ÇAYKUR, çay işleme sürecinde ortaya çıkan lifli atıklardan geliştirdiği çaykopit ile tarımsal atıkları ekonomiye kazandırmayı ve ithal yetiştirme ortamlarına bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. Ön denemelerde domates, kabak ve fasulye yetiştirilen ürünün ticarileştirilmesi için çalışmalar sürüyor.
Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR), çay üretiminden geriye kalan lifli atıkları tarımsal üretime kazandırmak amacıyla geliştirdiği “çaykopit” projesiyle ithal yetiştirme ortamlarına yerli alternatif oluşturmayı hedefliyor. Modern seracılık, fide üretimi ve süs bitkileri yetiştiriciliğinde kullanılan kokopitin yerini alması planlanan ürünün, hem tarımsal atıkların değerlendirilmesine hem de ithalatın azaltılmasına katkı sağlaması bekleniyor.
ÇAYKUR'dan yapılan açıklamada, Hindistan cevizi liflerinden üretilen kokopitin Türkiye'de ithalat yoluyla temin edildiği belirtildi. Çaykopitin ise çay işleme sürecinde ortaya çıkan lifli atıkların özel işlemlerden geçirilmesiyle elde edildiği kaydedildi.
Ürünün yaygınlaşmasıyla ithal yetiştirme ortamlarına ayrılan kaynağın yurt içinde tutulması ve çay atıklarının ekonomik değere dönüştürülmesi amaçlanıyor.
Ön denemelerde ürün alındı
ÇAYKUR Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü'nde yürütülen ön denemelerde çaykopit kullanılarak domates, kabak ve fasulye yetiştirildi. Denemelerde bitki gelişimi gözlemlenirken domates fidelerinden meyve de elde edildi.
Proje kapsamında serada gerbera ve domates yetiştiriciliğine yönelik çalışmalar da devam ediyor. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi yürütücülüğünde; ÇAYKUR Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Ankara Üniversitesinin iş birliğiyle yürütülen araştırmalarda ürünün standardizasyonu ve ticarileştirilmesi hedefleniyor.
Çaykopitin sebze yetiştiriciliği, fide üretimi, süs bitkileri, saksı harçları ve peyzaj uygulamalarında kullanılabilecek yerli bir tarımsal girdi olma potansiyeli taşıdığı ifade ediliyor.
Seracılık büyüdükçe ihtiyaç artıyor
ÇAYKUR'un açıklamasında Türkiye'nin örtü altı tarım alanı büyüklüğünde dünyada dördüncü, Avrupa'da ise İspanya'nın ardından ikinci sırada bulunduğu belirtildi.
Türkiye'de 1995 yılında yaklaşık 363 bin dekar olan toplam örtü altı tarım alanı, 2024 yılında 776 bin dekara ulaştı. Aynı dönemde plastik sera alanındaki artışın yüzde 317'yi bulduğu bildirildi.
Seracılık alanındaki büyüme, topraksız tarımda kullanılan yetiştirme ortamlarına duyulan ihtiyacı da artırıyor. ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim'in projeye ilişkin değerlendirmesinde, yurt dışına giden dövizin Türkiye'de tutulması ve yerli kaynaklarla ithalatın azaltılmasına katkı sağlanması hedefi öne çıktı.
Çaykopit projesinin, yaygın üretim ve ticarileştirme aşamalarına ulaşması halinde çay işleme atıklarının değerlendirilmesine ve tarımsal üretimde yerli girdi kullanımının artırılmasına katkı sunması bekleniyor.
