Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Yapısal Ekonomik Araştırmalar Genel Müdürlüğü araştırmacıları Ali Arda Dalseçkin, Süreyya Güder Köşgeroğlu ve Muhammed Hamza Kayrıcı tarafından hazırlanan dikkat çekici bir analiz, bankanın resmi blog sayfası Merkezin Güncesi üzerinden kamuoyuna duyuruldu.
"Deprem Bölgesi Konut Arzı ve Bölgesel Kira Enflasyonu Gelişmeleri" başlıklı analizde; 6 Şubat depremlerinin ardından daralan konut stoku, göç dalgası ve kamu öncülüğünde tamamlanan TOKİ projelerinin gayrimenkul piyasasındaki etkileri mercek altına alındı.
TOKİ Projeleri Arzı Güçlendirdi: Konut Sayısı 434 Bine Ulaştı
Dezenflasyon sürecinde katılık gösteren kalemlerin başında kiralık konut piyasasının geldiği belirtilen raporda, kamu destekli imar faaliyetlerinin piyasayı rahatlatmaya başladığı vurgulandı.
Deprem öncesindeki 3 yılda toplam 213 bin konut üreten TOKİ’nin, afet sonrasındaki kapsamlı çalışmalarıyla teslim edilen konut sayısı dikkat çekici bir ivme yakaladı:
2025 Yılı Başı: 201 bin teslim edilen konut
2025 Yılı Sonu: Yaklaşık 434 bin teslim edilen konut
Deprem bölgesinin Türkiye genelindeki yapı kullanım izinlerinden aldığı pay, afet öncesindeki %12 seviyesinden %20'nin üzerine çıkarak rekor kırdı.
Geri Göç Etkisi: Kiralar Sadece Bölgede Değil, Göç Alan İllerde de Yavaşlıyor
TCMB analizinde iller üç ayrı grupta incelendi: Deprem bölgesi illeri, göç nedeniyle dolaylı etkilenen iller ve diğer iller.
Çevrim içi kiralık ilan fiyatları üzerinden yapılan verisel karşılaştırmalar, piyasadaki dengelerin değişmeye başladığını gösteriyor:
2023 - 2024 Dönemi: Deprem bölgesindeki kira artışları ülke ortalamasının belirgin şekilde üzerinde seyretti.
2025 Dönemi: Hızlanan konut teslimleriyle birlikte deprem bölgesindeki kira enflasyonu göreli olarak ivme kaybetti.
2026 Dönemi: Bölgedeki konut arzının artması ve geri göç sürecinin başlamasıyla, afetten sonra yoğun göç alan komşu illerdeki kira artış hızı da belirgin biçimde yavaşladı.
İnşaat Kapasitesi Ülke Geneline Yayılıyor: Kira Baskısı Azalmaya Devam Edecek
Raporda yer alan bir diğer kritik bulgu ise inşaat sektörünün bölgesel istihdam kayması oldu. Deprem bölgesindeki büyük projelerin tamamlanma aşamasına gelmesiyle birlikte inşaat kapasitesi yeniden bölge dışındaki illere yönelmeye başladı.
Geri göç sürecinin zamana yayılması ve inşaat faaliyetlerinin ülke genelinde dengelenmesiyle, konut arzındaki bu toparlanmanın önümüzdeki dönemde genel kira enflasyonunu baskılamaya ve fiyat artışlarını yavaşlatmaya devam edeceği öngörülüyor.
