Tarımda Yeni Dönem Başlıyor! Gübre Ve Pestisit Kullanımı Azalacak, Yapay Zekâ Destekli Sulama Sistemi Kurulacak

Türkiye'de tarımsal üretimi yakından ilgilendiren yeni düzenlemeler ve uygulamalar gündeme geldi. Yeşil Mutabakat Eylem Planı kapsamında sürdürülebilir tarım için belirlenen 6 hedef ve 22 eylem doğrultusunda kimyasal gübre ve pestisit kullanımının azaltılması, organik tarımın yaygınlaştırılması ve yapay zekâ destekli sulama sistemlerinin geliştirilmesi hedefleniyor. Ayrıca tarımsal üretimde dijitalleşme hızlandırılacak, su kaynakları daha etkin kullanılacak ve karbon tarımına yönelik altyapı oluşturulacak.

Türkiye'nin tarım sektöründe çevresel etkileri azaltmayı ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı artırmayı amaçlayan yeni yol haritasının ayrıntıları belli oldu. Plan kapsamında bitkisel üretimden hayvancılığa, sulama sistemlerinden gıda israfının önlenmesine kadar birçok alanda çalışmalar gerçekleştirilecek.

Özellikle çiftçilerin üretim süreçlerinde kullandığı gübreler, zirai mücadele yöntemleri ve sulama uygulamalarında değişiklikler yapılması öngörülüyor. Yeni nesil teknolojilerin tarımsal faaliyetlere dahil edilmesiyle kaynakların daha verimli kullanılması amaçlanıyor.


Tarımda 6 Hedef Ve 22 Eylem Hayata Geçirilecek

Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nın "Sürdürülebilir Tarım" başlığı altında belirlenen 6 hedef ve 22 eylem, tarımsal üretimin çevre üzerindeki etkilerini azaltmaya odaklanıyor.

Bu kapsamda pestisit ve kimyasal gübre kullanımının azaltılması, organik üretimin artırılması, su verimliliğinin geliştirilmesi ve tarımda dijital teknolojilerin yaygınlaştırılması planlanıyor.

Avrupa Birliği'nin pestisit ve antimikrobiyal kullanımının azaltılmasına yönelik hedefleri doğrultusunda çeşitli çalışmalar yürütülecek. Üreticilerin bilinçlendirilmesine yönelik faaliyetler artırılırken biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerinin daha yaygın kullanılması amaçlanıyor.

Organik tarımda üretim alanlarının ve üretim miktarlarının artırılması da planın öncelikleri arasında bulunuyor.

AB'nin yeni organik tarım mevzuatına uyumun tamamlanması, organik ürünlerin daha geniş pazarlara ulaşabilmesi için kooperatiflerin ve üretici birliklerinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Ayrıca Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda Avrupa Birliği ile organik tarım alanında karşılıklı tanımanın sağlanmasına yönelik girişimlerde bulunulacak.


Kimyasal Gübre Kullanımı Azaltılacak, Organik Gübre Desteklenecek

Tarımda hayata geçirilmesi planlanan önemli değişikliklerden biri kimyasal gübre kullanımına yönelik olacak.

Ham maddede dışa bağımlılığın bulunduğu kimyasal gübrelerin kullanımının azaltılması amacıyla yeni nesil ve yavaş salımlı gübrelere ilişkin araştırma ve geliştirme çalışmaları yapılacak.

Bu çalışmalar kapsamında yeni nesil gübrelerin kullanım miktarlarının belirlenmesi, birim bitki besin maddesi kaybının azaltılması ve gübreleme programlarına organik gübrelerin dahil edilmesi üzerinde durulacak.

Organik ve organomineral gübrelerin üretimi ve kullanımı teşvik edilecek. Stabilize arıtma çamurlarının toprakta kullanımının yaygınlaştırılması için de çalışmalar yürütülecek.

Tarımsal arazilerin daha etkin kullanılmasına yönelik toplulaştırma ve tescil işlemleri de sürdürülecek.

Plan kapsamında toplulaştırma yapılan 10 milyon hektar alandaki tescil işlemlerinin 2028 yılı sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor.


Tarımda Yapay Zekâ Destekli Sulama Dönemi Başlıyor

Tarımda dijitalleşme çalışmalarının en önemli başlıklarından biri sulama sistemleri olacak.

Bu doğrultuda sulama yönetimi, kuraklık takibi ve verim tahminlerinde kullanılmak üzere "Dijital Sulama Yönetimi Sistemi" kurulacak.

Yeni sistem kapsamında su miktarı ve su kalitesi, uydu görüntüleri ve yapay zekâ teknolojileri kullanılarak takip edilecek. Havzalardaki tarımsal üretim planlarının mevcut su kısıtları dikkate alınarak hazırlanması hedefleniyor.

Ulusal Su Bilgi Sistemi'nin altyapısı 2027 yılında güçlendirilecek ve sistem e-Devlet'e entegre edilecek.

Tarımda kullanılan pestisitlerin de üretim aşamasından tüketiciye ulaşana kadar izlenebilir hale getirilmesi planlanıyor.

2026-2028 döneminde devreye alınması öngörülen Entegre İdare ve Kontrol Sistemi (EİKS) aracılığıyla tarımsal desteklemelerin daha etkin yönetilmesi amaçlanıyor.

Aynı zamanda Arazi Parsel Tanımlama Sistemi (LPIS) güncellenecek ve alan izleme sistemi geliştirilecek.

Yapay zekâ ve veriye dayalı iş modellerinin yaygınlaştırılmasıyla akıllı tarım uygulamalarının geliştirilmesi, ürün doğrulama işlemlerinin yapılması ve rekolte tahminlerinin hazırlanması hedefleniyor.


Hayvancılıkta Metan Emisyonunu Azaltacak Çalışmalar Yapılacak

Yeşil Mutabakat Eylem Planı kapsamında hayvancılık sektöründe de çevresel etkilerin azaltılmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirilecek.

Hayvansal üretimde sera gazı emisyonlarının düşürülmesi ve kaynakların daha verimli kullanılması hedefleniyor.

Bu doğrultuda enterik fermantasyon kaynaklı metan emisyonları tespit edilecek ve damızlık hayvan seçiminde kullanılabilecek yemden yararlanma katsayıları belirlenecek.

Hayvancılık kaynaklı metan emisyonlarının azaltılması amacıyla alternatif yem kaynakları ve yem rasyonlarına eklenebilecek katkı maddeleri üzerinde AR-GE çalışmaları yürütülecek.

Su ürünleri yetiştiriciliğinde ise su, yem ve enerji verimliliğinin artırılması planlanıyor.

İklim değişikliğine uyum kapasitesinin güçlendirilmesi amacıyla atık ve yan ürünlerin döngüsel ekonomi yaklaşımıyla değerlendirilmesine yönelik çalışmalar da sürdürülecek.


Yenilenebilir Enerji Kullanan Tarım Tesisleri Desteklenecek

Tarım sektörünün enerji ihtiyacının karşılanmasında yenilenebilir kaynakların daha fazla kullanılması da planın önemli hedefleri arasında bulunuyor.

Aydın, Denizli, İzmir, Ağrı ve diğer illerdeki mevcut jeotermal kaynakların tarıma dayalı ihtisas organize tarım bölgelerinde değerlendirilmesi öngörülüyor.

Yenilenebilir enerji kullanan seralar ile bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretim ve işleme tesislerinin 2027 yılında desteklenmesi planlanıyor.

IPARD III Programı'nın "Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme" tedbirinin yaygınlaştırılması da hedefler arasında yer alıyor.

Öte yandan pompaj giderleri nedeniyle kullanılmayan sulama sistemlerinin güneş enerjisi santrali (GES) desteğiyle yeniden çalışır hale getirilmesine yönelik işlemlerin tamamlanması amaçlanıyor.

Döngüsel tarım hedefi kapsamında tarımsal atıkların işlenerek toprağa uygulanması ve enerji üretiminde değerlendirilmesi için AR-GE projelerine destek verilecek.

Gıda israfının azaltılması amacıyla da 2026-2028 yılları arasında bilinçlendirme çalışmaları gerçekleştirilecek.

Satış ve toplu tüketim noktalarında faaliyet gösteren işletmeciler için kontrol listeleri hazırlanacak. Yaş sebze ve meyvede soğuk zincirin hasat yerinde başlatılmasına yönelik çalışmalar yürütülecek.

Böylece tarımsal üretimden ürünlerin tüketiciye ulaştırılmasına kadar uzanan süreçte kaynak verimliliğinin artırılması ve çevresel etkilerin azaltılması hedefleniyor.

Muhabir: AA