Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde yürütülen restorasyon çalışmaları, yapının altında yüzyıllardır gizli kalan tarihi tünelleri ve yer altı mekanlarını yeniden gündeme taşıdı.
Temizlik, kazı, belgeleme ve güçlendirme çalışmaları kapsamında yaklaşık 420 metre uzunluğundaki tünel hattı temizlenirken 6 mekan ve 9 tünel tespit edildi.
Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Güleç, yapının kuzeydoğu köşesindeki hipoje olarak adlandırılan mezar yapısı ve çevresinde yaklaşık iki yıl önce başlatılan çalışmaların etaplar halinde devam ettiğini belirtti.
Zaman içerisinde toprak ve molozla dolan alanların temizlenmesiyle daha önce kapalı olan tarihi mekanlar ortaya çıkarıldı
Ayasofya'nın Altından Yerebatan Sarnıcı'na Uzanan Tünel
Restorasyon kapsamında ulaşılan tünellerden birinin Yerebatan Sarnıcı yönüne ilerlediğini açıklayan Prof. Dr. Güleç, en uzun tüneldeki çalışmaların 200 metreyi geçtiğini söyledi.
Güleç, güney yönündeki tünelin Yerebatan Sarnıcı'na doğru uzandığını belirterek hattın içerisinde yaklaşık yüzde 3 eğim bulunduğunu ifade etti.
Tünelde halen su akışı olduğunu aktaran Güleç, suyun doğal bir kaynaktan veya tarihi su dağıtım sistemlerinden geliyor olabileceğini dile getirdi.
Bölgedeki incelemelerde kuzeye ilerledikten sonra batıya yönelen başka bir tünel de belirlendi.
Tarihi kaynaklarda Küçük Ayasofya'dan Sarayburnu'na uzanan eski Roma Caddesi'ne ilişkin haritalar bulunduğunu anlatan Güleç, bu güzergahın henüz kesin olarak doğrulanmadığını vurguladı.
Tünellerin bazı bölümlerinin Roma dönemine ait olabileceği değerlendirilirken kesin tarihlendirme için araştırmalar sürdürülüyor.
Yer Altından 3 Bin Ton Dolgu Malzemesi Çıkarıldı
Ayasofya'nın altındaki çalışmalarda yaklaşık bin metreküp dolgu malzemesi tahliye edildi.
Prof. Dr. Güleç, çıkarılan toprak, çamur ve molozların yoğunluk hesabıyla yaklaşık 3 bin tona karşılık geldiğini açıkladı.
Bu malzemelerin geçmiş dönemlerde üst örtüsü zarar gören alanlara doldurulduğu, temizlik çalışmalarıyla tarihi mekanların yeniden görünür hale getirildiği belirtildi.
Son olarak açılan 2 numaralı tünelden alınan örnekler üzerinde analizler yapılıyor. Güleç, mevcut bulgulara göre bu alanın Roma dönemindeki atriumun altyapı bölümlerinden biri olduğunu söyleyebildiklerini ifade etti.
Ayasofya'nın Altındaki Tüneller Ziyarete Açılacak mı?
Tarihi tünellerin ziyaretçilere açılması ihtimali de gündemde.
Prof. Dr. Ahmet Güleç, tünellerin turizme kazandırılmasının istendiğini ancak henüz kesin bir karar alınmadığını açıkladı.
Yer altı alanlarının ziyaretçilere açılabilmesi için güvenlik, sağlık koşulları ve yapısal dayanıklılık açısından ek çalışmalar yapılması gerektiğini belirtti.
Ayasofya'nın altındaki tarihi tünellerde araştırmalar devam ederken ortaya çıkarılan su yolları ve yapı kalıntılarının İstanbul'un geçmişine ilişkin yeni bilgiler sağlayabileceği değerlendiriliyor.