Sağlık Bakanlığı tarafından yaklaşık bir yıldır üzerinde çalışılan ve ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulması planlanan yeni kanun teklifi taslağı, tütün ve sigara kullanımıyla mücadelede radikal kararları beraberinde getiriyor.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, hayata geçirilmesi öngörülen yeni tütün kontrolü düzenlemesinin ayrıntılarını kamuoyuyla paylaştı.
Yeni yasak taslağı; çocukları, gençleri ve kadınları korumayı hedeflerken, Türkiye genelinde sigara tüketimini sıfırlamaya yönelik kademeli bir eylem planı sunuyor.
1 Ocak 2015 Miladı Ve 2040 Kökten Yasak Hedefi
Hazırlanan kanun teklifi taslağındaki en dikkat çekici maddelerden biri, yeni nesillerin tütün ürünlerine erişimini tamamen engellemeyi amaçlıyor:
Yeni Nesil Tütün Satış Yasağı: 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğan bireylere, yaşamları boyunca tütün ve sigara ürünlerinin satışı, kullanımı ve içilmesi tamamen yasaklanacak.
2040 Yılında Tamamen Sonlandırma: Planlanan aşamalı kısıtlamalar doğrultusunda 2040 yılı itibarıyla Türkiye genelinde tütün ürünlerinin üretimi ve ticari satışı kökten kaldırılacak.
Restoran Açık Alanları Ve Kamusal Sahalarda Yeni Dönem
Kapalı alanlardaki mevcut sigara içme yasakları, yeni düzenlemeyle birlikte açık ve yarı açık kamusal alanları kapsayacak şekilde genişletiliyor:
Restoran ve Kafeler: Lokanta ve restoranların sadece kapalı alanlarında değil, bahçe ve teras gibi tüm açık alanlarında da sigara kullanımı tamamen yasaklanacak.
Parklar ve Kamu Binaları: Parklarda, bahçelerde ve kamu binalarının açık sahalarında sigara kullanımı engellenecek. Sigara içmek isteyenler için bu alanlarda dışarıdan görünmeyecek şekilde izole edilmiş özel alanlar oluşturulacak. Böylece çocuk ve gençlerin tütün kullanımıyla teması tamamen kesilecek.
Slim Sigaralar Tarih Oluyor, 'Sağlık Vergisi' Geliyor
Tütün endüstrisinin pazarlama stratejilerine karşı standart paket uygulaması ve ek finansal yaptırımlar devreye giriyor:
İnce (Slim) Sigaralar Piyasadan Çekiliyor: Özellikle kadınlar ve gençler arasında kullanımı hızla artan "slim" veya ince formdaki sigaralar standart paket uygulamasıyla piyasadan kaldırılacak. Tüm sigaralar tek tip standart boyutlarda satılacak.
Paketlere Sağlık Vergisi: Sigara paketleri üzerinden elde edilecek yeni bir "sağlık vergisi" kalemi oluşturulacak. Bu vergiden temin edilen gelir doğrudan koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerine aktarılacak.
18 Yaş Altı İçin Dijital Doğrulama: Reşit olmayan bireylerin tütün ürünü satın almasını engellemek amacıyla satış noktalarında kredi kartı ve kimlik doğrulama sistemleri zorunlu hale getirilecek.
Türkiye'de Tütün Kullanımı Hangi Seviyede?
Dünya genelinde tütün kullanımı düşüş eğilimindeyken, Türkiye'de tüketim rakamlarında yükseliş gözlemleniyor. Prof. Dr. Ergüder'in aktardığı verilere göre:
Satış Rakamları: 2012 yılında 91 bin ton (4,5 milyar paket) olan yıllık sigara satışı, 2025 yılı verilerine göre 160 bin tona (8 milyar paket) ulaştı.
Kadınlarda Kullanım Oranı: Son 10-15 yılda kadınlarda sigara kullanımı %40-50 oranında arttı. 15-24 yaş grubundaki genç kadınlarda kullanım oranının yüksek seviyelere ulaştığı vurgulandı.
Sağlık Bilançosu: Türkiye'de her yıl yaklaşık 35 bin kişi, önlenebilir bir hastalık olan sigara kullanımına bağlı akciğer kanseri nedeniyle yaşamını yitiriyor.
Yeşilay tarafından yürütülen ve yaklaşık 7 bin kişinin katıldığı saha araştırmaları, toplumun %90'ından fazlasının yeni tütün kısıtlamalarını desteklediğini; sigara kullanan bireylerde dahi bu düzenlemelere desteğin %60 seviyesinde olduğunu gösteriyor.
