Zeytinli İmar Planı Girişimleri Yıllardır Sürüyor
Edremit Çevre Derneği Başkanı Kubilay Saygın Öztürk, yaptığı yazılı basın açıklamasında, Zeytinli Dalyan bölgesini kapsayan 1/100.000 ölçekli imar planı değişikliği sürecine ilişkin son gelişmeleri kamuoyuyla paylaştı. Öztürk, söz konusu plan girişimlerinin ilk olarak 2021 yılında, dönemin Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanı Yücel Yılmaz döneminde başladığını hatırlattı.
Bu süreçte Balıkesir Büyükşehir Belediyesi tarafından 1.065 dönümlük bir alan için plan hazırlandığını ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı onayıyla yürürlüğe sokulmak istendiğini belirten Öztürk, bu planın temel amacının kamu yararı değil, arazi rantı yaratmak ve lüks konutlara alan açmak olduğunu ifade etti.
“Atıksu Arıtma Tesisi Kaldırılmak İstendi”
Öztürk, söz konusu planla mevcut Zeytinli Atıksu Arıtma Tesisi’nin bulunduğu alandan kaldırılmasının hedeflendiğini belirterek, doğa ve çevre katliamının, yeraltı su kaynaklarının yok edilmesinin tamamen göz ardı edildiğini vurguladı. Bu nedenle Edremit Çevre Derneği tarafından idare mahkemesinde açılan iptal davasının kazanıldığını, ancak Balıkesir Büyükşehir Belediyesi’nin itirazları nedeniyle dosyanın halen Danıştay’da görüşüldüğünü söyledi.
Aynı dönemde TMMOB Mimarlar Odası’nın da Çevre Bakanlığı aleyhine açtığı davanın benzer şekilde sonuçlandığını belirten Öztürk, yargının bu planlara açıkça “kamu yararı yoktur” dediğini hatırlattı.
Yeni Yönetim, Daha Büyük Plan
2024 yerel seçimlerinin ardından Balıkesir Büyükşehir Belediyesi yönetiminin değiştiğini anımsatan Öztürk, buna rağmen 2025 yılında bu kez 1.708 dönümlük yeni bir planın yine Bakanlık onayıyla gündeme getirildiğini söyledi. Yeni planın, eski planın genişletilmiş bir versiyonu olduğunu ve Akçay Mahallesi sınırına kadar uzatıldığını ifade eden Öztürk, yeşil alanların azaltıldığını, konut alanlarının ise artırıldığını belirtti.
Bu yeni planda, Zeytinli Atıksu Arıtma Tesisi’nin kaldırılarak Çıkrıkçı Mahallesi’ne taşınmasının öngörüldüğünü belirten Öztürk, Edremit Belediyesi mülkiyetindeki 11,19 hektarlık alanın yeni atıksu tesis alanı olarak planlandığını aktardı.
“Edremit’in Gerçek İhtiyacı Bellidir”
Öztürk açıklamasında, Edremit’in artık ileri biyolojik arıtma tesisine ihtiyaç duyduğunu, ancak bu tesisin mevcut yerinde modernize edilmesinin hem daha doğru hem de daha düşük maliyetli olduğunu vurguladı. Çıkrıkçı’da sıfırdan bir tesis yapılmasının büyük bir finansal yük getireceğini ifade eden Öztürk, buna karşın imar planlarıyla bölgeye 100 bin kişilik ek nüfus yüklenmesinin hiçbir bilimsel ve teknik gerekçesi olmadığını söyledi.
İtirazlar, Görüşmeler ve Dava Süreci
Edremit Çevre Derneği’nin 26 Eylül’de askı süresi içinde Çevre Bakanlığı’na itiraz ettiğini belirten Öztürk, bu itirazların kamuoyuyla paylaşıldığını, vatandaşların da yerel yöneticilere çağrı yapmaya davet edildiğini ifade etti. Balıkesir Büyükşehir Belediyesi ve BASKİ yöneticileriyle yapılan görüşmeler sonucunda, 19 Kasım’da Belediye Başkanı Ahmet Akın ve ekibinin planın geri çekilmesi konusunda ikna olduğunu söyledi.
Ancak geri çekme yazısının Bakanlık tarafından zamanında bildirilmemesi nedeniyle, TMMOB Mimarlar Odası’nın Balıkesir 2. İdare Mahkemesi’nde iptal davası açmak zorunda kaldığını, Edremit Çevre Derneği’nin de bu davaya müdahil olduğunu aktardı.
Geri Çekme Kararı Geç Bildirildi
Balıkesir Büyükşehir Belediyesi’nin geri çekme dilekçesinin Aralık ayı sonunda kabul edildiğini ve yazının 9 Ocak’ta belediyeye ulaştığını belirten Öztürk, bu bilginin kamuoyuyla ve davacı tarafla paylaşılmamasını eleştirdi. Bu nedenle Bakanlık nezdinde ayrıca doğrulama yapmak zorunda kaldıklarını ifade etti.
“Bu Bir Müjde Ama Rehavete Yer Yok”
Öztürk, imar planının geri çekilmesini kamu yararı açısından önemli bir gelişme olarak nitelendirdi ancak Çevre Bakanlığı’nın Zeytinli Atıksu Arıtma Tesisi’nin yerini değiştirme ısrarından vazgeçmeyeceğini düşündüklerini söyledi. Ankara’daki karar vericilerin bölgeyi imara açık gördüğünü ve Hazine arazilerinin satışını hedeflediğini dile getiren Öztürk, Ülkü Yolu yatırımının da bu anlayışın bir parçası olduğunu savundu.
“Bilim Karar Vermeli”
Arıtma tesisinin yeri konusunda artık siyasetçilerin değil, bilimin karar vermesi gerektiğini vurgulayan Öztürk, kış aylarında dahi kokudan yaşanamaz hale gelen bölgede halkın sabrının tükendiğini söyledi. Dalyan bölgesinde rant odaklı imar planı girişimlerine son verilmesinin kamuoyunun ortak talebi olduğunu ifade etti.
Yatırım Programı ve Beklentiler
BASKİ tarafından hazırlanan arıtma tesisleri uygulama projeleri üzerinde İller Bankası ile çalışmaların sürdüğünü belirten Öztürk, Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı başvurusunun sonucunun beklendiğini söyledi. Bu süreçte Balıkesir milletvekillerinin desteğinin hayati önem taşıdığını ifade etti.
“Doğal Yaşam Parkı Ortak Çözümdür”
Öztürk açıklamasının sonunda, vatandaşların artık yeni imar planları değil, ileri biyolojik arıtma tesislerinin inşasını beklediğini vurguladı. Dalyan bölgesindeki kamu arazilerinde bir Doğal Yaşam Parkı oluşturulmasının kalıcı ve ortak bir çözüm olacağını belirterek, Bakanlık tarafından gündeme getirilebilecek yeni imar planı ısrarlarının ancak bu şekilde engellenebileceğini ifade etti.
Değerli Edremitliler ve Körfez sakinleri,
Bu basın açıklamamızla, yıllardır şekilden şekle girerek önümüze konulan "Zeytinli 1/100.000 Ölçekli İmar Planı Değişikliği" konusundaki son gelişmeyi sizlerle paylaşmak istiyoruz.
Dalyan bölgesindeki 1/100.000 İmar Planının değiştirilmesi gayreti, Y. Yılmaz döneminde 2021 yılında Balıkesir B. Belediyesi’nin 1.065 dönümlük bir plan hazırlatıp Bakanlık onayıyla işleme alması ile başladı. Çeşitli sakıncalarının yanında, yüksek bir arazi rantı sağlamak ve lüks villalara yer açmak amacıyla mevcut Zeytinli Atıksu Arıtma Tesisi’ni oradan kaldırmayı hedefleyen bu planda bir kamu yararı yoktu. Sadece Hazine arazilerini satmak ve konutla doldurmak esas alınmıştı. Doğa ve çevre katliamı, yeraltı su kaynaklarının yok edilmesi ise yok sayılmıştı. Bu nedenlerle, Edremit Çevre Derneği tarafından İdare Mahkemesine bir iptal davası açıldı ve sonunda lehimize bitti. Fakat hala Büyükşehir’in itirazlarını sürdürmesiyle bu dosya Danıştay’da görüşülüyor. Aynı amaçla TMMOB Mimarlar Odası da, Çevre Bakanlığı aleyhine bir dava açtı ve onlar da aynı şekilde haklı görüldüler.
Bu arada 2024 yerel seçimleri oldu ve Büyükşehir yönetimi değişti bildiğiniz gibi. Fakat A. Akın döneminde de bu kez 1.708 dönümlük benzer bir plan 2025 yılında Bakanlık onayıyla işleme sokuldu.! Bu planı hazırlayanlar, o eski planı almış ve Akçay Mahallesi sınırına kadar uzatmışlardı. Yine yeşili azaltıp konut alanını arttırıyordu plan. Eski sakıncalar aynen devam ettiği gibi bir zorlama daha vardı. “Kaldırılan ‘Atıksu Tesisi Alanı’na istinaden; Çıkrıkçı Mahallesi 199 ada 16 parsel, ‘Atıksu Tesis Alanı’ olarak planlanmıştır. Söz konusu parsel Edremit Belediyesi mülkiyetinde olup 11,19 hektar büyüklüğe sahiptir.” ifadesi ilave edilmişti ve mevcut Zeytinli AAT’ni yerinden kaldırıp Çıkrıkçı’ya taşımayı öngörüyordu.
Edremit’in reel durumu “artık İleri Biyolojik Artma Tesisini yapın da, neresi uygunsa biran önce yapın” noktasına gelmiştir. Ancak Çıkrıkçı’da yepyeni bir tesis yapmanın daha büyük maliyet ve finansal yük anlamına geleceği de açıktır. Üstelik sadece 400 bin kişi kapasiteli bir yatırım yapılacakken, imar planı değişikliğiyle günübirlik konaklama tesislerine ve satılacak Hazine arazilerine inşa edilecek yeni konutlarla bu bölgeye 100 bin ilave nüfus yığmanın hiçbir anlamı yoktur. Bu nedenlerle bu yeni planla ilgili olarak Çevre Bakanlığı’na 26 Eylül’de askı süresi içinde itirazlarımızı yaptık. Çeşitli çalışmalarımızla itirazlarımızın ana hatlarını kamuoyuyla paylaştık. Vatandaşları da bu konuda yerel yöneticilere çağrı yapmaya davet ettik. Ayrıca Balıkesir B. Belediyesi ve BASKİ yöneticileriyle çeşitli görüşmeler yapıp, planın sakıncalarını anlattık, ivedilikle geri çekilmesini istedik. Sonunda onların da buna ikna olduğunu, 19 Kasım’da A. Akın ve ekibiyle yaptığımız toplantıda gördük. Çevre Bakanlığı’na bir dilekçeyle başvurarak geri çekme kararı ifade edildi. Fakat o arada, Bakanlık itirazımıza dava açma yasal süresi sona erene kadar geri dönüş de yapılmadı. Bu sebeple, yasal süre sona ermeden ve hak kaybı olmaması adına TMMOB Mimarlar Odası tarafından, Balıkesir 2. İdare Mahkemesi’nde bir iptal davası açılmak durumunda kaldı. Edremit Çevre Derneği de davaya müdahil oldu.
Balıkesir B. Belediyesi’nin “geri çekme dilekçesi” ise Aralık sonunda nihayet kabul edildi, yazısının 9 Ocak’ta kendilerine ulaştığını da ifade ettiler. Fakat bunu kamuoyuna kendileri duyurmayıp, geri çekme yazısını Edremit Belediyesi’ne ilettiler. Oysa davacı olan tarafa da bu yazı verilmeli ve İdare Mahkemesi’nin boşuna uğraşması engellenmeliydi. Bu yönetim kararının doğrusu anlayamadık. Mecburen durumu Çevre Bakanlığı nezdinde doğrulatmak zorunda kaldık. Her neyse, nihayetinde hem kamu yararı açısından, hem de hazırlıkları mevcut yerinde modernize etmek yönünde yürütülen ve kamuoyuna da bu şekilde aktarılan yeni İleri Biyolojik Arıtma Tesisinin bir plan dayatmasıyla Çıkrıkçı’ya yöneltilip geciktirilmesi açısından, herkesin başına dert olacak önemli pürüz böylece geri çekilmiş oldu. Balıkesir B. Belediyesi’nin biraz gecikerek de olsa, bu İmar Planı’nın yürürlüğe girmesi halinde doğacak sakıncaları görmesi ve gereğini yapması bile çok önemlidir. Bu sonucu kamuoyuna bir müjde olarak duyurmak istiyoruz.
Ancak hemen gevşemenizi de istiyoruz. Zira bu son gelişmeyle, arıtma işinin tümüyle normal akışına döneceğini düşünmüyoruz, Çevre Bakanlığı Çıkrıkçı ısrarına son vermeyip, yeniden gündeme getirecektir. Çünkü Ankara’daki karar vericiler, mevcut arıtmanın çevresini harita üzerinde zaten imara açılmış bir bölge olarak görüyorlar ve oradaki Hazine arazilerini de satmak istiyorlar. Ülkü Yolu yatırımı da bunun için yapılmadı mı? O bölgenin konuta açılmasında hiçbir sakınca görmüyorlar. O nedenle Zeytinli AAT’nin yeri konusu da, orada imarının tümüyle değişmesi de Edremit’in gündemine tekrar sokulacaktır. Beklentimiz bu yöndedir ve herkesin de bu duruma karşı çok uyanık ve dikkatli olmasını diliyoruz.
Elbette yapılacak arıtma yatırımları için, şu anda Güre kadar Zeytinli’nin de netleşmesini beklerdik. Bu işi böyle sallandırıp durmanın kime siyasi, idari, ticari faydası var bilemiyoruz. Fakat halka hiçbir faydası yok. Şimdi artık kışın bile kokudan durulamayan o bölgede, arıtmanın yeri konusuna yerel yöneticiler, siyasetçiler değil de, bilim karar vermelidir. Ateşten bir top gibi, bu işin oradan buraya atılıp durmasına, vatandaşların sabrı da kalmamıştır. Artmanın yerinin sürekli tartışılmasına da, Dalyan bölgesinde kentsel rantla oynayan imar planı girişimlerinin devam etmesine de artık son verilmesi kamuoyunun ortak talebidir.
BASKİ’nin hazırlatmış olduğu ‘arıtma tesisleri uygulama projeleri’ üzerinde İller Bankası’yla çalışmalar ise sürüyor. Kamuoyu şimdi Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı müracaatının da sonuçlanmasını bekliyor. Bu konuda elbette bütün Balıkesir milletvekillerinin destekleri de lazım. Çünkü ancak bu sonuç alındıktan sonra, Balıkesir B. Belediyesi ve BASKİ finansman görüşmelerini sonuçlandırıp, yatırıma başlayabilecektir. Odaklanılması gereken konu budur. Tam da bu aşamada, tekrar Zeytinli AAT’nin yeri sorun haline gelmemelidir. Ortak bir çözüm yaratılmasını da A. Akın’ın kişisel sorunu diye düşünülmemeli, herkes ve özellikle de Ankara taşın altına elini koymalıdır.
Vatandaşlar başka İmar Planı değişiklikleri istemiyor, İleri Biyolojik Arıtma Tesislerinin inşası işine başlanmasını bekliyorlar. Birilerinin biraz daha zengin olması ise sağlıklı bir çevre ve temiz bir Körfez’den daha önemli olamaz. Ayrıca bu bölge için, Büyükşehir Belediyesi’nin üst mahkemelerde devam ettirdiği diğer imar davalarını geri çekmesi ve planların eski haline dönmesi de önemlidir, kimseyi mağdur etmenin gereği yoktur. Dalyan’daki kamu arazilerinde, güzel bir Doğal Yaşam Parkı oluşturulması ise yegane ortak ve kalıcı çözümdür. Bakanlık tarafından, belki de başka yöntemlerle devreye alınmak istenecek yeni İmar Planı ısrarlarının önüne ancak böyle geçilebilir.
Edremit Çevre Derneği / 16 Ocak 2026
