Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Gaziantep’in simgeleri arasında yer alan dünyaca ünlü “Çingene Kızı” mozaiğinin kayıp 13’üncü parçasının Amerika Birleşik Devletleri’nden Türkiye’ye getirildiğini açıkladı. Bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimlerle yürütülen süreç sonucunda tarihi panel yeniden ait olduğu topraklara kavuştu.
Bakan Ersoy, sosyal medya hesaplarından yaptığı paylaşımda, daha önce iadesi sağlanan 12 panelin ardından büyük kompozisyonun eksik bir parçasının daha Türkiye’ye kazandırıldığını belirterek, “Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki eserlerle stil ve kompozisyon açısından önemli benzerlikler taşıyan panel, yürütülen çalışmaların ardından ülkemize teslim edildi” ifadelerini kullandı.
Kültürel mirasa sahip çıkmaya devam edeceklerini vurgulayan Ersoy, süreçte emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerine, Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi’ne, Chicago Başkonsolosluğu’na, bilim insanlarına, Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo’ya teşekkür etti.
1998’de Zeugma’da Gün Yüzüne Çıkarılmıştı
Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde 1998 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazılarında yaklaşık 9,25 x 13,50 metre ölçülerindeki dev taban mozaiği ortaya çıkarılmıştı.
Kamuoyunda “Çingene Kızı” olarak bilinen ve Dionysos kültüyle ilişkilendirilen Maenad başı tasviri de bu büyük kompozisyonun içinde yer alıyordu. Yıllar içinde kaçak yollarla yurt dışına çıkarılan parçaların izine ise uluslararası çalışmalarla ulaşıldı.
Satışa Çıkarılınca Takibe Alındı
Kayıp mozaiğin bir parçasının çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisi, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı’na iletildi.
Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen bilimsel araştırmalarda panelin büyük kompozisyona ait olabileceği değerlendirildi.
Bakanlık uzmanlarının yaptığı incelemelerde kullanılan taşların renkleri, geometrik bordür yapısı, kompozisyon özellikleri ile kesme ve sökülme izlerinin “Çingene Kızı” mozaiğiyle büyük benzerlik taşıdığı tespit edildi.
ABD ile İş Birliği Sonuç Verdi
Bilimsel veriler doğrultusunda Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi’ne başvuran Bakanlık yetkilileri, iki ülke arasındaki kültürel varlıkların korunmasına yönelik anlaşmaları da gerekçe göstererek esere el konulmasını talep etti.
Zeugma Antik Kenti’nin geçmişte kaçak kazılara maruz kalmış olması da soruşturmada önemli bir kriminolojik delil olarak değerlendirildi. Ayrıca 2018 yılında ABD’deki Bowling Green Üniversitesi’nden Türkiye’ye getirilen 12 parçanın varlığı, hukuki süreçte Türkiye’nin elini güçlendirdi.
Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne Teslim Edildi
Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi’nin soruşturmayı tamamlamasının ardından mozaik pano Chicago Başkonsolosluğu’na teslim edildi. Eser daha sonra Turkish Cargo aracılığıyla Türkiye’ye getirildi.
Bilimsel değerlendirmelerin ardından Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edilen panelin, gerekli işlemler tamamlandıktan sonra Gaziantep’te bulunan Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergileneceği bildirildi.
Böylece yıllardır eksik olan kompozisyonun bir parçası daha ait olduğu mozaiğe yeniden kavuşmuş olacak.
