülü sistemler aracılığıyla uzaktan gerçekleştirilebilecek.
- Tek Hakim Dönemi: Yerleşik yargı uygulaması (emsal kararı) bulunan belirli idari uyuşmazlıklar, süreçlerin hızlanması adına heyet yerine tek hakimle karara bağlanacak.
- Noter Belgeleri: Noterliklere ait resmi belgeler, adli mercilere doğrudan elektronik ortam üzerinden iletilebilecek.
2. Haksız Bilirkişi İsteyen Hakim ve Savcıya Disiplin Cezası
Davaların gereksiz yere uzamasındaki en büyük etkenlerden biri olarak görülen bilirkişi raporları mercek altına alınıyor. Yeni düzenleme kapsamında, davanın çözüme kavuşması için aslen gerekli olmadığı halde keyfi veya haksız şekilde bilirkişi raporu talep eden hakim ve savcılar hakkında disiplin yaptırımı uygulanmasının önü açılacak.
3. İcra Dairelerine "Kamu Kurumu" Filtresi
İcra dairelerinin üzerindeki yoğun iş yükünü azaltmak adına idare aleyhine verilen alacak kararlarında yeni bir sistem devreye giriyor. Bundan böyle alacaklılar, doğrudan icra dairesine giderek takip başlatamayacak; önce ilgili kamu kurumuna başvuruda bulunmak zorunda olacak. Böylece, kamunun doğrudan ödeyebileceği dosyaların icra müdürlüklerine taşınması engellenerek iş yükü hafifletilecek.
4. İşkence Suçlarına HAGB Engeli ve Miras Satışında Yeni Kural
İnsan hakları ve mülkiyet koruması kapsamında pakette iki kritik madde öne çıkıyor:
- İşkence ve Eziyete Taviz Yok: İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin imza attığı kötü muamele suçlarında artık hiçbir şekilde Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verilemeyecek.
- Mirasçılara Öncelik: Miras kalan taşınmazların icra yoluyla satışı sırasında düzenlenecek olan ilk ihale yalnızca mirasçılar arasında gerçekleştirilecek.
5. Hesap Bilgilerini Kaptıran "IBAN Mağdurları" İçin Ceza İndirimi
Komisyon sürecinde kanun teklifine eklenen bir önergeyle, banka hesap bilgilerini dolandırıcılara kullandıran kişilere yönelik önemli bir ceza esnekliği getirildi. Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 158. maddesinde yapılacak değişiklikle; dolandırıcılık vakalarında banka hesap bilgilerini (IBAN) başkasına kullandıran kişilerin suça iştirak seviyesi sadece bu bilgileri veya araçları vermekle sınırlı kalmışsa, alacakları ceza yarı oranında düşürülecek.
