OSMAN KANTARLIOĞLU
Son günlerde Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta peş peşe yaşanan okul saldırıları, toplumda haklı bir tedirginlik yarattı. Türkiye’de alışık olunmayan bu tür olayların ardı ardına gelmesi, meseleyi yalnızca “güvenlik zafiyeti” ya da “eğitim sisteminin çöküşü” gibi tek boyutlu değerlendirmelerle açıklamayı yetersiz kılıyor.
Bu tür saldırı haberleri uzun yıllardır daha çok Amerika Birleşik Devletleri’nden gelirdi. Orada okul saldırıları, belirli sosyolojik dinamiklerin ve bireysel silahlanmanın etkisiyle daha sistematik bir karakter taşır. Türkiye’de ise bu olayların henüz bu ölçekte ve süreklilikte olduğunu söylemek mümkün değil. Bu nedenle yaşananları doğrudan “sistem çöktü” başlığıyla okumak, meseleyi basitleştirmek olur.
Ancak bu, ortada ciddi bir sorun olmadığı anlamına da gelmez. Tam tersine, bu olaylar bize daha derin bir toplumsal dönüşümün işaretlerini veriyor.
***
Öncelikle şu gerçeği görmek gerekiyor: Şiddet artıyor. Sadece okullarda değil, gündelik hayatın her alanında şiddetin daha görünür ve daha yaygın hale geldiği bir dönemden geçiyoruz. Bunun arkasında birçok etken var. Medya bunların başında geliyor. Günün her saati maruz kalınan şiddet haberleri, sosyal medyada hızla yayılan darp görüntüleri, dizilerde ve filmlerde normalleştirilen suç ve mafya kültürü, özellikle ergenlik dönemindeki gençlerin zihinsel dünyasını doğrudan etkiliyor.
Bir başka önemli başlık ise akran zorbalığı. Okullarda giderek artan bu sorun, çoğu zaman görünmeyen ama derin izler bırakan bir şiddet türü. Sürekli baskı, dışlanma ya da psikolojik şiddete maruz kalan bir öğrencinin, zamanla bu birikimi farklı ve daha tehlikeli şekillerde dışa vurması ihtimal dahilinde.
Bunun yanında disiplin meselesi de göz ardı edilmemeli. Eğitim ortamlarında otorite ve saygı dengesi zayıfladığında, kuralsızlık sadece akademik başarıyı değil, davranış biçimlerini de doğrudan etkiler. Bugün gelinen noktada, daha agresif, daha sabırsız ve daha düşük tolerans seviyesine sahip bir gençlik profilinin oluştuğu yönündeki gözlemler artıyor.
Ancak burada kritik bir ayrım yapmak gerekiyor: Bu tabloyu yalnızca “okullar bozuldu” ya da “eğitim sistemi çöktü” diyerek açıklamak yeterli değil. Çünkü okul, toplumdan bağımsız bir yapı değil. Toplumda artan şiddet, doğrudan okullara da yansıyor.
Bu nedenle çözüm de çok boyutlu olmak zorunda.
***
Her şeyden önce eğitim sisteminin yaklaşımı yeniden gözden geçirilmeli. Öğrenciyi sadece sınav başarısına odaklayan, onu bir yarışın parçası haline getiren yapı; sosyal, duygusal ve kültürel gelişimi ikinci plana itiyor. Oysa eğitim, yalnızca bilgi aktarmak değil, aynı zamanda birey inşa etmektir. Empati kurabilen, öfkesini yönetebilen, farklılıklarla bir arada yaşayabilen bireyler yetiştirmek, en az akademik başarı kadar önemlidir.
Okullarda psikolojik danışmanlık hizmetleri güçlendirilmeli. Rehberlik servisleri sadece sorun çıktığında devreye giren bir yapı olmaktan çıkarılmalı, önleyici ve sürekli destek sunan bir mekanizmaya dönüştürülmelidir. Risk altındaki öğrenciler erken tespit edilmeli, birebir takip sistemleri oluşturulmalıdır.
***
Güvenlik boyutu da ihmal edilmemeli. Okul giriş-çıkışlarında daha sıkı kontrol mekanizmaları kurulabilir, riskli bölgelerde güvenlik personeli artırılabilir. Ancak burada önemli olan, okulu bir “güvenlik alanına” dönüştürürken eğitim ortamının doğallığını tamamen kaybetmemektir.
Bireysel silahlanmanın önüne geçmek de bu tartışmanın önemli bir parçasıdır. Ruhsatlı ya da ruhsatsız silahlara erişimin zorlaştırılması, denetimlerin artırılması ve caydırıcı yaptırımların uygulanması, bu tür olayların önlenmesinde kritik rol oynar.
Akran zorbalığıyla mücadele için okullarda özel programlar uygulanmalı. Zorbalıkla mücadele eğitimleri, öğrenci-öğretmen iletişimini güçlendiren çalışmalar ve güvenli bildirim mekanizmaları devreye alınmalıdır. Öğrencilerin yaşadıkları sorunları çekinmeden paylaşabilecekleri bir ortam oluşturulmadan kalıcı çözüm üretmek zor.
***
Bu noktada ailelere de büyük sorumluluk düşüyor. Çocuğun davranışlarındaki değişimi fark etmek, dijital dünyada neye maruz kaldığını takip etmek ve sağlıklı iletişim kurmak, en az okul kadar önemli. Aile-okul iş birliği güçlendirilmeden bu sorunların üstesinden gelmek mümkün değil.
Sonuç olarak, okullarda yaşanan şiddet olaylarını sadece bireysel suçlar olarak görmek de, tüm sistemi “çürümüş” ilan etmek de gerçekçi değil. Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki gibi sistematik bir tabloyla karşı karşıya değil. Ancak bu olaylar, göz ardı edilmemesi gereken bir uyarı niteliği taşıyor.
Bu uyarıyı doğru okumak gerekiyor. Çünkü sorun yalnızca okullarda değil, toplumun genelinde büyüyen bir şiddet ikliminde yatıyor. Ve bu iklim değişmeden, kalıcı çözüm üretmek kolay görünmüyor.
