GSS Prim Borcu Affı Geliyor: 1,4 Milyon Kişinin 3 Milyar Liralık Borcu Silinebilir
Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borcu affı için yeni bir düzenleme gündeme geldi. Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) önümüzdeki günlerde sunulması beklenen düzenlemeyle, 2017 yılı öncesine ait ödenmemiş GSS prim borçlarının silinmesi planlanıyor. Düzenlemenin hayata geçmesi halinde yaklaşık 1,4 milyon kişinin toplam 3 milyar liralık borcunun ortadan kaldırılması öngörülüyor.
Planlanan düzenleme, geçmiş dönemlere ait prim borçlarının yanı sıra bu borçlara eklenen gecikme cezaları ve gecikme zamlarını da kapsıyor. Ancak düzenleme henüz kesinleşmiş bir uygulama olarak değil, TBMM’ye sunulması beklenen bir teklif olarak değerlendirilmeli. Borçların silinmesine ilişkin süreç, düzenlemenin yasalaşmasıyla netlik kazanacak.
GSS prim borcu bulunan vatandaşlar açısından en önemli ayrıntılar; hangi döneme ait borçların kapsama alınacağı, gecikme yükümlülüklerinin nasıl ele alınacağı ve düzenleme yürürlüğe girdikten sonra borç durumunun nasıl kontrol edileceği olacak.
GSS prim borcu affı kimleri kapsayacak?
Genel Sağlık Sigortası, sosyal güvencesi bulunmayan ve başka bir kapsam üzerinden sağlık hizmeti alamayan kişilerin sağlık güvencesi kapsamında değerlendirilmesini sağlıyor. Bu grupta, kendi primlerini ödemekle yükümlü olan vatandaşlar da bulunuyor.
GSS prim borcu oluşabilen kişiler arasında şu gruplar yer alıyor:
18 yaşından sonra eğitimine devam etmeyenler.
20 yaşında liseyi bitirip üniversiteye gitmeyenler.
Üniversiteden mezun olduğu hâlde çalışmayanlar.
Zorunlu olarak GSS kapsamına giren ve primlerini kendileri ödemekle yükümlü olan kişiler.
Bu kişilerin primlerini ödememesi durumunda borç birikebiliyor. Ödenmeyen primlere gecikme cezası ve gecikme zammı da eklenebildiğinden, geçmiş dönemlere ait borçların toplam tutarı artabiliyor.
Planlanan af düzenlemesi, özellikle uzun süredir ödenmemiş GSS prim borçları bulunan vatandaşları ilgilendiriyor. Ancak hangi kişilerin hangi borçlarının silineceği, düzenlemenin kesinleşen kapsamına göre belirlenecek.
2017 yılı öncesine ait GSS prim borçları silinebilir
Düzenlemenin temel maddesini, 2017 yılı öncesine ait ödenmemiş GSS prim borçlarının silinmesi oluşturuyor. Daha önce 2016 yılı öncesine ait GSS prim borçları için benzer bir af uygulanmıştı.
Yeni düzenlemeyle bu kapsamın genişletilmesi ve 2017 yılı öncesindeki ödenmemiş prim borçlarının da silinmesi hedefleniyor. Plan kapsamında yalnızca prim borçlarının değil, bunlara bağlı gecikme cezaları ve gecikme zamlarının da ortadan kaldırılması öngörülüyor.
Düzenlemenin TBMM'ye sunulması ve yasalaşmasıyla birlikte borçların hangi koşullarda silineceği daha net biçimde ortaya çıkacak. Bu nedenle mevcut borçların tamamının şimdiden silindiğini düşünmemek gerekiyor.
1,4 milyon kişinin 3 milyar liralık borcu silinebilir
Planlanan GSS prim borcu affının mali boyutuna ilişkin paylaşılan tahminler de dikkat çekiyor. Düzenlemenin yaklaşık 1,4 milyon kişiyi kapsaması beklenirken silinmesi öngörülen toplam borç tutarı 3 milyar lira seviyesinde bulunuyor.
Bu tahminlerin gerçekleşmesi hâlinde, kapsama giren vatandaşların geçmiş dönemlere ait prim yükümlülükleri ile bunlara bağlı gecikme cezası ve zamları ortadan kalkabilecek.
Düzenlemeden yararlanabilecek kişilerin kesin sayısı ve silinecek borçların nihai tutarı, yasal düzenlemenin kapsamı netleştiğinde belli olacak.
2026 yılında GSS primi ne kadar?
2026 yılında GSS primini kendisi ödemekle yükümlü olan kişiler için aylık prim tutarı 781 lira olarak belirtiliyor. Bu tutar, sosyal güvencesi bulunmayan ve gelir testi sonucuna göre prim ödeme yükümlülüğü bulunan vatandaşları ilgilendiriyor.
Primlerin ödenmemesi durumunda borç birikiyor ve gecikme nedeniyle toplam yükümlülük artabiliyor. Bu nedenle geçmiş dönem borçlarının yanı sıra güncel prim yükümlülüğünün de takip edilmesi önem taşıyor.
Gündemdeki af düzenlemesi ise 2017 yılı öncesindeki borçlara odaklanıyor. Dolayısıyla 2026 yılına ait prim tutarı ile geçmiş dönem borçlarına yönelik planlanan silme işlemi birbirinden ayrı konular olarak değerlendirilmeli.
5,7 milyon kişinin GSS primini devlet ödüyor
Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) paylaşılan son verilerine göre Türkiye'de 2 milyon kişi GSS primlerini kendisi ödeyerek sağlık hizmetlerinden yararlanıyor. Buna karşılık 5,7 milyon kişinin primleri devlet tarafından karşılanıyor.
Prim ödeme gücü bulunmayan vatandaşların bu destekten yararlanabilmesi için gelir testi yaptırması gerekiyor. Gelir testi, kişinin prim ödeme yükümlülüğünün devlet tarafından karşılanıp karşılanmayacağının belirlenmesinde kullanılıyor.
Bu kapsamda gelir durumunun değerlendirilmesi, GSS primlerini ödemekte zorlanan kişiler açısından önem taşıyor.
Gelir testiyle GSS prim borcu silinebilir mi?
GSS primlerini ödeyemeyen vatandaşlar, gelir testi yaptırarak primlerinin devlet tarafından karşılanmasını sağlayabiliyor. Bunun için ikamet edilen ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurulması gerekiyor.
Gelir testi sonucunda aile içinde kişi başına düşen brüt asgari ücretin üçte birinden daha az gelir bulunduğu belirlenirse prim ödeme yükümlülüğü devlet tarafından üstleniliyor.
Haberde belirtilen 2026 yılı tutarına göre kişi başına düşen gelirin 11 bin TL'nin altında olması hâlinde GSS primleri devlet tarafından karşılanıyor. Bu koşulları sağlayan kişilerin mevcut prim borçları da silinebiliyor.
Gelir testiyle ilgili değerlendirme, planlanan genel af düzenlemesinden ayrı bir konu olduğundan vatandaşların kendi gelir durumlarını ve prim yükümlülüklerini ayrıca kontrol etmesi gerekiyor.
GSS prim borcu olanlar sağlık hizmetlerinden yararlanabilir mi?
GSS prim borcu bulunan vatandaşların sağlık hizmetlerinden yararlanması belirli koşullara bağlı olabiliyor. Paylaşılan bilgilere göre borcu bulunan kişiler, devletin sunduğu sağlık hizmetlerinden kısıtlı şekilde yararlanabiliyor.
Sosyal güvenlik çatısı altında bulunanlar, GSS primlerini düzenli ödeyenler ve prim borcu bulunmayan kişiler ise sağlık hizmetlerinden yararlanabiliyor.
Prim borcu bulunan vatandaşlar da belirli koşullar altında Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kurumları, devlet üniversitelerinin sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ile SGK'nin anlaşmalı olduğu özel sağlık kuruluşlarından hizmet alabiliyor.
Bu nedenle GSS borcu bulunan kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanma durumlarını kendi koşulları çerçevesinde değerlendirmeleri önem taşıyor.
GSS prim borçları e-Devlet üzerinden sorgulanabilecek
Planlanan düzenlemenin yasalaşmasının ardından vatandaşların GSS prim borçlarını e-Devlet üzerinden kontrol edebileceği belirtiliyor. Böylece kapsama giren kişiler, borç durumlarını çevrim içi olarak takip edebilecek.
Ancak düzenleme henüz yasalaşmadığı için borçların silinmesine ilişkin işlemlerin ne zaman başlayacağı ve uygulamanın hangi ayrıntılarla yürütüleceği kesinleşmiş değil.
GSS prim borcu bulunan vatandaşların, düzenlemenin TBMM'deki sürecini takip etmeleri ve mevcut borç durumlarını kontrol etmeleri gerekiyor.
