Balıkesir’in Edremit ilçesinde etkili olan poyraz, kentin simge yapılarından biri olan ve uzun yıllardır kullanılmayan tarihi İstanbul (İstanbullular) Hanı’nda yeni bir yıkıma neden oldu. Geçtiğimiz ay yoğun yağışlarla hasar gören yapının bir bölümü bu kez sert rüzgâra dayanamayarak çöktü. Belediye güvenlik önlemleri alırken, Edremit Çevre Derneği ve kamuoyu, tarihi yapının geleceğine ilişkin ortak çözüm çağrısını yineledi.
Fırtına Sabaha Karşı Yıktı
Camivasat Mahallesi Menderes Bulvarı üzerinde yer alan ve 1913–1918 yılları arasında inşa edildiği bilinen tarihi İstanbul Hanı’nın bir bölümü, etkili poyraz nedeniyle sabaha karşı kısmen çöktü. Daha önce de yoğun yağışların ardından duvarlarının bir kısmı yıkılan metruk yapıdaki son çökme, çevrede herhangi bir can ya da mal kaybına yol açmadı.
Edremit Belediyesi Fen İşleri ve Zabıta ekipleri, olayın ardından hızla bölgeye müdahale ederek demir bariyerlerle güvenlik önlemleri aldı. Yapının çevresinde yaya ve araç geçişi kontrollü şekilde sağlanmaya başlandı.
Çevre Derneği: “Yok Olma Süreci Bir Yılda Hızlandı”
Edremit Çevre Derneği, tarihi yapının durumuna ilişkin dikkat çekici bir karşılaştırma paylaştı. Dernek, 4 Ocak 2025 ve 6 Ocak 2026 tarihlerinde çekilen iki fotoğrafın, İstanbul Hanı’ndaki yok olma sürecinin son bir yılda ne denli hızlandığını açıkça gösterdiğini belirtti.
Dernek yetkilileri, uzun süredir binanın durumuna dikkat çekmeye çalıştıklarını vurgulayarak, “Bu yapının korunması yalnızca bir temenni değil, hukuki ve planlama süreçleriyle mümkün. Nasıl bir yol izlenebileceğini kamuoyuyla paylaşmak istiyoruz” açıklamasında bulundu.
“Yıkılsa Bile Sit Özelliğini Kaybetmiyor”
Edremit Çevre Derneği tarafından yapılan bilgilendirmede, sürecin hukuki boyutuna dair önemli noktalara değinildi:
-
Doğal nedenlerle yıkım Sit statüsünü ortadan kaldırmıyor. Yapı tamamen kendiliğinden yıkılsa dahi Sit özelliğini kaybetmiyor. Böyle bir durumda Kaymakamlık durumu bildiriyor, Balıkesir Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu yerinde inceleme yaparak tek bir taşın dahi kaybolmaması için önlem alınmasını istiyor.
-
Mirasçılar başvuruda bulunabilir. Yıkımı beklemeden, mevcut haliyle mirasçıların anlaşarak Koruma Kurulu’na başvurması ve rekonstrüksiyon talep etmesi mümkün. Bu süreçte yalnızca ön cephe değil, tüm Sit alanı birlikte ele alınıyor.
-
Alternatif projeler masaya yatırılabilir. Ön cephenin korunması, arka alanda yeni bir yapı ya da sosyal alan oluşturulması gibi pek çok öneri, Koruma Kurulu’yla birlikte değerlendirilebiliyor.
-
Takas ve terk seçenekleri gündemde. Edremit Belediyesi’nin, kendi mülklerinden biriyle takas yoluna gitmesi veya Sit alanının arkasında kalan çıkmaz sokak ve eski yapıları da kapsayan terk talepleriyle daha bütüncül bir çözüm üretmesi ihtimaller arasında.
Belediyeden Kamulaştırma ve Restorasyon Vurgusu
Edremit Belediyesi, yaşanan hasarın ardından tarihi yapı ile ilgili yol haritasını sosyal medya üzerinden kamuoyuyla paylaştı. Belediye tarafından yapılan basın açıklamasında, İstanbul Hanı’nın Edremit’in otel ve han mimarisinin günümüze ulaşan en önemli örneklerinden biri olduğu vurgulandı.
Açıklamada, yapının yıllar içinde doğal koşullar ve beşeri faktörler nedeniyle ciddi biçimde yıprandığı, statik ömrünü tamamlayarak “mail-i inhidam” (yıkılmaya yüz tutmuş) hale geldiği ifade edildi. Bu durumun hem tarihi miras açısından kayıp oluşturduğu hem de çevre güvenliği açısından risk teşkil ettiği belirtildi.
Belediye, tarihi ve kültürel değeri yüksek yapıların korunmasını temel öncelik olarak gördüğünü belirterek, İstanbul Hanı’nın belediye envanterine kazandırılması amacıyla Belediye Meclisi’nde kamulaştırma kararı alındığını duyurdu. Yasal süreç ve uzlaşma görüşmelerinin sürdüğü, kamulaştırmanın tamamlanmasının ardından Koruma Bölge Kurulu onayıyla restorasyon projesinin hayata geçirileceği kaydedildi.
“Ortak Bir Çözüm Mümkün”
Edremit Çevre Derneği, Koruma Kurulu, belediye ve mirasçıların bir araya gelmesi halinde, İstanbul Hanı’nı yeniden kentin kültürel yaşamına kazandıracak ortak bir planlama yapılabileceğini vurguladı. İlçede, yapının rölöve ve restorasyon projelerini daha önce hazırlamış bir mimarın bulunmasının da önemli bir avantaj olduğuna dikkat çekildi.
Dernek ayrıca, belediye ve kaymakamlık düzeyinde bazı girişimlerin sürdüğünü, ancak mirasçılardan birinin henüz ikna edilemediğine dair bilgilerin kamuoyunda konuşulduğunu aktardı.
Kültür Mirası İçin Birlikte Hareket
Yaşanan son çökme, İstanbul Hanı’nın her geçen gün geri dönülmez biçimde yok olma riskiyle karşı karşıya olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Çevre Derneği ve duyarlı yurttaşlar, mirasçıların anlaşması ve ortak bir çözümde buluşması için Edremitlilere de çağrı yaptı.
