Küresel siyasetin en sıcak günlerini yaşadığı, özellikle ABD/İsrail – İran geriliminin tırmandığı bu dönemde, dünya kamuoyu tek bir sorunun cevabını arıyor:

NATO’nun 5. maddesi uygulanacak mı? İttifakın "Birimiz hepimiz, hepimiz birimiz için" felsefesinin temelini oluşturan bu madde, üye ülkelerin bağımsızlığını koruyan en büyük askeri güvence olarak kabul ediliyor.

🛡️ NATO 5. Madde Nedir? (Kolektif Savunma)

1949 yılında kurulan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nün (NATO) kalbi olarak nitelendirilen 5. madde; Avrupa veya Kuzey Amerika'daki herhangi bir müttefik ülkeye yapılan silahlı saldırıyı, tüm üye ülkelere yapılmış sayan hukuki bir zorunluluktur.

5. Maddenin Tam Metni Ne Diyor?

"Taraflar, Kuzey Amerika'da veya Avrupa'da içlerinden bir veya daha çoğuna yöneltilecek silahlı bir saldırının hepsine yöneltilmiş bir saldırı olarak değerlendirileceği konusunda anlaşmışlardır. BM Yasası'nın 51. Maddesinde tanınan öz savunma hakkını kullanarak, silahlı kuvvet kullanımı dahil gerekli görülen eylemlerde bulunarak saldırıya uğrayan tarafa yardımcı olacaklardır."

Nato Tr

⚙️ Madde Hangi Durumlarda ve Nasıl Uygulanır?

Bir durumun "5. madde vakası" sayılabilmesi için belirli kriterlerin oluşması ve bir sürecin işletilmesi gerekir:

  1. Fiili Silahlı Saldırı: Bir üye ülkenin topraklarına, gemilerine veya uçaklarına yönelik fiziksel bir saldırı olmalıdır. Günümüzde, fiziksel yıkıma yol açan ağır siber saldırılar da bu kapsama dahil edilebilmektedir.
  2. Coğrafi Kapsam: Saldırı Avrupa, Kuzey Amerika, Türkiye’nin tamamı veya Yengeç Dönencesi’nin kuzeyindeki adaları hedef almalıdır.
  3. Konsey Kararı: Saldırıya uğrayan ülke müttefiklerini bilgilendirir. Ardından Kuzey Atlantik Konseyi toplanarak durumun 5. madde kapsamında olup olmadığına oy birliğiyle karar verir.
  4. Yardım Biçimi: Her müttefik, kendi anayasal süreçlerine uygun olarak "gerekli gördüğü" yardımı (askeri, lojistik veya diplomatik) sağlar.

📜 Tarihte Bir İlk: 11 Eylül Saldırıları

NATO'nun 75 yılı aşkın tarihinde 5. madde bugüne kadar sadece bir kez yürürlüğe konulmuştur. Bu tarihi karar, 11 Eylül 2001 tarihinde ABD’ye yönelik gerçekleştirilen terör saldırılarının ardından müttefiklerin tam dayanışma ilanıyla uygulanmıştır.

Türkiye, Suriye sınırındaki tehditler nedeniyle geçmişte birçok kez 4. maddeyi (danışma mekanizması) işletmiş olsa da, doğrudan askeri müdahale içeren 5. maddeye şu ana kadar başvurulmamıştır.

Muhabir: Haber Merkezi