Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), emeklilik işlemlerinin ardından yaptığı geriye dönük kontrollerde, emeklilik şartlarını (prim gün sayısı, sigortalılık süresi, yaş) aslında sağlamadığı tespit edilen sigortalılar için "yersiz ödeme" prosedürünü işletmeye başladı.
Bu kapsamda maaşı kesilen vatandaşlar için hem mali yükler hem de izlenmesi gereken yeni bir hukuki yol haritası bulunuyor.
1. Maaş Neden Kesilir ve "Yersiz Ödeme" Nedir?
Sigortalı, emeklilik dilekçesini verdiğinde kurum kayıtları esas alınır. Ancak sonradan yapılan incelemelerde;
-
Sahte sigortalılık durumları,
-
Çakışan hizmet süreleri,
-
Prim borçlarının emeklilik tarihinden sonra ortaya çıkması gibi durumlarda bağlanan aylık iptal edilir.
-
Sonuç: O güne kadar ödenen tüm maaşlar, SGK tarafından faiziyle birlikte geri talep edilir.
2. İsa Karakaş uyardı: "Yeni Dilekçe" Zorunluluğu!
SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın dikkat çektiği en önemli nokta, maaşı kesilen birinin şartları sonradan tamamlaması durumunda izleyeceği yoldur:
-
Şartlar Tamamlanmışsa: Eğer hata tespit edildiğinde zaten emeklilik şartları (farklı bir statüde bile olsa) tamamlanmışsa, yeni bir başvuruya gerek kalmadan düzeltme yapılabilir.
-
Şartlar Eksikse: Hata anında şartlar henüz oluşmamışsa, sigortalı eksik primini veya süresini tamamladığında mutlaka yeni bir dilekçe vermelidir. Maaş ödemesi, geçmişe dönük değil, bu yeni dilekçeyi takip eden ay başından itibaren başlatılır.
3. Yanlış Statü Mağduriyeti ve "Hüsnüniyet" Esası
Bazen hata sigortalıdan değil, SGK'nın yanlış statü (Örn: Bağ-Kur yerine SSK) üzerinden işlem yapmasından kaynaklanır.
-
Anayasa Mahkemesi Kararı: 2021 yılındaki karar uyarınca, kurum hatasından kaynaklanan durumlarda sigortalı mağdur edilemez.
-
Bu durumda yeni dilekçe aranmaksızın, doğru statü üzerinden hak kazanılan tarihten itibaren maaş yeniden hesaplanır ve kesintisiz ödenmeye devam edilir.
4. Prim Borcu Maaşı Keser mi? (Sülüs Kuralı)
Emekli olduktan sonra geçmişe dönük bir prim borcu fark edilirse;
-
Bu borç emeklilik hakkını iptal etmiyorsa maaş kesilmez.
-
Bunun yerine "Sülüs" (1/3) kuralı uygulanır: Borç bitene kadar emekli maaşının üçte biri oranında kesinti yapılarak tahsilat gerçekleştirilir.
Not: Emekli adaylarının, başvuru yapmadan önce hizmet dökümlerindeki "çakışan süreleri" ve "sahte sigorta" riskli işyerlerini mutlaka kontrol ettirmeleri, ileride doğacak yüksek faizli borçların önüne geçecektir.
