YENİ Parti Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Çin’in Türkiye’nin otomobillere uyguladığı ek vergiler ve bazı ithalat şartları nedeniyle Dünya Ticaret Örgütü’ne (DTÖ) taşıdığı uyuşmazlıkta panel kararının Türkiye aleyhine sonuçlanan önemli hükümler içerdiğini açıkladı. Yavuzyılmaz, kararın Türkiye’ye yıllık maliyetinin en az 100 milyon dolar, güncel kurla yaklaşık 4,5 milyar TL olabileceğini öne sürdü.
Türkiye’nin Çin menşeli otomobillere yönelik uyguladığı ek mali yükümlülükler ve bazı ithalat koşulları siyasetin gündemine taşındı.
YENİ Parti Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Dünya Ticaret Örgütü’nde Çin ile Türkiye arasında görülen uyuşmazlığa ilişkin 122 sayfalık panel kararının ayrıntılarını kamuoyuyla paylaştı.
Yavuzyılmaz, “AKP, Dünya Ticaret Örgütü’ndeki ‘Çin otomobilleri’ davasını kaybetti” ifadelerini kullanırken, panelin Türkiye tarafından uygulanan tedbirlerin önemli bir bölümünü uluslararası ticaret kurallarıyla uyumsuz bulduğunu savundu.
Ancak kararın bütün başlıklarda Çin lehine olmadığı da Yavuzyılmaz’ın paylaştığı ayrıntılarda yer aldı. Bazı iddialarda Çin haklı bulunurken bazı başlıklardaki iddialar kabul edilmedi.
Elektrikli ve Hibrit Otomobillerde Hangi Kararlar Çıktı?
Yavuzyılmaz’ın aktardığı panel kararına göre elektrikli araçlar ve belirli hibrit otomobillerde uygulanan vergiler uyuşmazlığın en dikkat çeken başlıklarından biri oldu.
Panelin, söz konusu araçlarda Türkiye’nin DTÖ kapsamındaki vergi sınırlarını aştığı sonucuna ulaştığı belirtildi.
Çin menşeli elektrikli ve belirli hibrit araçlara diğer ülkelerden gelen araçlara kıyasla daha olumsuz muamele uygulandığı yönündeki Çin iddiasının da kabul edildiği aktarıldı.
Türkiye’nin insan, hayvan ve bitki yaşamı ile sağlığının korunması ve doğal kaynakların korunmasına dayandırdığı savunmaların ise panel tarafından yeterli bulunmadığı belirtildi.
Bir başka kritik başlık İthalat İzin Belgesi Sistemi (İİBS) oldu.
Çin’den ithal edilen elektrikli ve menzili uzatılmış hibrit araçlar için servis, yetkili temsilci, çağrı merkezi ve batarya gibi alanlarda getirilen ek koşulların ayrımcı muamele olarak değerlendirildiği aktarıldı.
Buna karşılık panel kararının tamamı Türkiye aleyhine sonuçlanmadı.
Çin’in içten yanmalı, yani benzinli otomobillere uygulanan ek vergilerin DTÖ kurallarına aykırı olduğu yönündeki iddiasını kanıtlayamadığı belirtildi. Belirli 34 tarife pozisyonu dışında kalan bazı hibrit araçlara ilişkin Çin’in iddiaları da kabul edilmedi.
Türkiye’nin serbest ticaret anlaşması yaptığı ülkelerden gelen araçları ek vergiden muaf tutması konusunda ise Venezuela dışındaki ülkeler bakımından Çin’in iddialarının büyük ölçüde kabul edilmediği aktarıldı.
Panel sonuç olarak Türkiye’den, ihlal tespit edilen uygulamaları DTÖ kurallarıyla uyumlu hale getirmesini istedi.
Yavuzyılmaz’dan “100 Milyon Dolar” İddiası
Deniz Yavuzyılmaz’ın açıklamasındaki en dikkat çekici iddialardan biri kararın Türkiye’ye oluşturabileceği maliyet oldu.
Yavuzyılmaz kendi hesaplamalarına dayanarak, uyuşmazlığın Türkiye’ye faturasının yıllık en az 100 milyon dolar olacağını ileri sürdü. Milletvekili bu tutarın güncel kurla yaklaşık 4 milyar 486 milyon TL’ye karşılık geldiğini belirtti.
Buradaki 100 milyon dolarlık rakamın DTÖ tarafından Türkiye’ye kesilmiş bir ceza veya panel kararında hükmedilmiş bir tazminat olmadığına dikkat etmek gerekiyor. Söz konusu rakam Yavuzyılmaz’ın kararın olası ekonomik sonuçlarına ilişkin yaptığı hesaplamaya dayanıyor.
Yavuzyılmaz ayrıca Çin’in, Türkiye’nin uygulamalarını değiştirmemesi halinde zararının karşılanmasını veya ticari karşı önlemleri gündeme getirebileceğini savundu.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat’a çağrıda bulunan Yavuzyılmaz, karar için 26 Eylül 2026 tarihini temyiz açısından son gün olarak göstererek başvurunun gecikmeden yapılmasını istedi. Yavuzyılmaz ayrıca Bolat’ı istifaya çağırdı.
Milletvekili, otomobillere ilişkin ek vergi oranlarının son iki yılda beş kez değiştirilmesini de eleştirerek mevcut tablonun ekonomi ve dış ticaret politikalarının sonucu olduğunu savundu.
