Türkiye otomotiv sektöründe yüksek faizler, kredi kısıtlamaları ve resmi tatillerin iş günü sayısını düşürmesiyle birlikte satışlarda sert fren yaşanırken, devletin bu satışlardan elde ettiği vergi geliri ters orantılı bir şekilde büyümeye devam ediyor.
Otomotiv veri analisti Emre Özpeynirci'nin Hazine ve Miriye Bakanlığı verilerinden derlenen EBS Danışmanlık raporuna dayandırdığı analize göre, Mayıs 2026 döneminde otomobil satışları çakılmasına rağmen tahsil edilen Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) rekor kırdı. Sektör temsilcilerinin "tekerlekli vergi dairesi" olarak adlandırdığı bu sistemin pazar küçülürken bile nasıl daha fazla gelir ürettiği, resmi rakamlarla gözler önüne serildi.
Mayıs Ayında Çarpıcı Tezat: Satışlar %22 Düştü, Vergi %7,9 Artı
Mayıs ayında uzun resmi tatiller nedeniyle iş günü sayısının 15 güne kadar gerilemesi, otomotiv pazarında sert bir daralmayı beraberinde getirdi. Ancak bu daralma Hazine'nin gelirlerine yansımadı:
- Otomotiv Pazarı: Mayıs 2025'te 111 bin 556 adet olan otomotiv pazarı satışları, Mayıs 2026'da yüzde 22,56'lık bir küçülmeyle 86 bin 387 adede geriledi.
- ÖTV Tahsilatı: Satış adetleri düşmesine rağmen, devletin mayıs ayında otomotivden elde ettiği ÖTV geliri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 7,93 artarak 58 milyar 555 milyon TL seviyesine ulaştı.
İlk 5 Aylık Bilanço: Yıllık Hedefin %30'u Cebe Konuldu
Ocak-Mayıs dönemini kapsayan 2026 yılının ilk 5 aylık genel kümülatif verileri de benzer bir tabloyu ortaya koyuyor. Otomotiv pazarının genel toplamda küçüldüğü ilk 5 ayda, bütçe hedeflerine ulaştıracak tahsilat hız kesmedi:
- Yılın ilk 5 ayında toplam otomotiv pazarı yüzde 7,51 daralarak 506 bin 549 adetten 468 bin 511 adede düştü.
- Buna karşın ilk 5 aydaki toplam ÖTV tahsilatı yüzde 11,06 artış göstererek 254,3 milyar TL'den 282 milyar 515 milyon TL'ye fırladı.
- Bu sonuçla birlikte, 2026 yılı merkezi yönetim bütçesinde otomotiv sektöründen tahsil edilmesi hedeflenen toplam ÖTV gelirinin yaklaşık yüzde 30'luk kısmı ilk 5 ayda başarıyla kasaya girmiş oldu.
En Çarpıcı Gösterge: Araç Başına Alınan Vergi 678 Bin TL
Raporda sistemin işleyişine dair en dikkat çekici veri, satılan araç başına devlete ödenen ortalama vergi miktarındaki devasa artış oldu. Enflasyon ve döviz kuru etkisiyle matrah dilimlerinin yükselmesi, araç başına düşen ÖTV yükünü şu seviyelere taşıdı:
- Mayıs Ayı Kıyaslaması: Mayıs 2025'te satılan her araçtan ortalama 486 bin TL ÖTV alınırken, Mayıs 2026'da bu rakam 678 bin TL'ye yükseldi.
- 5 Aylık Ortalama Kıyaslaması: Yılın ilk 5 ayının ortalamasına bakıldığında ise araç başına düşen ÖTV yükü 502 bin TL'den 603 bin TL'ye tırmandı.
Uzmanlar, matrah dilimleri güncellenmediği sürece araç fiyatları arttıkça neredeyse tüm otomobillerin en yüksek ÖTV dilimi olan yüzde 80'lik bareme takıldığını, bu durumun da pazar küçülse dahi devletin araç başına aldığı vergi miktarını otomatik olarak yukarı taşıdığını vurguluyor.
