TRT’nin ekranlarında büyük bütçelerle yayınlanan tarihi yapımı "Mehmed: Fetihler Sultanı", uluslararası arenada çok konuşulacak bir tarihsel çarpıtma kriziyle karşı karşıya kaldı.
Dizide yer alan ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ni konu alan bazı sahnelerin, kronolojik ve tarihi gerçeklerle tamamen çeliştiği gerekçesiyle yapım ekibine ve yayıncı kuruluşa resmen ihtarname çekildi.
Cumhuriyet'te yer alan detaylara göre kriz, Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde yaşamını sürdüren bir Uygur Türkünün verdiği yasal vekaletle başladı. Hazırlanan uzman bilirkişi raporunun ardından, TRT ve Miray Yapım'a sahnelerin acilen düzeltilmesi ve özür dilenmesi talebiyle ihtarname iletildi.
33 Yıllık Zaman Kayması ve "Ali Şir Nevai" Hatası
Tarihçiler ve bilirkişiler tarafından mercek altına alınan ve büyük tepki toplayan sahnenin detayları, dizideki vahim kronolojik hataları gözler önüne serdi:
- Tarihsel Uyuşmazlık: Dizideki sahnede, 1514 yılında kurulan Yarkand Hanlığı’na ait bir heyetin, 1451-1481 yılları arasında Osmanlı tahtında oturan Fatih Sultan Mehmed'i ziyaret ettiği iddia ediliyor. Ancak uzmanlar, Yarkand Hanlığı'nın Fatih'in ölümünden tam 33 yıl sonra kurulduğuna dikkat çekiyor.
- Elçi Skandalı: Tarihi gerçeklere aykırı şekilde, bu hayali heyetin sözcülüğünü ise ünlü Türk şairi ve devlet adamı Ali Şir Nevai'nin üstlendiği gösteriliyor.
- Kriz Çıkaran Sözler: Sahne içerisinde Ali Şir Nevai'nin Fatih Sultan Mehmed'e dönerek sarf ettiği, "Çin, kudretiyle erkeklerimizi köle, kızlarımızı ise cariye etmeye karar kılmıştır. Orada yalnız korku vardır." şeklindeki ifadeleri krizin fitilini ateşledi.
Bilirkişi Raporu: "Kamuoyunun Tarih Algısı Yanlış Yönlendiriliyor"
Davacı adına hazırlanan uzman bilirkişi raporunda, dizinin senaryosuna yönelik ağır ithamlar yer aldı. Sincan bölgesinin işlendiği bölümlerde tamamen kurgusal bilgilerin yer aldığı belirtilirken, olayların kronolojik sırasının altüst edildiği ve izleyicinin tarih algısının manipüle edildiği savunuldu. Ayrıca, "Doğu Türkistan" ifadesinin henüz 15. yüzyıl dünyasında tarihsel olarak hiçbir karşılığı bulunmadığı raporda açıkça vurgulandı.
Yapımcıya ve Senariste "Hakaret ve Aşağılama" Suçlaması
Bilirkişi raporunun tamamlanmasının ardından hukuki süreç hız kazandı ve TRT Genel Müdürü Muhammed Ziyad Varol, TRT Genel Müdürlüğü, Miray Yapım, yapımcı Eyüp Gökhan Özekin ile senarist Ozan Bodur'a ihtarname tebliğ edildi.
Gönderilen ihtarnamede şu ağır suçlamalar ve talepler yer aldı:
- Suçlamalar: Tarihi gerçeklerin kasıtlı olarak çarpıtıldığı, zaman çizelgesinin çiğnendiği, Çin halkı ile Uygur Türklerini aşağılayan ve hakaret niteliği taşıyan ifadelere yer verildiği öne sürüldü.
- Talepler: TRT ve yapım ekibinden kamuoyuna hitaben ivedilikle yazılı bir özür metni yayımlaması istendi. Ayrıca tartışmaya neden olan tüm sahnelerin ya aslına uygun düzeltilmesi ya da yayından tamamen kaldırılması talep edilirken, benzer kurgusal içeriklerin bir daha kullanılmaması gerektiği ihtar edildi.
