Şeker Fiyatları Son İki Yılın Zirvesine Çıktı! Yüzde 25 Artışla Ton Fiyatı 450 Doları Aştı
Küresel piyasalarda şeker fiyatları, üretim kayıpları, olumsuz hava koşulları ve ihracat kısıtlamalarının etkisiyle son iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Kredi sigorta kuruluşu Coface'ın analizine göre ham şekerin ton fiyatı, yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 25 artarak 450 doları geçti. Brezilya, Hindistan ve Tayland'daki üretim sorunları ile şeker kamışının biyoyakıt üretiminde kullanılması, küresel arz üzerindeki baskıyı artırdı.
Şeker Fiyatları Neden Yükseliyor?
Küresel şeker piyasasında yaşanan fiyat artışının arkasında üretici ülkelerdeki hasat kayıpları, iklim koşulları ve ihracat politikaları bulunuyor.
Coface'ın değerlendirmesine göre yeni üretim sezonunun başlangıcından bu yana S&P GSCI Tarım Endeksi yüzde 16 gerilerken şeker endeksi yüzde 1 yükseldi. Bu farklılık, şeker piyasasının genel tarım ürünlerinden ayrıştığını gösterdi.
El Niño kaynaklı olumsuz hava koşullarının üretimi etkilemesi ve şeker kamışının etanol üretimine yönlendirilmesi de fiyatları destekleyen gelişmeler arasında yer aldı.
Küresel Şeker Üretiminde 200 Bin Ton Açık Bekleniyor
Uluslararası Şeker Örgütü, önceki sezonda 1,1 milyon ton arz fazlası bulunan küresel şeker piyasasında 2026/2027 döneminde 200 bin ton açık oluşacağını öngörüyor.
Üretici ülkelerdeki olumsuz gelişmeler nedeniyle söz konusu açığın daha da büyüyebileceği değerlendiriliyor.
Dünya şeker üretiminin yüzde 23,5'ini karşılayan Brezilya'da eylül ve ekim başında etkili olan yoğun yağışlar hasat çalışmalarını aksattı.
Ülkedeki şeker kamışı üretiminin yüzde 90'ından fazlasının gerçekleştirildiği Orta-Güney bölgesinde kamışların şeker oranı gerilerken mart-eylül döneminde işlenen miktar yüzde 2,9 azalarak 510 milyon tona düştü.
Hindistan, Tayland ve Avrupa'da Üretim Kaybı Beklentisi
Küresel şeker üretiminde yüzde 16 paya sahip Hindistan'da haziran-eylül dönemindeki muson yağışları normalin yüzde 12,6 altında gerçekleşti. Yağışların azalması üretim ve verim beklentilerini olumsuz etkiledi.
Dünyanın beşinci büyük şeker üreticisi ve Brezilya'nın ardından ikinci büyük ihracatçısı olan Tayland'da ise üretimin yüzde 17 gerileyerek 10 milyon tonun altına düşmesi bekleniyor.
Avrupa Birliği'nde de yaz aylarında yaşanan rekor sıcaklıkların şeker pancarı hasadını olumsuz etkilemesi nedeniyle üretimin yüzde 20 azalarak 13,5 milyon tona gerileyeceği tahmin ediliyor.
El Niño'nun üretim üzerindeki olumsuz etkilerinin en az 2027 yılının ilk çeyreğine kadar sürmesi öngörülüyor.
Biyoyakıt Üretimi Şeker Arzını Daraltıyor
Şeker fiyatlarındaki yükselişte biyoyakıt üretiminin artması da önemli rol oynuyor.
Brezilya ve Hindistan, petrol ürünleri ithalatını azaltmak amacıyla benzine karıştırılan etanol oranlarını yükseltirken İran'daki savaşın ardından artan petrol fiyatları, etanol üretimini daha cazip hale getirdi.
Brezilya, temmuz ayında zorunlu etanol karışım oranını Ocak 2027'ye kadar geçerli olmak üzere yüzde 30'dan yüzde 32'ye çıkardı. Hindistan ise 2030 yılı için belirlediği yüzde 20'lik etanol hedefini 2025'te gerçekleştirdi.
Brezilya'nın Orta-Güney bölgesinde sezonun ilk beş ayında şeker üretimine ayrılan kamışın payı, önceki yıl yaklaşık yüzde 53 seviyesindeyken yüzde 47'nin altına geriledi.
Ekim ortası itibarıyla şeker üretimi geçen sezonun aynı dönemine göre yüzde 14,6 azalırken etanol üretimi yüzde 4,3 arttı.
Şeker fiyatlarındaki yükselişin üreticilerin tercihlerini değiştirme ihtimali bulunsa da mevcut arz açığının tamamen kapanması beklenmiyor.
Hindistan'ın İhracat Kararı Brezilya'nın Önemini Artırdı
2023 yılına kadar dünyanın ikinci büyük şeker ihracatçısı olan Hindistan, iç piyasadaki arzı korumak amacıyla şeker ihracatını kademeli olarak azalttı. Mayıs 2026'da ise ihracat neredeyse tamamen durduruldu.
Ülke yönetimi, 31 Ekim'e kadar 1 milyon ton ham şeker ithalatına izin veren tarife kontenjanı oluşturdu. Ayrıca 1 Kasım'dan itibaren şeker kamışının etanol üretiminde kullanılmasını yasakladı.
Bu önlemlerle 2026/2027 sezonunda iç tüketime ayrılan şeker miktarının 28 milyon tonda tutulması hedefleniyor. Ülkede 31 milyon tonluk üretimin 3 milyon tonu etanol için ayrılmıştı.
Hindistan'ın ihracat kısıtlamaları, dünya şeker ihracatının yüzde 55'ini gerçekleştiren Brezilya'nın küresel ticaretteki ağırlığını artırdı.
Coface, küresel piyasanın Brezilya'ya daha bağımlı hale gelmesinin, ülkede yaşanabilecek yeni üretim aksaklıklarına karşı arz riskini artırdığına dikkat çekti.
Şeker Fiyatlarında Yükseliş Devam Edecek Mi?
Şeker piyasasında fiyatların bundan sonraki seyrinde Brezilya'daki hasat koşulları, Hindistan'ın ihracat politikası ve biyoyakıt üretimine ayrılan şeker kamışı miktarı belirleyici başlıklar arasında bulunuyor.
Uluslararası Şeker Örgütünün 200 bin tonluk üretim açığı beklentisi ve büyük üretici ülkelerde yaşanan sorunlar, küresel arz üzerindeki baskının sürdüğünü gösteriyor.
Bununla birlikte ham şekerin uluslararası piyasalardaki fiyat artışının Türkiye'deki perakende şeker fiyatlarına aynı oranda yansıyacağına ilişkin açıklanan bilgilerde bir değerlendirme bulunmuyor.
